آینده آتش‌بس در غزه؛ بس شکننده

اسدالله افشار

آینده آتش‌بس درغزه، همراه با سرنوشت بلندمدت این منطقه، روز سه‌شنبه زمانی که ترامپ، رئیس‌جمهور تروریست آمریکا برای دیدار با ملک عبدالله دوم، پادشاه اردن در بحبوحه اختلاف عمومی بین رهبر آمریکا و حماس آماده می‌شد، در تعادل بود.

ترامپ تصرف غزه و اخراج فلسطینیان به کشورهای اطراف از جمله اردن را در نظر دارد. او تهدید کرده است که در صورت امتناع پادشاه از پذیرش این دیدگاه، به حمایت مالی آمریکا از اردن پایان خواهد داد.

این مناقشه یکی از اختلافاتی است که آتش بس شکننده بین حماس و اسرائیل را به خطر می اندازد.

حماس دوشنبه شب 22 بهمن ماه( 10 فوریه) هشدار داد که در صورت عدم ارسال کمک های بیشتر اسرائیل به غزه، آزادی برخی از اسرا را در روز شنبه به تعویق خواهد انداخت.

ابوعبیده، سخنگوی گردان‌های قسام، شاخه مسلح حماس، گفت تا زمانی که اسرائیل حملات خود به فلسطینی‌هایی را که به خانه‌های خود در غزه بازمی‌گردند متوقف نکند و اجازه ندهد در سطوحی که قبلاً توافق شده است، کمک‌ها به منطقه محاصره شده نرسد، تأخیر ادامه خواهد داشت.

اسرائیل کاتز، وزیر جنگ اسرائیل، گفت که به ارتش دستور داده است «در بالاترین سطح آماده باش برای هر سناریوی احتمالی در غزه آماده شوند».

ایتامار بن گویر، عضو سابق کابینه، خواستار «حمله گسترده هوایی و زمینی به غزه و توقف کامل کمک‌های بشردوستانه از جمله برق، سوخت و آب» شد.

روز دوشنبه، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا گفت که اگر حماس تا ظهر شنبه تمام اسرای اسرائیلی را آزاد نکند، «همه درجهنم از بین خواهند رفت». این خواسته فراتر از توافق آتش بس غزه است که از ژانویه به اجرا درآمده است.

بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی افراطی اسرائیل که ظاهراً از سخنان ترامپ جسور شده بود، بر ورود مجدد به جنگ و تصرف سرزمین غزه در صورتی که توافق آتش‌بس از هم بپاشد، اصرار داشت. او گفت: «هیچ چیز بیشتر از زمین به درد دشمنان ما نمی خورد.»

اسموتریچ اشاره کرد که ترامپ این ایده را تأیید می کند و افزود که آنها همچنین باید جریان کمک های بشردوستانه به سرزمین های جنگ زده فلسطین را قطع کنند.

من به شما می گویم که باید اولتیماتوم صادر شود و دروازه های جهنم به روی آنها باز شود - آب و برق را قطع کنید، کمک های بشردوستانه را متوقف کنید. همه ساکنان غزه را در یک منطقه جمع کنید، حداقل کنترل را حفظ کنید و آنها را به آینده ای دیگر منتقل کنید. ما حمایت کامل داریم.

توافق آتش بس میان اسرائیل و حماس که در اواخر ژانویه اجرایی شد، منجر به آزادی دست کم 16 اسیر اسرائیلی و پنج اسیر تایلندی در ازای آزادی صدها زندانی فلسطینی شد.

ترامپ در چند روز گذشته بارها گفته است که آمریکا قصد دارد نوار غزه را به تصرف خود درآورد و فلسطینیان را بدون اجازه بازگشت به مصر و اردن اخراج کند.

طرح رییس جمهور فاسد جانی تروریست آمریکا؛ با ستایش بیشتر شخصیت های برجسته صهیونیست از جمله بنیامین نتانیاهو، نخست وزیرتحت تعقیب، مواجه شد.

