رییس جمهور محترم و حل مشکلات اقتصادی کشور    

دکتر اسدالله افشار

 با توجه به برخی بی کفایتی های مدیران اقتصادی کشور و بی اعتنایی ایشان به توصیه های رهبری در زمینه اقتصاد مقاومتی و اقتصاد درون زا ، بازار و اقتصاد ایران در رکود ، بازار دلالی داغ،   پول ملی بی ارزش ، تورم افسارگسیخته، فساد و رانت خواری گسترش یافته است. این اوضاع و شرائط بد اقتصادی ، محصول  بی درایتی  تیم اقتصادی دولت تدبیر و امید می باشد.  نتیجه این کوتاهی و قصور که بازی در زمین دشمن است چیزی  جز ایجاد نارضایتی های عمومی و اجتماعی در پی نداشته است. ضروری است دولت اعتدال درک کند و بپذیرد از هم اکنون و قبل  از آغاز موج جدید تحریم های آمریکا درنیمه دوم مرداد و آبان ماه سال جاری؛  وارد جنگ اقتصادی با دشمنی به نام آمریکا شده ایم که هیچ تعهدی نسبت به تعهدات بین المللی ندارد. ایران با یک راهزن بین المللی مواجه است که هیچ گونه پایبندی به قوانین و مقرات بین المللی نداشته تا خود را متعهد به جامعه جهانی بداند. برجام نمونه عینی و مصداق بارز عهدشکنی آمریکا دراین زمینه می باشد. البته عهدشکنی های این کشور مختص امروز نبوده و پیمان شکنی های دیگر استکبار غربی با توجه به تاریخ   استعماری اش ازگذشته قابل رصد و قابل رد یابی است. اکنون که جناب روحانی به عنوان رییس دولت اعتدال ، رهنمودها و تذکرات لازم را از رهبری معظم انقلاب در زمینه مسائل اقتصادی  دریافت کرده؛ مصمم و مترصد تصحیح نگاه و افکارخویش نسبت به اردوگاه غرب است و قطعا دیگر حاضر نیست حل مشکلات اقتصادی کشور را به زلف برجام چه آمریکایی و چه اروپایی گره زند. صاحب این قلم چند نکته را در همین زمینه با رییس جمهور محترم  مطرح و در میان می گذارد: 

1- برخورد جدی و بدون اغماض  با اخلاگران اقتصادی دانه درشت در هر پست و مقام  و با هرگونه وابستگی به مسئولان و مدیران کشور.

2- مبارزه با فساد به هر شكل ممكن و معرفی مفسدان اقتصادی به دستگاه قضا.

3- اطلاع رسانی شفاف به افکارعمومی و احترام به فهم و غرورجامعه.

4- افشای رانت ها و معرفی شبکه های فساد.

5- پاسخ به هنگام به تحليل های غلط ، اطلاعات ناصحیح و سياه‌نمايي‌هايي مغرضانه هدایت شده ازسوی دشمن و ستون پنجم در داخل.

6- تعامل با رسانه ملي، رسانه‌هاي مكتوب و مجازي با ارائه گزارش های دقیق، کامل و آمار کارشناسانه.

7-ترسیم نقشه راه والتزام به آن.

8- بی اعتماد بودن به وعده های پوشالی و فرصت سوز دشمن و متحدانش.

9- تبعیت کامل از نظرات اقتصادی و رهنمودهای کاربردی رهبرمعظم انقلاب.

10- اجرای دقیق و جامع و بی کم وکاست نسخه کامل اقتصاد مقاومتي.

11- پرهيزجدی مسئولان و مديران ازرفاه طلبی، اشرافی گری، اسراف، تبذیر و اعتقاد به ریاضت اقتصادی.

12- ترمیم حس همگرایی درجامعه و باز یابی جلب اعتماد عمومی با اتکا به وحدت ، استعدادها و ظرفیت های سرشار مادی و معنوی کشور.          

                          یکشنبه: 31 / 4 / 1397- 8 ذی العقده 1439- 22ژوئیه 2018

نگاهی کوتاه  به حالات معنوی امام رضا(ع)     

دکتر اسدالله افشار

 وجود مقدس امام رضا(ع) بنابر قول مشهور در یازدهم ذیقعده‌الحرام سال ۱۴۸هجری قمری در مدینه منوره متولد گردید. ایشان پس از شهادت پدر گرامی اش حضرت موسی بن جعفر(ع) در سن 35 سالگی و در سال 183ه.ق. به امامت رسیدند و با رهبری 20 ساله خود؛ مرکز ثقل هدایت شیعیان در عصر سه حکمران ظالم عباسی( هارون /10سال – امین / 5سال- مأمون / 5سال) بودند و قبل از هجرت اجباری به مرو، مردم را با معارف و احکام شرع مقدس و سیره نبوی و علوی آشنا می نمودند. اگر به تاریخ، محققانه و مدبرانه نگاه شود، در می یابیم مستنداتی که  بتواند دوران ده ساله زندگی آن امام همام را در دوران حاکمیت هارون و امین به روشنی ترسیم نماید وجود ندارد واگر هم وجود داشته باشد محل نزاع و اختلاف است. اما یک نکته دراین ایام غیر قابل تردید است و آن این است که امام هشتم در مواجه با طاغوت های زمان به مانند سائر ائمه علیه السلام رفتار نموده و جهت گیری هایش نیز با رعایت همان اهداف صورت پذیرفته است. شاید بتوان با توجه به اختناقی که در قلمرو وسیع حاکمیت عباسی وجود داشته؛ هنر ویژه امام(ع) را دراین دوران پرآشوب بحرانی، اولا حفظ شجره طیبه تشیع از گزند حوادث و طوفان های سهمگین دانست و ثانیا توانستند با درایت و هوشمندی زیرکانه آن هم  بعد از شهادت حضرت موسي‌بن‌جعفر(ع)، مانع پراگندگی و دلسردی شیعیان گردد. هردو این موارد از بزرگترین خدمات شایسته ای است که امام رضا(ع) برای حفظ و پاسداری از کیان آئین محمدی و اهل بیت علیه السلام انجام داده است. اینک به مناسبت سالروز تولد مبارکش؛  نگاهی فشرده و مختصر به حالات معنوی ایشان خواهیم داشت تا توشه ای از محضر ربوبی حضرتش بر گرفته و خوشه چینی نماییم :

1-  کم می خوابیدند. کم خوراک بودند. با اسراف مبارزه می کردند.

2- روزه بسیار می گرفتند. در هر ماه سه روز روزه بودند و این فریضه را هرگز تا زنده بودند ترک نکردند.

3- درتمام اوقات دائم الذکربوده و بر لبانش نام و ياد خدا در همه حال جاري مي گردید.

4- به نماز اهمیت داده و با آرامش  و وقار نماز می خواندند. در نماز خاشع و خاضع بودند. هیچگاه با حالت کسالت و خواب آلودگی به نماز نمی ایستادند.    

5- نماز را برای انسان عامل هوشیاری دانسته که وی را از شرک، کفر، معاصی و فساد باز می دارد و روح سرکش و طغیانگربشر را به ساحل آرامش و قرار می رساند.

6- ساده زیست بودند. ساده پوش بودند . بی تکلف بودند. متواضع و فروتن بودند. صادق و راستگو بودند.  

7- تابستان ها روی حصیر و زمستان ها بر روی گلیمی می نشستند و استراحت می کردند.

8- آراسته بودند وآراستگی را دوست داشتند.

9- زهد فروشی و پیشمینه پوشی وهمچنین دنیا پرستی را نفی می کرد.

10-با مردم بود و در دل مردم نفوذ عظیمی داشت. با ایشان به نیکویی معاشرت داشت، آرام و نرم سخن می گفت،  وحاجات آن ها را برآورده می نمود. با عهدش با مردم وفا می کرد و هرگز به ایشان پشت نکرده و جفا ننموده است.

11- مهمان نواز بود و مهمانان را بسیار اکرام می نمود. بر سر سفره خود، ازفقرا و مستمندان پذیرایی می کردند.

12- عالم آل محمد(ص) بودند و سرآمد عالمان عصرخود. احتجاحات امام(ع) با ملحدین و علمای دیگر مذاهب در کاخ مأمون که شرح مطولی دارد؛ خود نه تنها گواه این ادعا است بلکه جایگاه رفیع علمی حضرتش را تأیید وتصدیق می نماید.

آن چه گفتیم گوشه های ازشخصیت اخلاقی امام رضا(ع) بود. امید وارم دراین روز عزیز و مبارک، به قدر جرعه ای از اقیانوس بیکران کمالات اخلاقی حضرتش بنوشیم و در این عصر آشفتگی، جان تشنه خود را از اکسیر حیات بخش تعالیم الهی این خوبان خلقت و برگزیدگان بی بدیل دستگاه ربوبیت سیراب سازیم.

                        شنبه: 30 / 4 / 1397- 7 ذی القعده 1439- 21 ژوئیه 2018

جناب روحانی! مردم را باورکنید            

دکتراسدالله افشار

باورکنیم جنگ اقتصادی از سوی آمریکا به عنوان دشمن قسم خورده ایران با متحدانش جدی است. باورکنیم برای رویارویی با این دشمنان غدار باید نقشه راه داشته باشیم و به آن تکه کنیم. باید باورکنیم به دشمنان این مرزو بوم و این آب و خاک در هیچ شرائطی دل خوش نکنیم و به آنان دل نبندیم. باید باورکنیم برای گذر از شرائط بحرانی حساس اقتصادی امروز کشور؛ نیازمند مطالعه، شناخت، تجزیه و تحلیل علمی و منطقی به دوراز تعصب با درک درست از شرائط فعلی کشور هستیم. باید باورکنیم چاره کار و عبور از این بحران، بی اعتمادی محض به دشمنان است و این که با مردم صادق باشیم و شفاف عمل کنیم و با اتکا بر ظرفیت و استعداد تمام نشدنی ملت درسایه وحدت ملی حول رهنمودهای کاربردی رهبر معظم انقلاب؛ حرکت رو به رشد خود را استمرار، تضمین و بیمه نماییم. دولت مردان ما باورکنند نه تنها نسخه اقتصاد مقاومتي را دقیق، کامل و جامع اجرا نکرده اند بلکه با برخی تصمیمات خلق الساعه و کارشناسی نشده و همچنین برنامه ریزی های غلط و نادرست اقتصادی، جامعه را با شوک مواجه ساخته و امنیت روانی آن را به خطرافکنده اند!  

 جناب روحانی! مردم از برخی از مسئولان و مدیران نالایق اسراف گر و مبذر شما که از اشرافیت اداری و اشراف منشی برخوردارند و با ریاضت اقتصادی میانه خوشی ندارند و در رفاه طلبی محض بسر می برند؛ ناراضی هستند!

