تأملی بر پدیده راهپیمایی اربعین

اسدالله افشار

به یاد کربلا دل ها غمگین است

دلا خون گریه کن چون اربعین است

پیاده روی ده ها کیلومتر زیر آفتاب سوزان برای رسیدن به حرم مطهر امام حسین (ع)، اشتراک در فضا با افراد مختلف از اقشار و ملیت ها و تکیه بر مهربانی بیگانگان برای رزق و روزی و سرپناه، همگی تجربه هایی دور از زندگی روزمره است...

آری اربعین از راه رسیده و میلیون‌ها زائر خود را به قرارگاه عشاق رسانده‌اند. شور و عشق و دلدادگی‌ها به اوج خود رسیده و علاوه بر شهرهای مذهبی عراق، کربلای‌معلی میلیون‌ها عاشق سیدالشهدا را در دل خود جای داده است.

اربعین حسینی را باید صحنه تجلی عاطفی، ایمانی، معرفتی و سیاسی دانست که بدون هیچ گونه پرده و نقابی، بالعیان قابل رؤیت بین امت و امام شهید کربلا است. پدیده راهپیمایی اربعین و اجتماع چند میلیونی عاشقان دل باخته حضرت سیدالشهدا(ع) در سال های اخیر که در کربلای معلی شاهد آن هستیم در حقیقت تجربه گرانبها، با ارزش و فشرده‌ای از زیست جهان دینی و انسانی به معنای مجموعه‌ای ازاعتقادات، باورها و آگاهی‌های جمعی است که تفسیر مشترک ملت‌ها را از جهان، اجتماعی می‌سازد و عقلانیت جمعی آنها را در چارچوپ اصول وآرمان های انسانی ارزشمند، صورت‌بندی و کنش‌ها و واکنش‌ها را در این خصوص معنادار می نماید. البته باید اذعان داشت این زیست جهان دینی با توجه به آن چه بیان گردید درزیست جهان دنیای مدرنیته که مبتنی بر مفهوم فردگرایی است، قابل فهم و قابل ادارک نمی باشد ولذا این حقیقت معنوی در این زیست جهان؛ امری نامأنوس تلقی گشته و جایگاهی ندارد اما در تفسیر عظمت زیست جهان دینی که راهپیمایی روز اربعین حسینی مصداق بارز و انکار ناپذیر آنست، مات و مبهوت مانده و از تحلیل مادی آن که چیزی شبیه به معجزه می باشد عاجز نشان داده اند.

دل ما در پی آن کاروان است

که از کرب و بلا، با غم روان است

چه زنجیری به دست و بازوان است

که گریان دیده روح الامین است

به یاد کربلا دل ها غمین است

دلا خون گریه کن چون اربعین است

امسال اما عنصر جدیدی به راهپیمایی اربعین وزیارت اضافه شده است. میلیون‌ها نفر از شرکت‌کنندگان این حس را تجربه می‌کنند که بخشی از یک کمپین بزرگ‌تر ضد اسرائیلی هستند، یک احساس جمعی، اگرچه در تاریخ اربعین بی‌سابقه نیست، اما در سال 2024 به نماد عظیمی در خصوص آن تبدیل شده است.

بررسی منطق پشت اربعین و بازنمایی مورد نظر آن نشان می دهد که چرا ماهیت ضداسرائیلی تشدید شده آن کاملا منطقی است. اربعین گرامیداشت چهل روز پس از شهادت امام حسین (ع) است که در راه عدالت، عزت و آزادی جان باخت. او به عنوان نوه حضرت محمد (ص) و فرزند امام علی (ع) و حضرت فاطمه(س) در کربلا در مقابل سپاه یزید ایستاد و معتقد بود «مرگ با عزت بهتر از زندگی ذلت‌آمیز است».

امام حسین (ع) و یارانش در کربلا جان خود را فدای عدالت و حق جویی کردند.