با این حال، مجمع گروگان‌ها و خانواده‌های مفقود، که از اسرای اسرائیلی حمایت می‌کند، اعلام کرد که برای مداخله‌ای که «اجرای توافق را بازمی‌گرداند» به کشورهای میانجی مراجعه کرده و از رژیم صهیونیستی خواست تا «از اقداماتی که اجرای توافق امضا شده را به خطر می‌اندازد خودداری کند».

به گفته تحلیلگران، در حالی که احتمالاً بحران فوری به زودی حل خواهد شد، مانع دیگری در ماه مارس، زمانی که آتش‌بس پایان می‌یابد، وجود دارد، مگر اینکه حماس و اسرائیل درباره تمدید آن مذاکره کنند.

ابراهیم دلالشاه، مدیر مرکز افق گروه تحقیقات سیاسی در رام الله، در کرانه باختری، گفت: «احتمالاً آنها تا قبل از شنبه به مصالحه خواهند رسید. اما این بحران مقدمه ای برای یک بحران بسیار بزرگتر است که در اوایل ماه مارس در راه است.

همه بازیگران اصلی مذاکرات را سخت‌تر کرده‌اند.

نتانیاهو مذاکرات را به تعویق انداخته است و نگران تمدید آن است که به حماس اجازه می دهد تا به عنوان نیروی نظامی مسلط در غزه باقی بماند.

حماس، اگرچه مایل است کنترل خود را با دیگر جناح های فلسطینی به اشتراک بگذارد، اما هیچ نشانه ای مبنی بر خلع سلاح خود نشان نداده است.

و اظهارات ترامپ - ازجمله تهدیدهای او به اخراج ساکنان غزه – نه تنها حماس را خشمگین کرده بلکه احساس خدشه دار شدن مذاکرات را تقویت کرده است.

ترامپ بارها از آمریکا خواسته است غزه را اشغال کند و همان گونه که در سطور پیشین بیان شد روز دوشنبه تهدید کرد که اگر مصر و اردن به فلسطینی‌هایی که در اثر این تلاش‌ها آواره شده‌اند اسکان ندهند، حمایت مالی از مصر و اردن را لغو خواهد کرد.

چنین مهاجرت اجباری هر دو کشور را بی‌ثبات می‌کند و انتظار می‌رفت که ملک عبدالله جایگزین‌هایی برای ترامپ ارائه کند.

تحلیلگران در مورد جدی بودن ایده ترامپ اختلاف نظر دارند، اما این اختلاف، غیرقابل پیش بینی فزاینده در مورد آینده غزه را برجسته می کند.

بن‌بست کنونی تا حدی ناشی از اعلام حماس مبنی بر عدم پایبندی اسرائیل به وعده‌های خود برای مرحله اول آتش‌بس است. اسرائیل باید صدها هزار چادر به غزه بفرستد، وعده ای که حماس می گوید اسرائیل به آن عمل نکرده است.

سه مقام اسرائیلی و دو میانجی که نیویورک تایمز به آنها اشاره کرد به شرط ناشناس ماندن برای بحث در مورد یک موضوع حساس گفتند که ادعاهای حماس دقیق است.

موضوع جدی تر این تصور گسترده است که نتانیاهو مانع مذاکرات بر سر آتش بس است و این امر موجب طولانی تر شدن مذاکرات آتش بس گشته است.

قرار بود این مذاکرات اوایل هفته گذشته آغاز شود. در عوض، نتانیاهو اعزام تیمی به قطر را که در حال میانجیگری مذاکرات است تا اوایل این هفته به تعویق انداخت.

نتانیاهو بارها گفته است که حماس پس از جنگ در قدرت باقی نخواهد ماند. و اعضای کلیدی ائتلاف حکومتی نتانیاهو تمایل خود را برای از سرگیری جنگ ابراز کرده‌اند، علی‌رغم درخواست‌های بسیاری از مردم اسرائیل برای تمدید آتش‌بس برای آزادی اسرا، حتی اگر گروه مقاومت در قدرت باقی بماند.

عبدالمالک الحوثی، رهبر انصارالله روز سه‌شنبه گفت، یمن آماده است تا در صورت از سرگیری جنگ با غزه و عدم پایبندی به توافق آتش‌بس، به اسرائیل حمله کند.