جناب روحانی! مردم کوچه و بازار اگر چه اقتصاد را در دانشگاه ها نخوانده اند و درک علمی از آن ندارند اما به لحاظ عملی و درگیر بودن درجامعه  و خالی بودن جیبشان از نقدینگی و بی ارزش شدن پول ملی خود در می یابند اقتصاد یعنی چه؛ البته اقتصاد بحران زده و اقتصاد ویران شده را به خوبی و با گوشت و پوست و استخوان خود تا عمق جان درک و لمس می کنند!  آری مردم افزایش بیکاری، رکود، تورم و فسادهای نهادینه شده و سیستماتیک درکشور را توسط ژن های خوب  که موجب فقر و فلاکت ایشان شده است به خوبی می شناسند و از توانمندی این مخلوقات استثنایی که نماد تنبلی، کبر، غرور و مدعی درهمه عرصه ها و زمینه ها می باشند آگاهی دارند. این مردم از عملکرد ضعیف و ناکارآمد تیم اقتصادی کابینه   تحت امرجناب عالی؛ به حق ناراضی هستند و خواهان تجدید نظر و اصلاح در این زمینه می باشند.

جناب روحانی! مردم ایران استحقاق دریافت خدمات فراوانی را از نظام اسلامی دارند. همراهی این مردم در طول 40 سال ازعمر انقلاب مؤید این بخش از ادعای نگارنده است. پیروزی ها و موفقیت ها این 4دهه در همه دوران های حساس انقلاب ازجنگ گرفته تا سازندگی، اصلاحات و اعتدال بردوش این مردم بوده است. مردم را باورکنید. اعتماد مردم را جلب کنید. رفاه را برای مردم بخواهید. به این مردم تکیه نمایید تا دشمن به آب و خاک و ناموس و دین این کشور طمع نورزد. درمیان مردم باشید و بنا به  رهنمود اخیر رهبرمعظم انقلاب در دیدار با جناب عالی و هیأت دولت؛ پای درد و دل ایشان بنشینید، و غم و غصه  این مردم را بخورید و باری ازدوش این مردم بردارید.  

جناب روحانی! رهبرمعظم انقلاب در دیدار جناب عالی و اعضاي هيأت دولت؛ بر لزوم تهيه نقشه راه اقتصاد كشور تأکید و آن را براي برون‌رفت کشور از مشكلات ضروری دانستند. اما بپذیرید شما با این تیم اقتصادی فعلی قادر به انجام این مأموریت بزرگ نمی باشید؛ توصیه می شود بدون فوت وقت تیم بی حاشیه جدیدی را که مردم را قبول دارند و ازجنس آن ها هستند و مشکلات مردم را مشکلات خود می دانند جایگزین تا با کارشناسی دقیق تر و علمی تر، اوامر رهبرمعظم انقلاب به نفع مردم وکشور پیاده و رقم زده شود.

                         سه شنبه: 26 / 4 / 1397- 3ذی القعده 1439- 17ژوئیه 2018         

اروپا مستعمره فکری آمریکا!                      

دکتراسدالله افشار

 پس از خروج آمریکا از برجام؛ اتحادیه اروپا می توانست نقش تاریخی خود را دراین زمینه به خوبی ایفاء نماید و استقلال بین المللی خود را به رخ آمریکا بکشاند و با فرصت ایجاد شده درنشست کمیسیون مشترک برجام در وین( 15 تیر ماه سال جاری)، از زیر سلطه آمریکا خارج شوند؛ اما افسوس که این اتحادیه قدر موقعیت پیش آمده را ندانسته و به راحتی از کنار آن گذشته و تنها با صدور بیانیه ده بندی سراسر تکراری ، کلی، مبهم و شعاری، اقدام به رفع تکلیف خود در این موضوع نموده است! این بیانیه فاقد تضمین برای ایران بوده و  نمی تواند برجام را در مقابل عهدشکنی ها، کارشکنی ها و تحریم های آمریکا حفظ نماید.

این نشست بی خاصیت و این بیانیه بی ارزش هیچ پیام روشنی نداشته است  و از منظر مسئولان بلند پایه ایران و تحلیل گران منصف داخلی و بین المللی مأیوس کننده بوده و ادعای پای بندی اروپائیان را نسبت به فرجام زیرسئوال برده است و عملا حکایت از آن دارد که اروپا مستعمره فکری آمریکا است! قاره سبز بعد ازدو ماه  ثابت کرد در زمین آمریکا بازی می کند و به دنبال فرصت سوزی و خرید زمان برای آمریکائیان است. ایران این گونه نشست ها و این چنین بیانیه دادن ها را که فاقد نکوهش، تقبیح و تنبیه نقض کننده معاهده بین المللی باشد، زیاد خواهی اتحادیه اروپا قلمداد کرده و آن را نشانه تمامیت خواهی بی پایه اروپائیان تلقی می نماید. اتحادیه اروپا باید راه حل های عملی، تعهدات قابل اجرا و مشخصی ارائه نماید و از تهدید ایران دست بردارد  

 و از دادن وعده های پوچ، مبهم و طولانی مدت پرهیزنماید. این اتحادیه باید آینده برجام را در جهت منافع اقتصادی ایران تضمین نماید و همه خساراتی را که با خروج شرکت ها از ایران به وجود آمده است و می‌آید، بی کم و کاست و به طور کامل جبران کند. اروپائیان از این نکته نیز نباید غفلت نمایند و بدانند که؛ تحریم‌ها و پایبندی به برجام با هم قابل جمع نیستند.

نادیده گرفتن منافع ایران استراتژیک در خاورمیانه؛ می تواند نظامات حقوقی حاکم بر همکاری‌های بین‌المللی را در معاهدات بین اللملی و درتمامی زمینه های تجاری و اقتصادی دچارآسیب های فراوان نماید و جهان را با بحران و چالش های جدی بین المللی مواجه سازد و ضریب اعتماد بین المللی را در نزد ملت ها و دولت ها، در حد قابل توجهی تنزل بخشد. اتحادیه اروپا بداند عزم ایران برای حفظ و پاسداری از منافع ملی اش جدی است و در این خصوص کوتاه نخواهد آمد.

ای کاش اتحادیه اروپا دراین نشست و در صدور بیانیه ده بندی خود محکم ظاهرشده بود و نشان می داد به دنبال تأمین منافع ایران با توجه به توافق بین‌المللی مصوب شورای امنیت سازمان ملل، درحوزه های مالی، اقتصادی و سرمایه گذاری است؛ و اراده دارد برجام را پس از خروج یکجانبه ترامپ، حفظ و اثر بازگشت تحریم‌های یک جانبه آمریکا به ویژه تحریم‌های ثانویه واشنگتن را خنثی نماید. اما حیف که این امر محقق نگردید و اروپا نقش تاریخی خود را تا کنون دراین زمینه به خوبی ایفا ننموده است. افسوس که اروپا همچنان می خواهد مستعمره فکری آمریکا باقی بماند و خود را اسیر چنگال استکباری آمریکائیان ببینند!

                                     جمعه: 22 / 4 / 1397- 29 وال 1439- 13 ژوئیه 2018  

به مناسبت 21 تیر؛ سالروز قیام مردم مشهد علیه کشف حجاب رضاخانی

حجاب، عفاف، زن ایرانی                       

دکتراسدالله افشار

از سوی شورای فرهنگ عمومی کشور، بیست و یکم تیرماه سالروز قیام مردم مشهد علیه کشف حجاب رضاخانی؛ به عنوان روز عفاف و حجاب نام‌‌گذاری گردیده است. یکی از مذموم ترین حرکات پلشت رضاشاه در تاریخ ایران، توطئه کشف حجاب بوده است. مأموریت رضا خان از روز پس از کودتای سوم اسفند 1299ه.ش. -که  با حمایت و هدایت انگلیسی ها روی کار آمد-؛ اول زودودن فرهنگ اسلام ازکشوربود و دوم حاکم کردن فرهنگ و ارزش های لبیرالیستی. کشف حجاب در همین راستا از مهم ترین  برنامه های رضاشاه تلقی می گردید. رهاورد سفررضا شاه به ترکیه لائیک در زمان مصطفی‌‌کمال‌آتاتورک در سال 1313؛ حجاب زدایی بود تا ازاین رهگذر بتواند اسلام زدایی نماید! اما غافل ازاین نکته و معنا بود که اینجا ایران است و ایران مهد دیانت و مهد حیا و شرف و عفت است، و زنان عفیف ایرانی پاکدامن، نسبتی با بی دینی نداشته و حجاب خود را هدیه ای الهی  دانسته و در حفاظت از آن حاضرند جان خود را نثارکنند اما نکبت و ذلت را نپذیرند. درست به همین دلیل و منطق بود که زنان و مردان این سرزمین در83 سال پیش در21 تیر ماه 1314 با پایداری در اعتقادات و فرهنگ آبا و اجدادی خود، در برابر استبداد و اختناق رضاخانی در شهر مشهد ایستادگی کرده و زیر بار کشف حجاب استعماری نرفته و به جرم دفاع از حثیت ، عفت، حیا، شرف و حجاب فاطمی  در مسجد گوهرشاد به خاک و خون کشیده شدند، و تا امروز با افتخار از حریم  عفاف خود در همه عرصه های فردی و اجتماعی محافظت نموده و با حفظ همه شئونات اسلامی؛ سهم بسزایی در مدیریت جامعه ، سازندگی ، رشد و پیشرفت ایران اسلامی ایفا نموده اند. اگرچه هنوز هستند افراد و گروه هایی که مانند رضا شاه فکر می کنند و می خواهند برهنگی زنان  را  تحت عنوان حقوق مسلم زنان با فرهنگ لبیرالیستی درجامعه نهادینه نمایند و همچنان براین طبل توخالی و شیطانی بکوبند. اما زنان مسلمان ایرانی در طول40سال از عمرانقلاب اسلامی، به ایشان پاسخی درخور داده  و اثبات نمودند؛ نه تنها حجاب و عفاف زن مؤمن با اعتقاد قوی، جامعه را در برابر گناه و فساد بیمه کرده و سلامت اجتماع را تضمین می نماید بلکه به حق مانع هرگونه بزهکاری اجتماعی می شود و هیچ سدی بر سر راه پیشرفت آنان در هیچ زمینه ای    ( آموزشی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و...) ایجاد نکرده و نخواهد نمود. به مناسبت این روز تاریخی و برحسب ضرورت ، چند نکته را به صورت اختصاردر باب عفاف وحجاب یادآور می شویم:

1- حجاب زنان درآئین ها و ادیان الهی خاصه در اسلام ، امری مسلم  و قطعی بوده و از اهمیت ویژه ای در شرع مقدس برخورداراست.

2- آيه 31 سوره نوردلالت بر وجوب حجاب در زنان دارد. البته در قرآن مجید بیش از ده آیه در مورد حجاب وجود دارد؛ یکی از این آیات، آیه 59 سوره احزاب است.

3- روایاتی که از ائمه هدی علیهم السلام دراین زمینه وجود دارد از طرق  شیعه و اهل سنت نقل و براین امر مؤکدا تأکید شده است.

4- هدف شارع مقدس از وجوب حجاب برای زنان؛ دست یابی ایشان به عفت و پاکدامنی، طهارت، تقوی و تزکیه نفس می باشد.

5- حجاب برای زنان دارای فواید بیشماری می باشد. این فوائد گاه فردی است و گاه اجتماعی. هردو فوائد با بهداشت جسم و روح و روان فرد و اجتماع ارتباط مستقیم دارد. سلامت فرد سلامت جامعه را در پی خواهد داشت و دوری از سلامت؛ می تواند اختلالات عمیقی را در فرد به وجود آورد که کیان خود، خانواده و جامعه را یک جا تخریب، ویران و خاکسترش را نیز برباد دهد.

