سفر مهم رییس جمهور به عراق؛ مهم و راهبردی

اسدالله افشار

رییس جمهور پزشکیان؛ فردا روز چهارشنبه 21 شهریور ماه، برای اولین سفر خارجی خود به بغداد می رود.

به گفته سفیر جمهوری اسلامی ایران در بغداد، سفر پزشکیان به عراق به دعوت محمد شیعه السودانی نخست وزیر این کشور صورت می گیرد. اعتقاد بر این است که این دعوت در جریان سفر السودانی به تهران در ماه ژوئیه، زمانی که وی در مراسم تحلیف رئیس جمهور در مجلس شرکت کرد، انجام شده است.

پزشکیان از زمانی که نامزد ریاست جمهوری شد، هدفش نشان دادن چهره ای دوستانه به دنیا بوده است. او بارها گفته است که قصد دارد روابطش با غرب و شرق را پیش ببرد و در اولین سخنرانی تلویزیونی خود پس از تصدی مسئولیت به مردم ایران، مزیت های قابل توجهی را که گسترش روابط با سایر کشورها می تواند برای ایران به همراه داشته باشد، برجسته و بیان نمود.

با توجه به مسیری که پزشکیان در تلاش است برای سیاست خارجی ایران ترسیم کند، گمان می‌رود که انتخاب عراق برای اولین سفر خارجی‌اش به عنوان رئیس‌جمهور اهمیت زیادی دارد.

برخی کارشناسان عنوان کردند زمانی که رئیس‌جمهور پزشکیان روی کار آمد، برخی نگران بودند که دولت او مسائل منطقه‌ای را در اولویت قرار ندهد و تلاش‌های خود را عمدتاً برای بهبود روابط با غرب انجام دهد اما انتخاب عراق و این دیدار نشان می‌دهد که دولت چهاردهم به همان اندازه متعهد به تقویت روابط ایران با مردم و دولت عراق و همچنین در آینده با سایر کشورهای دوست در منطقه است.

تصمیم پزشکیان برای آغاز دوره چهار ساله سفرهای خارجی خود در غرب آسیا در واقع نشان دهنده یک سنت شکنی است. ابراهیم رئیسی اصولگرا و محمد خاتمی اصلاح طلب هم، هر دو در ابتدا به آسیای میانه سفر کردند، و بسیاری دیگر از رؤسای جمهور سابق نیز ایران اولین حضور خارجی خود را با سخنرانی در مقر سازمان ملل در نیویورک آغاز کردند.

وضعیت روابط ایران و عراق

ایران و عراق پیوندهای عمیق مذهبی، فرهنگی و تاریخی دارند. سالانه میلیون‌ها ایرانی برای شرکت در مراسم اربعین؛ چهلمین روز پس از شهادت امام سوم شیعیان حضرت امام حسین (ع) به کشور همسایه عراق سفر می‌کنند. آنها عمدتاً توسط مردم محلی میزبانی می شوند و در طول مسیر با عراقی ها ارتباط عمیق برقرار می کنند.

نفوذ قوی ایران در محافل سیاسی، نظامی و امنیتی عراق نیز بر کسی پوشیده نیست. بسیاری از سیاستمداران عراقی فعال در شاخه های مختلف حکومت، چندین سال است که در ایران زندگی می کنند. بخش قابل توجهی از بدنه امنیتی و نظامی عراق نیز از نظر ایدئولوژیک با ایران و بقیه محور مقاومت همسو است.

اما وابستگی ها و پیوندهای عمیق بین دو کشور به این معنی نیست که هیچ عاملی در روابط آنها وجود ندارد. هر دوی اینها به خصوص ایران که نگران عدم مقاومت عراق در برابر خواسته های آمریکا برای تحت فشار قرار دادن تهران است، می توانند با یکدیگر در این خصوص گفت وگو و تعامل نمایند.

برخی تحلیل گران اظهار داشته اگرچه اعتقاد بر این بود که السودانی زمانی که برای اولین بار به قدرت رسید روابط نزدیکی با ایران خواهد داشت، اما در دوره ریاست جمهوری خود بیشتر با ایالات متحده همسو گردید. بغداد به تمام خواسته‌های آمریکا عمل کرده است تا مطمئن شود تحریم‌هایش علیه ایران به طور کامل اعمال می‌شود. بنابراین، با وجود اینکه هیچ کس نمی تواند منکر روابط نزدیک ایران و عراق شود، سطح فعلی همکاری دو کشور رضایت بخش نبوده و نیست چرا که متاسفانه برخی دولتمردان عراقی وابستگی فکری و سیاسی به آمریکا دارند و غافل از قدرت خود در مواجه با سلطه غرب هستند ولذا برخی از سیاستمداران عراقی حتی ازعلی محسن العلق،رئیس بانک مرکزی عراق به عنوان«پلیس آمریکا» یادمی کنند.