نیروهای یمنی کشتی‌های مرتبط با اسرائیل را در دریای سرخ در همبستگی با فلسطینی‌های غزه در جریان بمباران نسل‌کشی اسرائیل در این منطقه مورد هدف قرار دادند.

الحوثی در یک سخنرانی تلویزیونی گفت: «دست‌های ما روی ماشه است و آماده‌ایم که در صورت بازگشت به تشدید تنش‌ها در نوار غزه، فوراً علیه دشمن اسرائیل تشدید کنیم».[1]

امیرتیبون، تحلیلگر هاآرتص نوشت: او همین تمرین را چندین بار برای تیم بایدن انجام داده است، تیمی که خیلی ضعیف بود یا تمایلی به اعتراف به واقعیت خرابکاری او نداشت.

گزینه دوم تحریک خشونت در کرانه باختری است. صدای آتش در آنجا شعله ور شده است: شهرک نشینان افراطی یکشنبه شب خانه ها واتومبیل ها را درچندین روستای فلسطینی به آتش کشیدند و همزمان میلیون ها اسرائیلی بازگشت سه گروگان را جشن گرفتند.

گاردین:ترامپ؛ فهرست بلند آرزوها، تهدیدها، تعصبات و دیگر هیچ

سیمون تیسدال مقاله نویس گاردین در این خصوص می نویسد: بنیامین نتانیاهو و حماس هر دو دلایلی برای فروپاشی این توافق دارند. میانجی گران صادق باید تمام تلاش خود را برای زنده نگه داشتن آن انجام دهند.

اومی نویسد: مشکل اساسی،درآینده،این است که نخست وزیراسرائیل، بنیامین نتانیاهو، واقعاً خواهان پایداری آتش بس نمی باشد. چرا که او تقریباً قبل از اینکه جوهر توافق آتش بس خشک شود، به وزرای ناراضی اطمینان داده است که آتش بس موقتی است و او هیچ قصدی برای رعایت کامل شرایط آن ندارد.

گفته می شود که او به تندروهای ایتامار بن گویر که در اعتراض استعفا کرد و بزالل اسموتریچ که تهدید به انجام این کار است قول داده است که به زودی جنگ را از سر خواهد گرفت.

نتانیاهو که خود گروگان متحدان ائتلاف راست افراطی بوده است، ماه‌ها در برابر همان پیشنهاداتی که در ماه می گذشته توسط جو بایدن، رئیس‌جمهور وقت آمریکا ارائه شد، مقاومت می نمود.

تیسدال می نویسد: نتانیاهو دو راه برای از بین بردن توافق و یافتن بهانه ای برای تجدید جنگ دارد. یکی از گزینه ها این است که به سادگی مذاکرات را برای فاز دوم متوقف کند ... و زمان را تلف نماید و زمان را بکشد.

تیسدال معتقد است؛ خشونت در کرانه باختری، چه عمدا تحریک شده باشد یا نه، تنها یکی از محرک های احتمالی برای یک استراتژی ویرانگر است. نتانیاهو ممکن است ادعا کند که حماس به توافق پایبند نیست. او قبلاً این کار را در شروع آتش بس انجام داده و آن را چندین ساعت به تأخیر و تعویق انداخته است. درگیری‌های ناگهانی و تصادفی آتش‌بس در غزه و/یا لبنان احتمالات دیگری است که باید مراقب آنها بود.

نتانیاهو در حدود دو هفته آینده با یک انتخاب سرنوشت ساز روبرو خواهدبود. با کنار گذاشتن آتش‌بس، او می‌تواند جناح راست را مجاب و ائتلافش را محکم نماید، تاخود را در قدرت نگه دارد و از تحقیقات درباره سیاست قبل از 7 اکتبر خود مبنی بر تحمل حماس و شکستش در توقف بدترین حمله به یهودیان را از سال 1945 جلوگیری کند. اگر جنگ از سر گرفته شود، او می‌گوید که وعده ترامپ مبنی بر سلاح‌های نامحدود را دارد. یا می تواند روی صلح شرط بندی کند، با خشم راست افراطی مقابله کند و خطر سقوط دولت و انتخابات زودهنگام را به خطر اندازد.