6- عدم پوشش صحیح زنان دراجتماع ( چه درجوامعی که به آئینی معتقد باشند یا نباشند) دارای مفسده بوده و آثارناخوشایندی را ازخود برجای می گذارد، فرقی نمی کند ایران اسلامی باشد یا اروپا وآمریکای مسیحی و یا هرجای دیگر دنیا. به برخی ازاین آثار فهرست واراشاراتی خواهیم داشت:  ازدواج و تشکیل خانواده شکل نمی گیرد؛ نظام خانواده با انجام طلاق فرومی پاشد؛ بازار هرزگی و بی بند باری ترویج می یابد؛ ذائقه های جنسی تغییر می نماید؛ مردان و زنان هوسران می شوند؛ آمار تصادفات و قتل ها افزایش می یابد؛ برتعداد فرزندان طلاق، نامشروع و بزه کاران افزوده می گردد؛ جامعه با بیماری های روحی و روانی عدیده ای مواجه می شود به گونه ای که ترس و اضطراب درجان جامعه ریشه دوانده و هزینه های سنگینی را در همه امور اعم از اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی ، سیاسی و بهداشتی به جامعه تحمیل می نماید.         

7- امروز دشمنان قسم خورده ایران بسیاردرتلاش هستند با بهره گیری از تمام استعد ادهای تبلیغاتی خود در شبکه های ماهواره ای و شبکه های مجازی و با استفاده ازغفلت دولت ، مجلس شورای اسلامی و قوه قضائیه و سائر مراکز مهم فرهنگ ساز کشور، در جامعه زنان ما نفوذ نمایند تا افکار و اندیشه های ایشان را استحاله و از درون تهی نمایند. بی اغراق باید بپذیریم دشمنان این مرز و بوم در شیوع پدیده بد حجابی و بد پوششی  در دهه اخیر در ایران- بدلیل غفلت های صورت گرفته ازسوی متولیان فرهنگی کشور و کم کاری مراجع مسئول و متاسفانه حوزه های علیمه- موفق عمل نموده اند! این اعتراف باید موجب بیداری شود و از تکذیب آن نیز پرهیز گردد؛ اگر با واقعیت های موجود مواجه نشویم و برای آن تحلیل منطقی نداشته باشیم، سرخود کلاه گشادی گذاشته ایم. برای حل این معضل امروز باید فکری کرد و از حریم بی دفاع دختران و زنان ایران باید با جان و دل و با اندیشه و تعقل پاسداری نمود همان گونه که حضرت عباس و حسین بن علی (ع) و یاران با وفایش تا زنده بودند از حرم زنان اهل بیت(ع) که حرم آل ا... و حرم الهی بود دفاع کردند.

نگارنده ایمان دارد دختران و زنان ایرانی جز اندکی ازآنان؛ دل درگرو حجاب و عفاف  داشته و هیچگاه این اجازه را نخواهند داد که دشمن به حریم حیا، شرف، شکوه و جلال ایشان نزدیک شوند. قطعا جامعه زنان مسلمان ما با فساد و تباهی، ظلم و جور استعمار و استثمار و عوامل پنهان و آشکارشان مبارزه کرده و کام ایشان را چون گذشته که در تاریخ ثبت و ضبط است تلخ وگس خواهند نمود.

درود بر زنان مسلمان ایران زمین که با حجاب و عفافشان مباهات فخر ایران و اسلام هستند.  

                               یکشنبه: 17 / 4 / 1397- 24شوال 1439- 8ژوئیه 2018

اروپا درمعرض قضاوت تاریخ!                

دکتراسدالله افشار

 ترامپ رییس جمهورآمریکا 18اردبیهشت ماه سال جاری – 8 می 2018- معاهده بین المللی برجام را یک جانبه نقض وآشکارا بد عهدی خود را بار دیگر با  قلدری هر چه تمام تر به رخ جهانیان کشیده و بار دیگرثابت نمود در حل مشکلات جهانی که خود منشأ اصلی همه بحرا ن های نیم قرن اخیر دردنیا بوده است صلاحیت نداشته و ندارد؛ و همچنین  قابل اعتماد نبوده و شایسته احترام بین المللی نیز نمی باشد. از روزخروج آمریکا از برجام، نزدیک به دوماه می گذرد و با توجه به فرصتی که ایران دراختیار سایر اعضای برجام خصوصا اعضای اروپایی این گروه قرار داده است تا منافع ایران تأمین و خسارات ناشی از خروج آمریکا به ایران جبران گردد؛ هیچ اتفاق قابل توجهی- جز بسته ای که اروپا برای حمایت از برجام و ایران  از آن به سخن آمده و منتشر نگردیده-  رخ نداده است. از مواضع متخذه رییس جمهور در سفر به دوکشوراروپایی سوئیس و اطریش که با صراحت بیان گردیده برمی آید که بسته ارائه شده بسته جامع وکاملی نبوده و مورد توجه جناب روحانی قرار نگرفته است.

 اروپائیان اگرخواهان ایفای نقشی ماندگار در عرصه های جهانی و بین المللی هستند تا  به خوبی از آنان درتاریخ قضاوت شود؛ باید از آزمون برجام با موفقیت خارج شوند و از سیاست های شرورانه و یک جانبه آمریکا دراین زمینه پیروی ننمایند و تضمین های عملی لازم را برای اعتماد سازی دراین خصوص، به ایران اعطا و انتظارات معقول و منطقی ایران را درچارچوب تعهدات پذیرفته در برجام، بی کم وکاست تسهیل و اجرا نمایند.

مقامات ایران انتظار دارند کشورهای اروپایی از تهدید، تنبیه و مجازات های مطرح شده ازسوی آمریکا در معامله و تجارت و سرمایه گذاری در ایران؛ هراس به خود راه ندهند و شرکت های بزرگ خودشان را برای فعال بودن در حوزه های بانکی، نفتی، گازی و صنایع خودروسازی مجاب کنند. آیا این انتظارات ایران از اعضای اروپایی برجام برآورده خواهد شد؟ آیا اروپائیان با تهدیدات ترامپ دراین خصوص مقابله خواهند نمود یا تسلیم فشارها و تهدیدات ترامپ خواهند شد و ننگ خروج از برجام را که نقض آشکار یک تعهد بین المللی است؛ به عنوان  یک افتضاح تاریخی در پیشینه ملت خود ثبت و ضبط خواهند نمود؟  اروپا در معرض قضاوت تاریخی قرار دارد. پیروی از آمریکائیان درخروج از برجام یعنی ننگ و رسوایی؛ ماندن در برجام یعنی پشت کردن به آمریکا، مستقل عمل کردن و روی پای خود ایستادن و پرداختن هزینه برای این استقلال؛ که اروپا به آن نیاز دارد تا از زیر سایه آمریکا خارج شود، نفسی بکشد و جایگاه خود را در معادلات جهانی، تحلیل، ارزیابی و اثبات  نماید.

آیا اروپا مرد این میدان است؟ با مواضعی که تا کنون ما از صدر اعظم آلمان، نخست وزیر انگلیس و رییس جمهور فرانسه در پس از خروج آمریکا از برجام دیده ایم؛ اروپا مرد این میدان نیست و با تهدیدات آمریکا، قافیه را ازقبل باخته است، و لذا امید بستن به اروپائیان دراین خصوص دل بستن به سراب، فرصت سوزی و زمان را از دست دادن است! حالا که اروپا خود را باور ندارد چه اصراری است ما اروپا را باور کنیم و سرنوشت کشور مان را به کشورهایی گره بزنیم که سلطه آمریکا را پذیرفته اند و از تحقیر آمریکا ککشان هم نمی گزد هیچ، افتخار هم دارند که نقش نوشته شده توسط آمریکائیان را به خوبی ایفا و اجرا نمایند. امید آن که مقامات و مسئولان کشور بیدارباشند و دراین زمین سوخته بذری نکارند که برداشتی نخواهند داشت!

                                            جمعه: 15 / 4 / 1397- 22 شوال 1439- 6پوئیه 2018

به مناسبت 25شوال سال روزشهادت امام صادق(ع)

نهضت علمی؛ سیاست ، تدبیر و درایت امام صادق(ع)

دکتراسدالله افشار  

 25 شوال، سال روز شهادت جانسوز امام جعفرصادق(ع)، رییس مذهب شیعه اثنی عشری معروف به "مذهب جعفری" براثر مسمومیت توسط منصور عباسى می باشد. این امام همام در 17 ربیع الاول سال 83 ه. ق در مدینه النبی متولد و در25 شوال سال 148ه. ق در سن 65سالگی و پس از 34 سال زعامت و امامت؛ به سوی ملکوت اعلی پرواز و در جوار قرب رحمت الهی در قبرستان بقیع آرام گرفت. امام صادق(ع) در سن 31سالگی  لباس امامت را که خلعتی الهی می باشد برتن نمودند. دوران امامت ایشان با سال های پایانی حکومت بنی امیه و سال های نخستین حاکمیت بنی عباس، همزمان بوده است. امام صادق(ع) با توجه به فترت و فاصله تغییرحکومت؛ توانستند از فرصت پیش آمده،  با سیاست و با تدبیر و درایت، نهضت علمی و فرهنگی بزرگی را بنیان نهند که تا به امروز نه تنها شیعیان بلکه مکاتب دیگر از این نهضت ماندگار بهره ها برده وخوشه ها چیده اند. اینک که در سالروز شهادت حضرتش قرار داریم اختصارا به برخی از ابعاد شخصیتی و ویژگی های اخلاقی ایشان در ذیل؛ اشاراتی خواهیم داشت:        

1- حیات سیاسی امام جعفرصادق(ع) معاصر با دوحکومت اموی و عباسی بوده است. 18سال در دوره اموی و16 سال در دوره عباسی. امام(ع) 10 خلیفه اموی و2 خلیفه عباسی را درک کرده است. خلافت امویان در سال 132ه.ق. خاتمه یافته تلقی گردید. امام(ع) از ده خلیفه اموی ستم ها دیده، تهمت های شنیده و شاهد ستم وآزار و قتل و زندانی شدن علویان بوده است و بدتر این که طی 19سال دشنام و ناسزاگویی به علی(ع) را تا سال 99ه.ق. که عمر بن عبد العزيز به خلافت رسيده است درمنابر و در مراسم های متعدد با گوش خود شنیده است! هشت سال آخر عمرامام جعفرصادق(ع) در دوران حکومت عباسیان نیز آرام نبوده است. دراین حکومت نیز امام(ع) تحت فشار وتحت نظرشدید بوده و کلاس های درس و بحث حضرت  تعطیل می شده است.