اربعین یعنی چهل منزل عزا

اربعین یعنی شبی بی انتها

اربعین یعنی غریبی، بی کسی

اربعین یعنی همه دلواپسی

اربعین یعنی چهل منزل سفر

اربعین یعنی همه خوف و خطر

مسلمانان از اقصی نقاط جهان هر ساله در اربعین شرکت می کنند تا پیام این حرکت عظیم بی نظیر جهانی را گرامی بدارند.آنها همچنین با فلسطینی‌ها اعلام همبستگی می نمایند؛ فلسطینی‌هایی که برای عدالت تلاش می‌کنند، به شیوه‌ای که یادآور مبارزات امام حسین(ع) در سال 680 بعد از میلاد است، خود را از اسرائیل، که آن‌ها را یزید زمانه می‌دانند، دور می‌کنند و از آن ها تبری می جویند.

«تصور کنید امام حسین (ع) اگر امروز شاهد از دست دادن جان بی گناهان [غزه] باشد، چه احساسی خواهد داشت. آیا او مخالفت خود را با رژیم کودک کش صهیونیستی آشکارا ابراز نمی کند؟ ما به عنوان پیروان امام حسین (ع) باید همین کار را انجام دهیم. ما باید از خود بپرسیم که آیا به اندازه کافی صدایمان را بلند کرده ایم؟ این روحانی در پیامی تصویری خطاب به مسلمانانی که میلیون‌ها نفر از آنها به شهادت رسیده‌اند، افزود: امسال چه با شرکت در پیاده‌روی اربعین و چه با عزاداری شهادت امام حسین (ع) از راه دور به کربلا مشرف می‌شویم. امسال کسانی که به عراق سفر کرده تا در کنار حرم مطهر امام سوم شیعیان باشند باید از مظلومان غزه حمایت و از حقوق انسانی و بین المللی آنان در برابرظلم فاحش رژیم نسل کش صهونیزم بین الملل و حامیان غربی و اروپایی این رژیم جعلی غاصب بی ریشه دفاع نمایند.

به تعبیر مقام معظم رهبری؛ راهپیمایی اربعین مصداق «وَ اَعِدّوا لَهُم مَا استَطَعتُم مِن قُوَّه» است، قوت اسلام است، قوت حقیقت است، قوت جبهه مقاومت اسلامی است که این ‌جور اجتماع عظیم میلیونی راه می‌افتند به سمت کربلا، به سمت حسین، به سمت قله و اوج افتخار فداکاری و شهادت که همه آزادگان عالم باید از او درس بگیرند. راهپیمایی اربعین با تحلیل از نگاه نافذ رهبری معظم انقلاب؛ نماد قدرت ایمان است، تجلی اسلام سیاسی است،یک فریادرسا ویک رسانه‌ بی‌همتاست،رسانه‌ پرقدرت عاشورااست،معدن وسرچشمه‌ معنویت وآزادگی است، کابوس دین ستیزان ظالم ستمگر مستکبراست و به چالش کشاننده قدرت ظلم و کفر است.[1]

کاش پای دل ما هم به نوایی برسد

اربعینی، حرمی، کرببلایی…. برسد

جنگ اسرائیل علیه نوار محاصره شده غزه، که در 7 اکتبر2023( 15 مهر ماه 1402) آغاز شد، وحشت‌هایی را ایجاد کرده است که بسیاری آن را به همان اندازه وحشتناک و غم انگیز می‌دانند که در جریان نبرد کربلا رخ داد. بیش از 40000 نفر در نتیجه مستقیم بمباران خاک غزه توسط رژیم جانی کودک کش صهیونیستی جان خود را از دست داده‌اند و انتظار می‌رود حدود 180000 غیرنظامی دیگر نیز در معرض تلفات باشند. به دلیل محاصره کامل غزه توسط اسرائیلی ها، این منطقه تحت تأثیربیماری ها قرارگرفته است، زیرا مردم برای رفع تشنگی یا تسکین گرسنگی خود تلاش می کنند. درچنین شرایطی، شرکت کنندگان در پیاده روی اربعین ممکن است احساس کنند که اگرچه نمی توانند مستقیماً با اسرائیل مقابله کنند، اما همچنان می توانند با به اهتزاز درآوردن پرچم فلسطین، حمل بنرها یا مرثیه خوانی، در افزایش آگاهی نسبت به اقدامات این رژیم منحوس فاشیستی آپارتاید تروریستی علیه فلسطینی ها کمک کنند.