در بخش دیگر این مقاله آمده است: از آنجایی که گفته می شود حدود 60 تا 70 درصد از رأی دهندگان اسرائیلی طرفدار پایان جنگ هستند، این امکان وجود دارد که نتانیاهو با ترک عادت یک زندگی سیاسی، کار درست را انجام دهد. یک صلح پایدار امتیازات مهمی را با کاخ سفید به ارمغان می آورد و زمینه را برای ترامپ فراهم می کند تا پروژه عادی سازی روابط اسرائیل با عربستان سعودی و در نتیجه انزوای ایران با ابزارهای غیرنظامی را دنبال نماید.

از نگاه نویسنده گاردین؛ صحبت‌های زیادی در مورد یک دولت موقت تکنوکرات‌های تحت حمایت مصر و قطر وجود دارد، در مورد اینکه تشکیلات خودگردان فلسطین (که به زعم این که کرانه باختری را اداره می‌کند) مسئولیت غزه را بر عهده می‌گیرد. اما در حال حاضر، هیچ کس قدرت یا آماده به دست گرفتن حکومت نیست - و حماس، به طور پیش فرض، خلاء قدرت را پر می کند. نتانیاهو تا حدی مقصر است. او به مدت 15 ماه از توسعه یا بحث در مورد برنامه های "روز بعد" خودداری کرد.

با نگاهی به هفته‌های آینده، امنیت در داخل غزه می‌تواند به موضوعی حیاتی تبدیل شود، زیرا ده‌ها هزار آواره و گرسنه به خانه‌های ویران‌شده و محله‌های ویران بازگشته و شروع به تلاش برای احیای جان خود می‌کنند. حماس تلاش خواهد کرد تا توزیع کمک های سازمان ملل و آژانس های همپیمان را کنترل کند، همانطور که از طریق صلیب سرخ آزادسازی گروگان ها را کنترل می کند. این می تواند باعث بی ثباتی عمیق و افزایش درگیری های داخلی شود. در همین حال، می‌توان انتظار داشت که حماس به سرعت بازسازی توانایی‌های نظامی خود را، مصمم‌تر از همیشه، پس از شکست‌هایی که دریافت کرده، آغاز کند تا بهای وحشتناکی را بر اسرائیل تحمیل کند - که همچنان متعهد به نابودی آن است.

سیمون تیسدال در فراز پایانی یادداشت خود می نویسد: مانند بحران های قبلی خاورمیانه، انتظار می رفت رئیس جمهور ایالات متحده در این مقطع حساس وارد عمل شود تا اطمینان حاصل شود که هر دو طرف به قول خود پایبند هستند و آتش بس به صلحی دائمی تبدیل می شود. اما ترامپ آن جور رئیس جمهور نیست. او نگران بود که جنگ او را تحت الشعاع قرار دهد. اکنون توجه ترامپ به جای دیگری است. ترامپ هیچ برنامه ای، هیچ ایده تازه ای جز فهرست بلند آرزوها، تهدیدها و تعصبات خود ارائه نمی دهد.

اگر رهبران اسرائیل و حماس تصمیم بگیرند که در هفته‌ها و ماه‌های آینده دوباره به موضوع جنگ ادامه دهند، ممکن است هیچ مانعی برای آنها وجود نداشته باشد– علیرغم این واقعیت که اکثراسرائیلی‌ها، فلسطینی‌ها و جهان ناظر؛ آرزوی صلح دارند. [2]

1- Gaza Ceasefire Hangs by a Thread. Kayhan .ir. Translator and author: Asadollah Afshar. Publish Date : Tuesday 11 February 2025 - 22:13

2- Tisdall. Simon. The Israel-Gaza ceasefire deal hangs by a thread. This is what must happen for peace to last. Guardian News & Media Limited or its affiliated companies. Translator and author: Asadollah Afshar. Publish Date : Mon 20 Jan 2025 17.52 GMT