2-  تلخ كامی های دوران دوحکومت اموی و عباسی اگر چه امام(ع) و محبان حضرتش را با مشکلات عدیده و فشارهای روانی مواجه ساخته بود اما امام(ع) جلسات واجتماعات خود را تعطیل نکرده و با اهتمام؛ به آگاهی بخش مردم و نخبگان پرداخته و با توجه به آشوب ها و فتنه های حکومتی  و روزگار دردناک بی حرمتی به آل ا... دانشگاه مذهب جعفری را بر پایه ارشاد و تبليغ احکام مقدس دین مبین اسلام بنیان نهاد. این اقدام هوشمندانه حضرت صادق(ع)  در هنگام فروپاشى دولت اموى و شكل‌گيرى دولت عباسى صورت پذیرفت و دوران شکوفایی علمی این دانشگاه را در زمینه های حديث، تفسير، حكمت و كلام فراهم آورد. نقل است در حوزه درس وى غالبا دو هزار تن و گاه چهار هزار نفر از جاهاى دور مانند كوفه، بصره، واسط و حجاز  شركت مى ‌كردند.

3- شخصيت معنوى منحصر به فرد امام(ع) و شهرت علمى ایشان؛ مورد توجه بسيارى از فقيهان و محدثان اهل سنت و حتی درباریان  بوده است. این تلاش و حرکت فرهنگی امام(ع) که با پرورش نخبگان علمی و فقهی همراه بوده است حکایت از عمق بینش سیاسی حضرت داشته؛ که توانسته است قدرت حاکمه را خلع سلاح و پایه های حکومتشان را در دراز مدت سست و لرزان نماید و به شکست و اضمحلال نزدیک سازد و مشروعیت حکومت را به چالش کشاند. از سوی دیگر امام توانست با این نهضت علمی در آن دوران تاریک و آشفته بحرانی، حقایق دینی را شفاف مطرح و دین را از میان خرافات و موهومات و افکار جاهلیت و التقاطی  دهریون رهایی بخشد و دوران طلایی عصر دانش را رقم زند.     

4- امام صادق(ع) با توجه به طوفانى ترين و پر هرج و مرج ترين دوران تاریخ اسلام، که عصر مکاتب ، ایدئولوژی ها و عصر تضاد افکار فلسفی وکلامی باشد؛ توانست با نهضت علمی خود خونی تازه به رگ های خشکیده اسلام تزریق کند و دین مبین اسلام را از طعنه ملحدان و کفرپیشگان و منافقان برهاند و شور و هیجان تازه ای به اردوگاه اسلام آورد و موجب بیداری و تحرک اسلام و مسلمانان در آن دوره شده و مانع انحراف اصول و معارف اسلامى از مسير راستين گردید. امام صادق(ع) با مجاهدت پرشور علمی و انقلابی خود در عرصه فکر و عمل؛ و درچنین شرائط دشوار و سختی دامن همت به کمرزده و با نهضت علمی عظیم خود و با تربیت چهارهزار شاگرد متخصص توانستند به بازسازی و احیا علوم و معارف دینی بپردازند و از نفوذ افکارانحرافی و التقاطی در حوزه دین جلوگیری نمایند. امام صادق(ع) با جهاد علمی و فرهنگی خود، دژ دین مبین اسلام را تا به امروز مستحکم  و نفوذ ناپذیر نموده است. تحقق این مهم یعنی این که امام صادق(ع)  در ایفای نقش خود برای به ثمر نشاندن انقلاب فرهنگی در جهان اسلام موفق عمل نمده است. 

5-امام صادق(ع) علاوه بر شخصیت علمی از شخصیت وزین اخلاقی نیز بهره مند بوده و از او الگویی مثال زدنی درنزد افکار بشریت به یادگارمانده است؛ و به همین بهانه درپایان این یادداشت، فهرست وار به گوشه های ازسیره اخلاقی حضرتش اشاراتی خواهیم داشت:

 شکمباره و پرخور نبود. کسی را نکوهش نمی کرد. دشنام نمی داد. باکسی خدعه نمی کرد. با مردم معاشرت داشت. با آنان مهربانی می کرد. مهمان نوازبود. انفاق می کرد. حاجات نیازمندان را برآورده می ساخت. به فقرا اطعام و کمک مالی می نمود. خیرخواهی وگذشت داشت. پروردگار را خالصانه عبادت می کرد. دائم درتزکیه نفس و مراقبه بود. برکسب روزی حلال از طریق کار تأکید داشتند. توصیه به قناعت می فرمودند. مناعت‌ طبع‌ داشتند. در مزرعه‌ خود كشاورزى‌ مى‌كرد. و کارخود را به دیگری واگذار  نمی کرد و...

دریک کلام، امام صادق(ع) از ابعاد گوناگون شخصیتی ( علمی و اخلاقی)؛ صعودی با شکوه برقله های رفیع کمال انسانی داشته اند و توانسته اند برجامعه بشری و افکار بشریت تاثیرگزار باشند.  

                              سه شنبه: 12 / 4 / 1397- 19شوال 1439- 3ژوئیه 2018

به مناسبت 14تیرروزپاسداشت قلم

  این است رسالت قلم و مأموریت اهل قلم        

 دکتراسدالله افشار

درتقویم مناسبت های هرساله کشور؛ چهاردهم تیرماه به عنوان روز قلم نام‌گذاری شده است. در این روز خجسته؛ جامعه از فرهیختگان، پژوهش گران، صاحبان قلم و اصحاب رسانه که نقش آگاهی بخشی و معرفت محوری در رشد و تعالی اجتماع داشته اند و موجبات بیداری و روشنگری مردمان را در عرصه های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی فراهم آورده اند؛ تجلیل وقدردانی بعمل می آورند. نگارنده ضمن تبریک این روز به اهالی اهل قلم؛ نکاتی را در همین زمینه مطرح و مورد اشاره قرار می دهد:

1- قلمرو حاکمیت قلم از روز پیدایش گسترده بوده و برای آن هیچ حد و تصوری نمی توان متصورشد.اهل حق و اهل باطل هردو دراین میدان ترکتازی نموده اند و در کشاکش دهر هویت، عقل، معرفت، احساس جامعه بشریت را به چالش کشیده اند تا شاید دراین آوردگاه بتوانند اندیشه و شخصیت ابنای بشر را متحول و تکامل بخشند تا سیرصعودی خود را طی نمایند و یا این که تحول و تکامل را پس زده و سیرقهقهرایی را  برگزینند و شاهد نزول جایگاه اجتماعی خود در نظام خلقت باشند.

2- قلم حق بزرگی برگردن تمام تمدن های بشری دارد. رشدها، پیشرفت ها، کامیابی ها، شیرینی ها و حتی  تلخ کامی ها و همه تجربه های بشری در یک جامعه آزاد و دموکرات و یا جامعه بسته و اسیردست قدرتمندان دیکتاتور، ریشه درجوهر جادوی قلم دارد. قلم است که پاسدارعلوم ، اندیشه ها، افکار و دانش بشری است. تمام ارتباطات بشری از گذشته و حال و آینده که در بُعد زمان، مکان ها را در نوردیده است، زمین را به آسمان و آسمان را به زمین پیوند داده است؛ مدیون قلم  است. قلم در هیاهوی زمان، لنگر مطمئن اعتماد و اعتدال و حلقه اتصال تجربیات قرون و اعصارفکری تأثیرگزاران درجامعه بشری است و جایگاه ویژه ای در تاریخ حیات بشری دارد.     

3- "قلم" در نزد عقلا و از منظر مکاتب و مذاهب، خاصه دین مبین اسلام دارای قداست بوده و از جایگاه رفیعی برخورداراست تا آن جا که در قرآن کریم، کتاب آسمانی آئین ما مسلمانان، یک سوره به نام قلم -"ن و القلم و ما یسطرون" (ابتدای سوره مبارکه قلم)- به آن اختصاص داده شده است؛ و البته در آیات ابتدایی سوره علق، واژه قلم با تعبیر "الّذی علّم بالقلم" تکرار و استفاده شده است.  این به کارگیری، حکایت از نقش و اهمیت جایگاه قلم درمیان انسان ها و تاثیرگزاری آن در بُعد تعلیم وتعلم در جامعه بشری دارد. بنابراین قلم مورد ستایش خداوند سبحان بوده و از ارج و منزلت ویژه ای برخورداراست.

 با وجود قلم؛ فرهنگ، سیاست، اقتصاد، دیانت، استقلال، آزادی، صلح، عدالت و سعادت بشری هم می تواند قوام و دوام یابد و سازندگی در پی داشته باشد، و هم می تواند همه آن چه گفتیم و از آن  ذکری به میان آوردیم موجبات تخریب  را پدید آورده و جامعه انسانی را  در مشکلات گرفتار و در منگنه قرار دهد تا سراشیبی سقوط را طی نماید و از روزگار شاد و با طراوت فاصله بگیرد.

4- روزقلم روز پاسداشت ازاهالی اهل قلمی است که قلم خود را و اندیشه زلال خود را در مسیر صلح، صفا، ثبات، عدالت، باروری و بالندگی فکر و فرهنگ و هویت جامعه انسانی قرار داده اند تا دراین برهه حساس قرن 21 ، بی هیچ چشم داشتی هدایت گرعقل ها و مغزها باشند تا انسانیت را از گمراهی، غفلت، انحراف، خطا و فساد رهایی بخشند؛ و ایشان را با حق مداری، خداگونه شدن، حرکت درمسیر مستقیم و الهی، کوشش در برقراری قسط و عدل، بیداری و آگاهی و کسب نورعلم و عقل و معرفت آشنا سازند تا در این قرن         بی رحمانه، گرفتار افراط و تفریط، خود محوری، بیگانه پرستی، قلم فروشی و اندیشه فروشی نگردند!                 

  5- قلم و اهالی اهل قلم از روزی که با یکدیگر مأنوس شده اند رنج ها کشیده، مرارت ها دیده ، حبس ها رفته و تبعیدها شده اند، اما به جزاندکی از آنان اکثرقریب به اتفاقشان ، استوار و قوی و محکم در برابر دشمنان درون و برون ایستاده اند و شرافت قلم و اندیشه با صلابت خود را در عین عدم تمکن مادی اما با استغنای معنوی تمام، با شیطان و بیگانه معامله نکرده و نخواهند کرد.

درود بر مرام و شرف ایشان که بس رفیع و سترگ و بلند مرتبه هستند و دچار و سوسه خناسان نمی شوند و با آنان بر سر یک میز نمی نشینند و به یاوه سرایی دشمنان پاسخی در خور می دهند. این است رسالت قلم و مأموریت اهل قلم؛ اسقامت، پایداری، استواری، همراهی، همسویی با دل ها وجان های متحد.  

                                 یکشنبه: 10 / 4 / 1397- 17 شوال 1439- 1ژولای 2018

راه جلب اعتماد مردم                      

دکتراسدالله افشار

 چهل سال است که  دستگاه حاکمیت آمریکا( چه دموکرات ها و چه جمهوریخواهان)؛ ایران را به بهانه های واهی گوناگون تهدید و مورد هرگونه تهاجم مستقیم و غیرمستقیم قرارداده است و می دهد. تهدیدات  یکسال و نیم اخیرترامپ و همراهان افراطی او از روز ریاست جمهوریش تا به امروز در مقابله با ایران با همان بهانه های واهی و حتی شدیدتر ازگذشته ادامه دارد. این عصبانیت ترامپ برای ما و برای جامعه جهانی قابل درک است. آمریکائیان زمانی که از نفوذ معنوی ایران در منطقه شکست خورده اند و از پیروزی جبهه مقاومت در سوریه غافلگیرشده و شکست عربستان دریمن را تا عمق جانشان با پوست وگوشت احساس کرده اند؛ و غائله داعش را درمنطقه تمام شده دیده اند، در تحلیل این شکست ها حیران و متحیر مانده اند، و تنها راه را برای بازسازی هژمونی آمریکا خروج از برجام این توافقنامه بین المللی تشخیص تا با فرافکنی بی مأخذ، این حق را برای خود قائل شده تا چهره کاملا تهاجمی به خود بگیرد تا شاید ایران وایرانی را با وحشت و ارعاب تسلیم خواست های نامشروع خود نماید. زهی خیال باطل.