یک زائر جوان پاکستانی در حالی که چمدانش با تصویر یک فلسطینی مزین شده بود در نزدیکی کربلا به رسانه های ایران گفت: «من فکر می کردم اگر امروز کربلا اتفاق می افتاد، مسلمانان کوفه و مدینه امام حسین را مانند 13 قرن پیش تنها نمی گذاشتند. او در حالی که صدایش سرشار از احساس غم و اندوه سنگین بود، ادامه داد: "اما ببین الان چه اتفاقی دارد می افتد." «همان سرنوشتی که برای امام حسین و یارانش رقم خورد، برای فلسطینی ها نیز تکرار می شود و اکثریت مسلمانان سکوت می کنند. به جز ایران، لبنان، عراق و یمن که کمتر از 10 درصد جهان اسلام را تشکیل می دهند. بقیه در حال تماشای سلاخی فلسطینی ها هستند، هرگز فکر نمی کردم با چشمان خود شاهد کربلای دیگری باشم.[2]

جان کلام این که راهپیمایی اربعین؛

1- یک حرکت خود جوش مردمی است و تداوم و استمرار آن نیز با وجود و حضور همین مردم عاشق امام حسین(ع) ممکن خواهد شد.

2- وجه مردمی راهپیمایی اربعین باید به عنوان یک میراث در مقیاس جهانی حفظ، تقویت و محافظت شود.

3- ابعاد نظری، فلسفی و دینی این واقعه، قابل توجه است و باید به دقت به آن پرداخته شود.

4-تشکل‌های مردمی نقش مهمی در پیاده‌روی اربعین برعهده داشته و این تشکل ها باید با برنامه ریزی تقویت و از آن ها محافظت گردد. 5- نقاط قوت و ضعف این تشکل ها باید توسط مراکز علمی حوزوی، دانشگاهی و نخبگان علمی، فکری و فرهنگی کشور شناسایی و مورد بررسی کارشناسانه قرار گیرد تا از آسیب ها مصون ماند.

6- بُعدفرهنگ و مدنیت پیاده‌روی سالانه اربعین مهم است و می تواند در تعاملات و تبادلات فرهنگی بین‌المللی نقشی تأثیرگذار در موضوعات مختلف مسلمانان و ارائه راهکار برای حل مسائل و معضلات جوامع مسلمان ایفا نماید.

7- راهپیمایی روز اربعین مبین؛ ایمان به خداوند، روشنگری، کرامت انسانی، خودشناسی، شایسته سالاری، آزادگی، شجاعت، عزتمندی، آدم سازی، خردمندی و معرفت، عمل گرایی، مثبت نگری و خودشکوفایی در حماسه عاشورا است.

8- راهپیمیان روز اربعین به دلیل ایمان قوی و برخورداری از سازه تربیتی محکم؛ در جستجوی معنویت و عدالت و آزادی هستند تا رذیلت های فرهنگ جاهلی رهبران پیمان شکن سپاه یزیدی در قیام و حماسه بی بدیل عاشورا را نمایش و نشان دهند.

9- راهپیمایی اربعین امسال ازمنظرهمه عاشقانی که در این همایش عظیم جهانی حضور دارند، پرشورتر و با شعورتر و با حضور خیل عظیمی از مردم از سرتاسر جهان و به ویژه نسل جوان با بصیرت، آگاهانه و مشتاقانه در حال برگزاری است که هم نوید بخش است و هم امید آفرین.

10- راهپیمایی عظیم و با شکوه اربعین، به رغم خباثت‌ها و توطئه‌ها و فتنه های برنامه ریزی شده دشمنان اسلام برای تفرقه افکنی بین ملت ها و کشورهای مسلمان، توانسته‌ است وحدت، همدلی و محبت به یکدیگر را در حد اعلای خودش نشان دهند و معنای واقعی حب‌الحسین یجمعنا را تحقق بخشند.

بنازم آن که دائم گفت و گوی کربلا دارد

دلی چون جابر اندر جستوی کربلا دارد

دلش چون کربلا کوی حسین است و نمی داند

که همچون دوردستان آرزوی کربلا دارد

یکشنبه: 4 / 06 / 1403- 20 صفر 1446- 25 آگوست 2024

[1] - نقل قول‌ها گزیده بیانات رهبری معظم انقلاب در تاریخ ۲۱ مهر ۱۳۹۸ می باشد.

2- Zarfam. Soheila. Arbaeen of Disavowal. Translator; Asadollah Afshar. Tehrantimes/ August 23, 2024 - 21:46