این تحلیل گران و کارشناسان معتقدند؛ بزرگترین مانع برای توسعه روابط ایران و عراق، آمریکاست. واشنگتن برای آسیب رساندن به ایران در زمینه های مختلف نظامی، امنیتی و اقتصادی اقدام می کند. حتی یک قاسم سلیمانی را که سال ها در عراق برای کمک به نابودی تروریست ها جنگید، ترور کرد.[1]

رئیس جمهور پزشکیان لازم است و باید به خاطر امنیت و منافع ملی از دیدارهای خود با مقامات عراقی برای رفع این نگرانی ها و همچنین برجسته کردن زمینه های همکاری بالقوه در آینده از این موقعیت پیش آمده استفاده کند و صریح و شفاف مواضع ایران را مطرح و مطالبات مالی را که از حقوق مسلم کشور و مردم ایران است نیز با قوت پیگیری و منتج به نتیجه نماید.

لازم به ذکراست این سفر مهم منطقه ای:

1- سفری رسمی و سه روزه و به دعوت رسمی محمد شیاع السودانی نخست وزیر عراق می باشد.

2- رئیس‌جمهور در این سفر مورد استقبال آقای السودانی قرار می‌گیرد و سپس با «عبداللطیف رشید» رئیس ‌جمهور این کشور دیدار و رایزنی می‌کند.

3- عراق یکی از همسایگان مهم ایران است که رئیس‌جمهور هوشمندانه اولین سفر خود را به این کشور قرار داده است.

4- این سفر با توجه به تأکیدات رهبر معظم انقلاب،این سفر در راستای سیاست ارتقای روابط همسایگی انجام می‌شود.

5-این سفر اولین سفر خارجی دوره ریاست جمهوری در رأس هیئتی بلندپایه از مقامات سیاسی و اقتصادی خواهد بود.

6- رییس جمهور پزشکیان علاوه بر دیدارهای رسمی با نخست وزیر، رئیس جمهور، رؤسای مجلس و دستگاه قضایی و امضای اسناد همکاری مشترک، دیدارهایی نیز با تجار و ایرانیان ساکن عراق خواهد داشت.

7- پزشکیان همچنین پس از دیدارهای رسمی در بغداد، جهت زیارت حرم امیرالمؤمنین و امام حسین سلام الله علیهما به شهرهای نجف و کربلا خواهد رفت.

7- رئیس جمهورضمن در این سفر از برخی پروژه‌های شرکت‌های ایرانی در بصره نیز بازدید خواهد کرد.

9- رییس جمهور به دعوت رسمی مقامات اقلیم کردستان که قطعا مهم و راهبردی خواهد بود؛ راهی اربیل و سلیمانیه در شمال عراق خواهد شد.

10- قطعا سفر رئیس‌جمهور به عراق در راستای بهبود حجم مبادلات اقتصادی و ارتقای سطح روابط دو کشور هدف‌گذاری شده است.

11-درجریان این سفرعلاوه برمسائل دوجانبه، درمورد همکاری‌های بین‌المللی و منطقه‌ای و همچنین آخرین تحولات غرب آسیا رایزنی و گفت‌وگو می‌شود.

12- رئیس‌جمهور در این سفر همچنین با «فائق زیدان» رئیس شورای عالی قضایی عراق نیز دیدار خواهد کرد و در ادامه در ضیافت شامی که به دعوت سرپرست پارلمان عراق برگزار می‌شود شرکت خواهد کرد. در این ضیافت تعدادی از مقامات عراق و همچنین افرادی از طیف‌های مختلف مذهبی، سیاسی، قومیتی عراق نیز مشارکت خواهند کرد.

جان کلام از نگاه کارشناسان و تحلیل گران این که؛

1- اولین سفر خارجی رئیس‌جمهور به عراق، نشانگر اهمیت مناسبات دوجانبه تهران و بغداد است و این سفر فرصتی خواهد بود که زمینه‌های ارتقا و تعمیق مناسبات دوستانه و برادرانه ۲ کشور در زمینه‌های مختلف بیش از پیش فراهم شود.

2- در حوزه امنیتی ۲ کشور معتقد به تعمیق ثبات و امنیت در طول مرزهای مشترک و تبدیل مرزها به ثبات و دوستی و دروازه‌های گسترش و رونق همکاری‌های اقتصادی و تجاری هستند و این به عنوان اولویت مورد توجه دو دولت ایران و عراق است.

3- سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایران نیز اظهار داشته است؛ در این سفر موضوع امنیت و امنیت پایدار در منطقه و تعمیق امنیت مرزهای مشترک مورد اهتمام مقامات ۲ کشور خواهد بود.

4- در جریان این سفر بین مقامات ۲ کشور یادداشت تفاهم‌نامه‌ای در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، بازرگانی، امنیتی، پست، ارتباطات، کشاورزی، هنری و ورزشی امضا می‌شود.

سه شنبه: 20 / 06 / 1403- 6 ربیع الاول 1446- 10 سپتامبر 2024

1- Hojat Ansari. Mona. Why Iraq?. Translator; Asadollah Afshar. Tehrantimes/ September 9, 2024 - 22:46