چهل سال ایستادگی مردم سلحشور ایران در برابر این کشور استکباری و استعماری؛ حکایتگرکارنامه درخشان ملتی است که زیربار ظلم و ستم بیگانه نرفته است و نخواهد رفت، تاریخ این سرزمین با فرهنگ با تمدن چندهزارساله مؤید این ادعا و مدعی است. سردمداران متکبرآمریکایی از رشد و پیشرفت های علمی، آموزشی، فرهنگی، هنری، نظامی و سیاسی ایران در این چهل سال در همه عرصه های داخلی و بین المللی که بدون اتکا به آنان و با اهتمام متخصصان و صاحبان فکر و خرد این سرزمین رقم زده شده است به شدت عصبانی هستند؛ و خشم و گستاخی اینان کاملا از مواضع ایشان هویدا وآشکار است. پیام این سردرگمی آمریکا و متحدان منطقه ای و بین المللی اش به ما می گوید که راه و مسیرمان درست است و باید همین مسیررشد و پیشرفت را با اتحاد، وحدت، همدلی، برنامه ریزی درست در همه زمینه های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی وامور دفاعی و نظامی ادامه دهیم.

دولت وظیفه دارد برحجم فعالیت های کمی وکیفی خود درجهت بهبود و حل معضل بیکاری، رفع تورم، گرانی های آزاردهنده،  رفاه اقتصادی و معیشتی مردم بیافزاید. با وجود افسارگسیختگی دوسال اخیردرمسائل اقتصادی که موجب ناخرسندی مردم و رهبری معظم انقلاب شده است؛ دولت باید دراین زمینه مصمم باشد تا ریشه نارضایتی ها را ازطریق اصلاحات مرتفع و یا به حداقل رسانده و اعتماد مردم را بازگرداند.

رهبر معظم انقلاب بر جلب اعتماد مردم به حق تأکید داشته اند واین مهم میسرنخواهد شد مگر با قطع کردن دست های آشکار و پنهان رانت خواران عام و خاص و خشکاندن ریشه مفسدان اقتصادی درهرپست و مقام با هرانتصابی درسطح جامعه و دستگاه حاکمیت.

درد جامعه ایران تهدید خارجی نیست. آمریکا تا چهل سال دیگر هم نمی تواند برکشور ما ضربه وارد کند و سلطه خودش را دیکته نماید. اگرما مشکلات اقتصادی مردم راحل نکنیم و با ایشان که صادقانه پشت انقلاب ایستاده اند شفاف نباشیم و در مواجه با حل مشکلاتشان فقط حرف بزنیم و شعار بدهیم و عمل ننماییم؛ مردم را ازدست داده و فرصت را برای دشمنان بیگانه و فرصت طالبان و بحران آفرینان فراهم آورده ایم و آن گاه باید مسببان این امرپاسخگو باشند و به جرم سهل انگاری عزل و در صورت داشتن عمد و چراغ سبز به دشمن ملت نشان دادن مورد مواخذه و محاکمه قراربگیرند.

قدرملت را بدانیم. برای آنان دل بسوزانیم. مشکلات اقتصادی ایشان را حل کنیم. داشتن آنان سرمایه بزرگی برای امنیت کشور و اقتداربین المللی است. با آنان صادق باشیم و به ایشان دروغ نگوییم. اگرخواهان کشوری مقتدر و با اقتدارهستیم، مردم را باور داشته باشیم تا توطئه های دشمنان و بیگانگان را درنطفه خفه کنیم. دولت اگرهمراهی مردم را بخواهد مردم جان می دهند به شرط آن که دولت نیز برای مردمش واقعا جان بدهد نه تظاهر به همراهی نمایند. مردم بیدارند. شبکه های اجتماعی فعالند. اگرحکومت و دولت  به داد مردم برسد ازآمریکا نه چهل سال که 400سال دیگر به ایران آسیبی نخواهد رسید.

                                       جمعه: 8 / 4 / 1397- 15شوال 1439- 29ژوئن 2018

توصیه رهبری؛ حمایت از دولت و عبور ازچالش های اقتصادی      

 دکتراسدالله افشار

رکود، تورم، بیکاری و بی ثباتی قیمت ها از بحران های اخیر درکشوراست. مردم ازاین بحران ها به ستوه آمده و دچار سردرگمی شده اند. باید دولت بپذیرد اوضاع اقتصادی کشور نابسامان است و تیم اقتصادی دولت دوازدهم نتوانسته است انتظارات اقتصادی مردم را برآورده سازد! متاسفانه کارنامه اقتصادی رییس جمهور روحانی ضعیف و غیرقابل دفاع است. ایشان در برابر تورم افسارگسیخته، گرفتارشدن مردم در مشکلات اقتصادی و معیشتی و کاهش ارزش پول ملی چه پاسخی دارند؟ آیا حال و روز مردم درجامعه باید با افزایش 32 درصدی سرسام آور اجاره بها در تهران و برخی شهرهای بزرگ در مراکز استان ها ی کشور، افزایش قیمت خودروهای بی کیفیت داخلی و خودروهای وارداتی لوکس خارجی، افزایش بی رویه نرخ دلار و سایر ارزهای خارجی و افزایش قیمت سکه، خوش باشد و انتظار داشته باشیم مردم  و کسبه به روی خود نیاورند و مطالبات جدی خود را دراین اوضاع آشفته بازار اقتصادی  مطرح ننمایند؟! این چه منطقی است که دولت هربلایی سرمردم  آورد مردم باید سکوت کنند  و از حقوق خود کوتاه بیایند؟ امروز مردم بی پناهند، دفاع از حقوق آنان بر عهده عقلای حکومت است، مجلس باید برای این دفاع مهیا باشد، دولت توان اقتصادیش ضعیف است و قادر به کنارگزاردن افراد کابینه خود نمی باشد مجلس به دولت دراین زمینه کمک کند و با اهرم استیضاح، وزرای ناکارآمد را کنار بگذارد و به داد مردم و اقشار ضعیف برسد. کوتاهی مجلس دراین زمینه که از وظایف ذاتی مجلس می باشد موجب یاس و ناامیدی درجامعه شده و اسباب سرخوردگی ملتی را فراهم می آورد که شایسته این برخورد نبوده و نیستند. مماشات دراین زمینه مجلس را با چالش جدی هویتی مواجه ساخته واین چالش برای مجلسیان گران تمام خواهد شد!  اکنون که دولت قادر نمی باشد به متن بپردازد و حاشیه ها را بردارد و یا کمرنگ نماید؛ مجلس وظیفه دارد در این خصوص متن را در اولویت قراردهد تا حاشیه ها به نفع مردم بی پناه و بی دفاع فیصله یابد. دولت تدبیر و امید بداند اولویت مردم امروز اقتصادی است، مردم از گرانی افسارگسیخته،  ازمعضل بیکاری، ازتورم، ازتعطیلی کارخانجات، نگران و ناراحت هستند! رییس جمهور روحانی بداند که می داند اگر معضلات اقتصادی حل نشود مشکلات سیاسی و فرهنگی درجامعه حل نخواهد شد. با توسعه اقتصادی می توانیم قوام و دوام جامعه و حکومت را تضمین نماییم. صریح و شفاف بگویم امروز و فردا و در همه دوران؛ اقتصاد پاشنه آشیل حکومت ها بوده و خواهد بود و عدم اهتمام به امور معیشتی مردم و رفاه اقتصادی جامعه، پایه های هرحکومتی را سست و متزلزل می نماید و اسباب هنجارشکنی را پدید می آورد. واین هنجارشکنی اگر با اندیشه و تعقل مهارنشود؛ هجمه به ارزش‌ها و قوانین را به دنبال خواهد داشت.

نگارنده دراین یادداشت کوتاه به دنبال تضعیف دولت نبوده و نیست بلکه تلاش دارد دولت را متوجه اوضاع حساس کشور در شرایط فعلی کند تا دولت به ضعف های خود واقف گردد و قیام به اصلاح نماید تا دشمنان خارجی و عمال آنان در داخل از شرایط به وجود آمده بهره برداری وسوءاستفاده ننمایند. رهبر معظم انقلاب اسلامی صبح چهارشنبه 5 تیر ماه سال جاری در دیدار رئیس ‌و مسئولان قوه قضائیه به موضوع مهم افکار عمومی و لزوم جلب اعتماد مردم اشاره وفرمودند:«در مقابلِ مردم باید با تواضع و دلسوزی و محبت وارد شد و با آنان تفاهم کرد تا بتوان اعتماد افکار عمومی را جلب کرد.»

با توجه به همه ضعف ها وکاستی ها و کم کاری های اقتصادی دولت تدبیر و امید و بنابرتوصیه های مؤکد رهبری در شرایط حساس فعلی؛ حمایت از دولت برای رسیدن به موفقیت و عبور ازچالش های اقتصادی لازم و ضروری است. نگارنده امیدواراست هرچه زودترجراحی عمیق اقتصادی صورت پذیرد و دست زالوصفتان ازچرخه اقتصاد کشور کوتاه ومحو گردد. انشاءا....

                              پنجشنبه: 7 / 4 / 1397- 14 شوال 1439- 28 ژوئن 2018    

به مناسبت  5تیرماه؛ روز جهانی مبارزه با مواد مخدر

موادمخدر؛ بحران و چالش جدی 5قاره جهان          

دکتراسدالله افشار

 موادمخدر و تجارت آن، معضلی جهانی به حساب می آید. بیش از 170 کشور به طور جدی درگیراین پدیده شوم خانمانسوز هستند. درآمدهای ناشی از این تجارت که سالانه بیش از 1600 میلیارد دلار است، به اقتصاد بسیاری از این کشورها نفوذ کرده و بنیان اقتصادی آن ها را با فساد مواجه و  متلاشی نموده است. علیرغم همه تلاش‌های ملّی، منطقه‌ای و جهانی، و تمامی منابع انسانی و اقتصادی اختصاص‌یافته، عواقب وخیم معضل مواد مخدر همچنان افزایش‌ یافته و به صورت کلی یکی از چالش‌های اصلی را که جامعه بین‌المللی با آن مواجه است ، شکل‌می‌دهد. این امر که هزینه استراتژی فعلی با خسارت‌های گسترده و دستاوردهای محدود آن نامتناسب است، قابل تأمل است. نگارنده تلاش دارد در سالروز جهانی مبارزه با موادمخدردراین یادداشت؛ به برخی نکات کلیدی و برجسته دراین زمینه اشاراتی داشته باشد: 

1- براساس گزارش‌2017 دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد (UNODC):

- حدود 250 میلیون نفر از بزرگسالان، یا 5 درصدِ کلِ بزرگسالان جهان، حداقل یکبار در سال 2015 مواد مصرف کرده‌اند. نگران‌کننده‌تر این که تقریباً 29.5 میلیون نفر از این مصرف‌کنندگان، از اختلالاتی که در نتیجة مصرف مواد به وجود می‌آید رنج می‌برند. این به این معناست که مصرف مواد برای آن‌ها مضر است و ممکن است وابستگی پیدا کنند و نیاز به درمان داشته باشند.

- تقریباً یک‌چهارم از کل مرگ‌ومیرهای ناشی از مصرف مواد از جمله بیش‌مصرفیِ منجر به مرگ که هرروزه نیز رو به افزایش است، در ایالات متحده اتفاق می‌افتد. مرگ‌های ناشی از بیش‌مصرفی مخدرها در ایالات متحده، فقط در طول سال گذشته، 11.4 درصد افزایش داشته، در طول سال‌های 1999 تا 2015 به سه برابرِ خود رسیده است؛ یعنی از 16849 به 52404 مورد؛ این تعداد، بالاترین تعدادی است که تاکنون برای این نوع مرگ‌ به‌ثبت رسیده‌است. در واقع، تعداد افرادی که در ایالات متحده هرساله در نتیجة بیش مصرفیِ اپیوئیدها می‌میرند بسیار بیشتر از آمار مرگ و میر ناشی از حوادث جاده‌ای یا خشونت است.

- تقریباً 12 میلیون نفر در سراسر جهان، مواد مخدر تزریق می‌کنند. یک هشتم این افراد (1.6 میلیون نفر آن‌ها) با ویروس اچ ‌آی ‌وی و بیش از نیمی از آن‌ها (6.1 میلیون نفر) با ویروس هپاتیت سی زندگی می‌کنند.

- شدتِ آسیبی که در نتیجة مصرف مواد وارد می‌شود را می‌توان بر اساس 28 میلیون سال زندگیِ «سالم»ـی که در سال 2015 با مرگ‌های زودرس و ناتوانی‌های ناشی از مصرف مواد از بین رفته، بهتر متوجه شد.

از این 28 میلیون سالِ از دست‌رفته، 17 میلیون سال آن صرفاً ناشی از اختلالاتِ مصرف انواع مواد بوده است. به طور کلی، در طول دهة گذشته، بیماری‌ها و مرگ‌ومیرهای ناشی از مصرف مواد در حال افزایش بوده‌است. (DALY: Disability-adjusted life years) 

-گرچه تعداد مصرف‌کنندگان کوکائین در بخش‌هایی از اروپا روبه کاهش است و یا تثبیت‌شده است، اما تجزیه و تحلیلِ پس‌آب‌ها نشان می‌دهد که میزان مصرف کوکائین در این مناطق در حال افزایش است. در آمریکای شمالی نیز، پس از چند سال کاهش مصرف کوکائین، بار دیگر شاهد افزایش آن هستیم. به علاوه، موارد مربوط به بیش‌مصرفیِ مواد به‌ویژه کوکائین طی سال‌های 2012 الی 2015 به طور قابل‌توجهی در ایالات متحده آمریکا  افزایش یافته‌است. هرچند سهم زیادی از این رشد به مصرف ترکیبی کوکائین همراه با اپیوئید‌ها مرتبط است. در سطح جهانی، اختلالات ناشی از مصرف کوکائین از 729000 مورد در سال 2005 به 999000 در سال 2015 رسیده است.

- سل در بین افرادی که مواد مصرف می‌کنند، نسبت به مردم عادی، شایع‌تر است. بر اساس اطلاعات محدودی که از مطالعات انجام‌شده در اروپا، آسیا و امریکا به دست آمده، شیوع سل در بین تزریق‌کنندگان  مواد مخدر، هشت درصد برآورد شده‌است. این در حالی است که شیوع سل در بین افراد عادی، کمتر از 0.2 درصد است. ویروس اچ‌آی‌وی یکی از مهم‌ترین دلایلِ شیوع بالای سل در بین تزریق‌کنندگان مواد مخدر است و سل، یکی از علل اصلیِ مرگ‌ومیر در افرادی است که مواد مصرف می‌کنند و همزمان ویروس اچ‌آی‌وی نیز دارند.

- مصرف موادی مانند هروئین و تزریق مواد در بسیاری از زندان‌ها امری رایج است. از هر سه زندانی، یک نفرآن‌ها در طول مدت حبسش یک مادة غیرقانونی استفاده کرده‌است، گزارش جدید آمار 16 درصدی مصرف غیرقانونی را نشان می‌دهد. حشیش و هروئین به ترتیب پرمصرف‌ترین مواد مخدر در زندان‌ها هستند. تقریباً ده درصد زندانی‌ها، مصرف هروئین را در طول مدت حبس تجربه کرده‌اند؛ یک‌سوم این افراد از  مصرف هروئین در حال حاضر در زندان خبر می دهند.

- تعداد زنانی که از اختلالات مصرف مواد رنج می‌برند، حداقل دوبرابرِ مردهاست. زن‌ها زمانی که مصرف مواد (به‌خصوص موادی مانند الکل، حشیش، اپیوئیدها و کوکائین) را شروع می‌کنند میل شدیدی به افزایشِ سریعِ میزان مصرف آن نسبت به مردها دارند. در نتیجه، روند ابتلا به اختلالات ناشی از مصرف مواد در بین زنان سریع‌تر از مردان است. از طرف دیگر، دسترسی  زنان  به امکانات درمانی برای رفع اختلالات ناشی از مصرف مواد محدودتر از مردهاست.

- بازار مخدر، دائماً در حال گوناگونی است. مثالی که می‌توان آورد، بازار مواد مخدر در ایالات متحده است که ترکیبی از مواد کنترل‌شدة بین‌المللی، به‌خصوص هروئین، و داروهای تجویزی است که یا در بازار قانونی عرضه می‌شود و یا به‌طور تقلبی، در مقیاس بالا، تولید می‌شود. این مواد تقلبی، مشابه محصولات دارویی هستند، درحالی‌که حاوی فنتانیل و آنالوگ‌های فنتانیل، و مواد غیرافیونی چون مشتقاتِ بنزودیازپین و متیل فنیدات هستند.

- بازارِ مواد روانگردان جدید بسیار فعال است و هرروزه تعداد زیادی از مواد جدید با ترکیبات شیمیایی متنوع به آن اضافه می‌شود. طی سال‌های 2009 تا 2016، 106 کشور و منطقه، پیدایش 739 مادة روانگردانِ جدید را به دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد گزارش کرده‌اند.

- اصلی‌ترین مواد روانگردان جدید که در طول سال‌های 2009 تا 2015 گزارش‌شده بیش از 80 مورد بوده که ظاهراً در بازار جهانی تثبیت‌شده است؛ و بعضی از آن‌ها تحت نظارت بین‌المللی قرار گرفته است. از طرف دیگر، تقریباً 60 مورد روانگردان جدید از سال 2013 از بازار تجارت مواد مخدر کنار گذاشته شده‌است.

- داده‌های موجود در مورد تولید، قاچاق و مصرف مواد مخدر بیان‌گر گسترشِ کلی بازار کوکائین در سطح جهانی است. پس از یک دوره طولانی افول در بازار کوکائین، مجدداً طی سال‌های 2013 تا 2015، کاشت بوته کوکا تا سی درصد افزایش یافته‌است که این رشد عمدتاً نتیجه کشت آن در کلمبیا است. در سال 2015، تولید جهانی اسیدکلراید کوکائین خالص به 1.125 تن رسید، این به معنای رشد 25 درصدی بازار کوکائین نسبت به سال 2013 بوده است.

- مصرف کوکائین در آمریکای شمالی و اروپا که بزرگ‌ترین بازارهای کوکائین هستند رو به افزایش است. شیوع مصرف کوکائین در بین مردم عادی و امتحان‌کردن آن توسط کارگران نیروی کار از دلایل افزایش مصرف آن در ایالات متحده است. بر اساس تجزیه و تحلیل فاضلاب‌های بعضی از شهرهای اروپا، به این نتیجه رسیدند که از سال 2011 تا 2016، مصرف کوکائین در این منطقه تا سی درصد افزایش یافته‌است.

- در سال 2015 که بیشترین میزان مصرف کوکائین گزارش شده، مصرف کوکائین، با رشد 30 درصدی، به 864 تن رسیده است. در امریکای شمالی این رشد 40 درصدی بوده و به 141 تن رسیده‌ و در اروپا نرخ رشد 35 درصد بوده و مصرف به 84 تن رسیده‌است.

- در سال 2016، تولید جهانیِ تریاک در مقایسه با سال قبل، یک سوم افزایش یافته‌است. گرچه مساحت زیرکاشت خشخاش افزایش‌یافته، اما این رشد عمدتاً نتیجة توسعة تولیدات خشخاش در افغانستان، در مقایسه با سال پیش است. هر چند مقدار 6،380 تُن حاکی از این است که در مقایسه با سال 2014 که بیشترین تولید تریاک در آن گزارش‌شده، هنوز تولید این مخدر، 20 درصد کمتر از آن سال است و به میانگینی که در طول پنج سال گذشته گزارش شده نزدیک‌تر می‌باشد.

- شواهدی دال بر رشد بازار کوکائین در کشورهای مختلف آسیا وجود دارد. اثبات احتمالی این امر، کشف حجم وسیعی از کوکائین (900 کیلوگرم) در سریلانکا در سال 2016، و 500 کیلوگرم در جیبوتی، احتمالاً به سوی آسیا، در سال 2017 است. این مورد تنها کشفیات وسیع کوکائین در شرق افریقا از سال 2004 بوده است. به‌طور کلی، در سال 2015، میزان کوکائین کشف‌شده در آسیا نسبت به سال قبل، بیش از 40 درصد افزایش یافته و گزارش‌های مرتبط با آن در تمام مناطق آسیا بیشتر شده‌است. بیشترین حجم کوکائین کشف‌شده در طول سال‌های 2010 تا 2015 در شرق و جنوب شرق آسیا (56 درصد) و در خاورِ نزدیک و خاورمیانه (40درصد) بوده است.

2- خشخاش کشت‌شده در افغانستان اقتصاد چند‌ میلیارد دلاری را تولید کرده‌‌است که نه‌تنها بازار هروئین در روسیه و ایران را تغذیه می‌کند، بلکه به‌طور خاص عامل اصلی افزایش چشمگیر بازار هروئین در ایالات متحده آمریکا شده‌است. منشاء حدود 93 درصد از تریاک دنیا افغانستان است و در طول دهه‌ اخیر، به‌طور ممتد شاهد افزایش تولید تریاک در این کشور بوده ایم. در دهه‌ گذشته، میزان تولید این ماده از 185 تن در سال 2001 به 4800 تن در سال 2016؛ چندین برابر شده ‌است یعنی افزایش 25 برابری. سطح مزارع زیر کشت خشخاش درافغانستان با آغازجنگ آمریکا- ناتو در این کشور در سال 2001 تنها 7600 هکتار بود، اما با سقوط طالبان این میزان به‌طرز معناداری افزایش یافت تا این‌که در سال 2016 به 224 هزار هکتار رسید.

  ( http://www.globalresearch.ca/nato-cia-pentagon-junction-of-the-real-druglords-and-warlords/5605177)

طبق آمار منتشر شده از سوی دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد، نزدیک به 80 درصد کشت خشخاش و تولید تریاک در افغانستان، در استان‌های همجوار(هلمند، قندهار، ننگرهار، اروزگان، زابل و نیمروز) با پاکستان صورت می‌گیرد. در افغانستان، هم اکنون سه میلیون نفر در کشت و تولید مشغول به کارند. در این کشور ارزش تجارت موادمخدر نزدیک بیش از 3 میلیارد دلار برآورد می‌شود. قسمت عمده‌ای از اقتصاد این کشور وابسته به تجارت موادمخدر است. آمارهای رسمی تولید در سال 2017 بیش از 8000تن است و آمارهای غیر‌رسمی از 10000 تن سخن می‌گویند. 50 درصد جمعیت فعال این کشور بیکارند و حداقل 7 میلیون از جمعیت 30 میلیونی زیر خط فقرند. باید به این نکته اشاره داشت که در سال ۱۹۹۱، افغانستان با برداشت محصولی ۱۷۸۲ تنی (طبق برآوردهای وزارت خارجه آمریکا) به نخستین تولیدکننده‌ تریاک جهان مبدل می‌گردد، و برمه را که لیدر جهانی محسوب می‌شود، پشت سر می‌گذارد. کاهش تولید هروئین در برمه، حاصل چندین سال شرایط کشاورزی نامساعد و سیاست جدید دولت برای انهدام اجباری گیاهان مخدر بوده است.

 در بررسی های بعمل آمده؛ حدود ۸۵ درصد تریاک مورد نیاز جهان در افغانستان تولید می‌گردد، درحالی که این کشور ۷۰ درصد مواد مخدر جهان را تأمین می‌کند. (چشم‌اندازهای سیاست در پاکستان و جرایم سازمان یافته، مركز تحقيقات رهيافت‌ها و مطالعات بين المللي مواد مخدر، تیرماه 1394)

3- اروپا بزرگترین بازار مصرف حشیش دنیا را دارد و این موضوع یکی از نگرانی ها عمده تصمیم گیران حوزه جرم و سلامت اتحادیه اروپاست. میزان شیوع مصرف حشیش بین اروپاییان چالشی است که ولفگانگ گوتز رئیس «مرکز اروپایی رصد مواد مخدر و اعتیاد» در سخنرانی خود در «کمیسیون جهانی مواد مخدر»(Global Commission on Drug Policy ) در بروکسل، به آن پرداخته است. بر اساس گزارش سال 2015 مرکز نظارت و رصد مواد مخدر اروپا  ( EMCDDA ) ، بزرگترین نگرانی تصمیم‌گیران دولتی و نیز محققان غیردولتی حوزه مواد مخدر اروپایی در خصوص روند رو به افزایش شیوع مصرف ماریجوانا بین شهروندان اروپا از یک‌سو و نیز افزایش آمار انواع «مواد روان‌گردان شیمیایی جدید» ( NPS ) از سوی دیگر است. بر اساس شناسایی «سیستم هشدار سریع»(Early Warning System ) اتحادیه اروپا، تعداد این مواد از 101 ماده جدید در سال2014 به 450 ماده روانگردان در سال 2015، افزایش داشته‌است. علاوه بر این، همچنان که گزارش 2015 مواد مخدر اتحادیه اروپا نیز ذکر می‌کند سالانه مقداری بالغ بر 2000 تن حشیش و ماری‌جوانا در اروپا مصرف می‌شود. این موضوع خود بیانگر این نکته است که اگر یکی از زمینه‌های توجیه‌کننده و توصیه‌کننده جرم زدایی همان عدم چرخش به مواد پرخطر و شیمیایی بوده‌باشد، عملا این نکته نیز محقق نشده است.

4- اروپای قاره ای (Continental Europe / به خشکی اصلی تشکیل دهنده قاره اروپا - منهای جزیره های اروپا- گفته می شود. در میان مردمان جزایر اروپا به طور اختصار به این سرزمین «قاره» می گویند. عام ترین تعریفی که از اروپای قاره ای وجود دارد جزایر یونانی، مالت، سیسیل، ساردنی، کرس، جزایر بالئاری، ایسلند، ایرلند و پادشاهی متحد و ممالک وابسته به آن را جزو این سرزمین نمی داند. بسیاری از تعاریف موجود از این سرزمین، مرزهای آن را تا کوه های اورال، رود اورال و رشته کوه قفقازمی دانند) به عنوان یکی از بزرگترین بازارهای مصرف هروئین شرق، کوکائین غرب و حشیش تولیدی منطقه اروپاست. سالانه مبلغ بیش از 8/6 بیلیون یورو درآمد ناشی از قاچاق هروئین است. تجارت هروئین در اروپا نقش عمده و سهم بزرگی در مرگ و میرها و هزینه های اجتماعی دارد.

قرارگیری بین دو منطقه اصلی تولید مخدر در دنیا یعنی – آسیا و آمریکای لاتین- و همچنین همجواری با آفریقای عمدتا درگیر شورش و فقر، اروپای قاره ای را به مقصد و ترانزیتی حیاتی و در دسترس برای انواع جرائم سازمان یافته از قاچاق موادمخدر و انسان گرفته تا پولشویی و جعل و فساد، تبدیل کرده است. براساس گزارش سال ۲۰۱۶ مرکز اروپایی رصد موادمخدر و اعتیاد از بازارهای موادمخدر اتحادیه اروپا، تجارت موادمخدر حجم بزرگی از درآمدهای جرائم جهانی، سهمی معادل یک پنجم آن را به خود اختصاص داده است.( ذاکری، مهدخت ، تجارت گروه های جرائم سازمان یافته اروپا، فصلنامه بهار1395 ، موسسه  هم اندیشی جهانی راه برتر)

 این گزارش حجم بازار خرده فروشی اروپا را مبلغی بالغ بر ۲۴ میلیارد یورو در سال ۲۰۱۳ ارزیابی کرده است. از این مقدار بیشترین حجم به ترتیب به بازارحشیش ۳۸٪، هروئین ۲۸٪ و کوکائین ۲۴٪ تعلق دارد. (  EMCDDA, “ED drug markets”, 2016 )

5- معضل مواد مخدر در قاره‌ سیاه به ‌ویژه غرب این قاره به صورت روز افزونی تشدید می‌گردد، با این وجود کانون توجه سیاست‌گذاری جهانی مواد مخدر بیشتر مسئله کاهش عرضه در کشورهای آمریکای جنوبی از جمله کلمبیا و مبارزه با قاچاقچیان و کارتل‌های مواد مخدر این‌ کشورهاست. این حقیقت که آفریقا تبدیل به مرکز ترانزیت مواد مخدر به‌ویژه کوکائین و هروئین به اروپا و آمریکای شمالی شده‌است و گزارش هایی نیز مبنی بر وجود لابراتوارهای تولید مت‌آمفتامین و مواد ترکیبی (گزارش جایگاه محرک‌های نوع آمفتامین، 2012) و افزایش قابل توجه مصرف خانگی وجود دارد، عمق معضل مواد مخدر در این قاره را نشان می دهد. متأسفانه نقش پررنگ آفریقا در زنجیره‌ تجارت مواد مخدر از لنز رادارهای جهانی سیاست‌گذاری پنهان مانده است. از آن‌جایی که بحث مواد مخدر در یک منطقه‌ به خاطر داشتن مشخصه‌ای دومینویی بر دیگر مناطق تأثیر مستقیم می‌گذارد ضروری است تصمیم‌گیران حوزه‌ی مواد مخدر در آفریقا از فرصت مناظرات و نشست‌های بین‌المللی مواد مخدر از جمله UNGASS 2016که در آن ها سیاست‌های کلان منطقه‌ای و بین‌المللی وضع می‌گردد بهره ببرند و صدای خویش را به گوش دیگر بازیگران درگیر قاچاق عرصه مواد مخدر برسانند. (علائی، مجید، بازنگری "جنگ علیه مواد مخدر" در آفریقا و آغاز رویکردهای سلامت محور، مجموعه مقالات« دیدگاه»، موسسه هم اندیشی جهانی راه برتر، مرداد ماه 1394)

6- درآمدهای حاصل از قاچاق کوکائین به اروپا از غرب آفریقا سالیانه بالغ بر 5/1 میلیارد دلار تخمین زده‌شده که بیشتر از بودجه‌ سالیانه چندین کشور آفریقایی است. پر واضح است که چنین تجارتی منجر به بروز فساد و چالش‌های حاکمیتی، خشونت، پول‌شویی و از همه مهم‌تر چالش‌های مرتبط با حوزه‌ی سلامت و بهداشت به دلیل افزایش تعداد مصرف‌کنندگان می‌شود. در قاره آفریقا چنین درآمدهای نامشروعی راه خود را در سیاست باز کرده‌است و بسیاری از مقامات بلندپایه نظامی و دولتی را در کشورهای فقیر غرب آفریقا آلوده کرده‌است. عمق تأثیر‌گذاری کارتل‌های مواد مخدر بر اقتصاد، سیاست و امنیت دولت‌های غرب آفریقا به‌ ویژه گینه بیسائو به عنوان نخستین دولت مخدری باعث شده‌است که سیاست‌ها و استراتژی‌های مقابله‌ای سخت گیرانه در این کشورها تا حد زیادی عقیم بماند. محوریت این سیاست‌ها جرم‌انگاری تمامی بزهکاری‌های مرتبط با مواد مخدر است. (همان)

7- در سال های اخیر به ویژه پس از بحران یوگسلاوی و کوزوو، منطقه بالکان به ترانزیت انواع قاچاق و تجارت غیرقانونی از قاچاق انسان وموادمخدر تا کالاهای تقلبی، تبدیل شده است.  همچنین به دلیل قرارگیری بین منبع اصلی تولید هروئین و نیز بزرگترین بازارهای مصرف این ماده، این منطقه در معرض آسیب های بسیاری از تبعات و اثرات این عرضه گسترده بوده است. مسیر بالکان کماکان مبدا ورود هروئین به قاره اروپاست. مسیربالکان افغانستان را از طریق ایران و ترکیه به مشتریان اروپایی متصل می کند. این مسیراز دهه 1980 و یا حتی زودتر، به منظور قاچاق هروئین به اروپا استفاده می شده است. در این مسیر ترکیه تقاطع کلیدی و شهر استانبول مقر هماهنگی های تقسیم وتوزیع هروئین قاچاق به دیگر نقاط است. هروئین قاچاق از ترکیه به سه شیوه هوایی، زمینی و دریایی به غرب اروپا قاچاق می شود:

- مسیرفرعی جنوبی از طریق یونان، آلبانی و ایتالیا و بیشتر بوسیله کشتی

- مسیر فرعی مرکزی از طریق بلغارستان، مقدونیه، صربستان، مونته نگرو، بوسنی هرزگوین، کرواسی و اسلونی به سمت ایتالیا یا اتریش و اغلب زمینی

- مسیر فرعی شمالی از بلغارستان و رومانی به مجارستان، اتریش، جمهوری چک، مجارستان یا آلمان که اغلب زمینی است. (EU Drug Market Report 2016, EMCDDA )

8- قطب شمال غرب اروپا نقش مهمی برای هماهنگی توزیع موادمخدر به دلیل مجاورت با مقاصد و بازارهای پرسود منطقه به انضمام زیرساخت های حمل و نقل و بازرگانی و همچنین حجم تولید این مناطق، دارد. قطب شمال شرق اروپا نه تنها محل ترانزیت کالاهای قاچاق به سوی حوزه بالتیک و اوکراین و بلاروس بوده بلکه زمینه ای برای اشاعه خشونت گروه های جرائم سازمان یافته نیزمحسوب می شود.

قطب جنوب غرب اروپا منطقه ترانزیت حشیش و کوکائین و نیز توزیع موادمخدر و همچنین قاچاق انسان است. این منطقه، قطب انواع جرائم سازمان یافته از قبیل قربانیان بردگی جنسی و مهاجران غیرقانونی و نیز فضایی برای گروه های مجرمانه در اروپاست.

قطب جنوب شرق اروپا در سال های اخیر توسعه چشمگیری در نتیجه قاچاق از طریق دریای سیاه، گسترش مسیرهای بالکان و نیز افزایش گسترده مهاجرت های غیرقانونی از طریق یونان داشته است.

9- پاکستان را می‌توان منبع و منشأ ایجاد کارتلیسم مواد مخدر و به عنوان جولانگاه قاچاقچیان حرفه‌‌ای و بین‌‌المللی و سایر جرایم سازمان یافته در منطقه دانست. وجود مناطق قبایلی خود‌‌مختار و خاکستری مانند «خیبر»، «سرحد» و «مند»، باعث شده تا لابراتوارهای متعددی برای تولید و تبدیل مواد مخدر در این کشور فعال باشند، و این شرایط، موجب به وجود آمدن تهدیدهایی برای امنیّت ملی ایران شده است.

پاکستان، منشأ و مبدأ مواد مخدر و سایر اقلام قاچاق در نقطه‌ آغازین مسیر بالکان است، که می‌باید آغاز این مسیر را در شبکه سازی و عملکرد شبکه‌ای گروه‌‌های قاچاق از پاکستان دانست. لازم به ذکر است؛ افزایش قاچاق مواد مخدر از مسیر دریایی در همجواری بنادر پاکستان با دریای عمان و اقیانوس هند، مورد توجه مجامع بین‌المللی قرار گرفته است. به این نکته نیز باید اشاره نمود که سازماندهی تولید، قاچاق و ترانزیت مواد مخدر افغانستان، توسط شبکه‌‌های منسجم و سازماندهی شده‌ پاکستانی صورت می‌گیرد و در واقع مدیریت و رهبری این جریان کلان را می‌توان در شبکه‌های فعال قاچاق پاکستانی در سطح داخلی و بین‌المللی مشاهده نمود. تقریباً 6 درصد از جمعیت پاکستان یا به عبارتی 7/6 میلیون نفر از مردم این کشور به مصرف مواد مخدر مبادرت می‌نمایند. کانابیس و هروئین، شایع‌ترین مواد مواد مخدر مصرفی در پاکستان هستند و میزان شیوع آن 6/3 درصد از جمعیت می‌باشد که برابر با 4 میلیون نفر از مصرف کنندگان مواد مخدر در این کشور است. مصرف چندگانه‌ی مواد مخدر نیز در پاکستان رو به افزایش بوده است.( چشم‌اندازهای سیاست در پاکستان و جرایم سازمان یافته، مركز تحقيقات رهيافت‌ها و مطالعات بين المللي مواد مخدر، تیرماه 1394)

تعداد معتادان به هروئین در این کشوربیش از 860000 نفر تخمین زده شده و تعداد معتادین به تریاک نیز تا 320000 نفر برآورد گردیده است. این تخمین‌ها بر اساس جمعیت بین سنین 15 تا 64 سال صورت گرفته است؛ البته اکثریت مصرف کنندگان مواد مخدر بین گروه سنی 25 تا 39 سال قرار دارند. گروه سنی مربوط به مصرف کنندگان حشیش پایین‌تر می‌باشد و سن بین 30 تا 34 سال را شامل می‌گردد، اما معتادان به هروئین بین سن 35 تا 39 سال قرار گرفته‌اند. ( همان)

در گزارش‌‌های متعددی از 2013 ذکرشده که بیشترین مواد مخدر کشف شده در شرق آفریقا به ویژه درکنیا و تانزانیا، از بنادر پاکستان بارگیری شده است. پورت قاسم و کراچی از جمله بنادری است که در بیشتر این گزارش‌ها به عنوان بارانداز مواد مخدر قاچاق شده به آن‌ها اشاره می‌شود.ساليانه، پاكستان، 18% از كل هروئين و مورفين قاچاق شده از سمت افغانستان را كشف مي‏نمايد. ( همان)

10- پیش از هجوم مشترک ایالات متحده آمریکا و ناتو به افغانستان و در سال 2001 میلادی، تعداد مصرف‌کنندگان هروئین در آمریکا 189 هزار نفر بود، حال آن‌که این تعداد در سال 2016 به 4 میلیون پانصد‌هزار نفر رسید (2.5 میلیون معتاد به هروئین و 2 میلیون مصرف‌کننده‌ تفریحی). از طرفی، تعداد مرگ‌های ناشی از مصرف هروئین در آمریکا از 1779 مورد در سال 2001 به 10574 مورد در سال 2014 رسید، تا آن‌جا که مرگ‌های ناشی از مصرف و بیش‌مصرفی اوپیوئیدها تبدیل به بحرانی عمیق موسوم به بحران اوپیوئیدی در سال‌گذشته میلادی در این کشور شده‌است. (سیاست‌های پنهانی ایالات متحده‌ آمریکا، گزاره 10، موسسه هم اندیشی جهانی راه برتر، زمستان1396)

جای تعجب است که عملیات ریشه‌کنی و امحاء مزارع به رهبری ایالات متحده و زیر نظر این کشور در افغانستان صورت می‌گیرد و هم‌چنان سربازان آمریکایی بیشتری روانه‌ کشور افغانستان می‌شوند، حال آن‌که آمارها حاکی از آن است که سطح زیر کشت در سال گذشته به بالاترین میزان خود رسیده‌است.

 جان کلام

کشورهای زیادی در 5قاره دنیا گرفتار موادمخدر هستند. مردمان زیادی دراین مسیر غلط زندگی خود را فنا کرده و برباد داده اند. آن چه بیان شد و تصویر گردید؛ گوشه ای از استیصال جامعه جهانی دراین زمینه می باشد. حکومت های جائر و نظام های استکباری سلطه گر برای استمرار مطامع استعماری خود در جهان، با استفاده از این مواد افیونی، نقش بسزایی در اضمحلال منابع و نیروی انسانی داشته و دارند.    

جهان بشریت شاهد و نظاره گر بحران و چالش ویرانگر گسترش مصرف انواع  موادمخدر( چه سنتی و چه صنعتی و شیمیایی) از شرق قاره آفریقا گرفته تا  قاره آمریکا و اروپا ، خاورمیانه وآسیا است! این بحران؛ میلیون ها انسان را به بند کشیده و طوق بردگی برگردنش افکنده و او را هزاران فرسنگ از هویت خویش دور ساخته  است و شخصیت والای مادی و معنوی او را دچار آسیب های روانی جدی نموده است! آیا با توجه به گسترش روزافزون جهانی مصرف انواع موادمخدر؛ می توان امیدوار بود روزی این انسان ها به دامن پاک خانواده و جامعه بازگردند؟ آن روز دور نیست و با همت متولیان، متخصصان، خانواده ها و مهمترازهمه عزم و اراده خودشان این امرقابل محقق شدن می باشد. به امید آن روز.

                                    دوشنبه: 4 / 4 / 1397- 11شوال 1439- 25 ژوئن 2018   

به مناسبت  5تیرماه؛ روز جهانی مبارزه با مواد مخدر

نگاه واقع بینانه به موضوع موادمخدر درایران          

دکتراسدالله افشار

اشاره:

کنفرانس بین‌المللی مبارزه با اعتیاد و قاچاق مواد مخدر از تاریخ ۱۷ تا ۲۶ ژوئن ۱۹۸۷ در شهر وین به منظور ابراز عزم سیاسی ملت‌ها در امر مبارزه با پدیده خانمانسوز مواد مخدر تشکیل گردید. در این کنگره جهانی سندی در4فصل تنظیم و به تصویب کشورهای شرکت‌کننده رسید. این سند بین المللی؛ بیش از ۳۵ مورد اقدام عملی را همچون ارزیابی میزان مصرف، پیشگیری از طریق آموزش، نقش رسانه‌ها در بازگشت معتادان به دامن اجتماع و معالجه آنان، ریشه‌کنی مزارع غیرمجاز خشخاش، نابودی شبکه‌های عمده قاچاق مواد مخدر، همکاری‌های حقوقی کشورها و... را در خود جای داده است. این سند در ۲۶ ژوئن مصادف با ۵ تیرماه به اتفاق آرا مورد تأیید و تصویب کشورهای شرکت‌کننده قرار گرفت و سالروز تصویب این سند به نام روز جهانی مبارزه با مواد مخدر اعلام گردید. اینک که درآستانه روزجهانی مبارزه با مواد مخدر  قرارداریم ؛ ضروریست نگاه واقع بینانه به موضوع موادمخدردرایران داشته باشیم.

 1- اعتیاد(addiction)در فرهنگ مدرن از ویژگی های خاصی برخوردار است. اعتیاد؛ رذیله ای اخلاقی تلقی شده و رویگردانی مردم از معتاد را به همراه دارد. اعتیاد، انسانیت انسان را می ستاند و به اختلال و انهدام شخصیت می انجامد. در عین حال روشنگری نسبت به اعتیاد و معتاد بیش از برانگیختن احساسات و همدلی تراژیک می تواند با تلقی آن به منزله تهدیدی قابل اصلاح توأم شود.

2- اعتیاد موضوع تحلیل های بدبینانه و خوش بینانه مختلف درجهان قرار گرفته و دستمایه بسیاری از فیلم های سینمائی و مستند و امثالهم شده است که بسته به ایدئولوژی حاکم بر جامعه، برخی اشک می گیرند و بعضی درصدد آگاهی بخشی به جامعه در مواجهه با این معضل بر می آیند. این تبلیغات گاه اعتیاد را راهی بی بازگشت به سوی تباهی و مرگ  نشان می دهد و زمانی نوید فرصت های بازپروری را با رخ کشیدن افراد سالم نسبت به معتادان تحقیرشده برجسته و مهیا می سازد.

3- دانش علمی، اهمیت اعتیاد را به منزله معضلی اجتماعی از طریق آمارهای مربوط به اعتیاد به رخ کشیده و بازتاب می دهد. این آمارها هم در  بر گیرنده تعداد معتادان و خسارات وارده از راه اعتیاد به جامعه بوده و هم از تأثیر مساعدت های ترمیمی به معتادان و بازگرداندن شان به دامان جامعه حکایت دارد . از این منظراعتیاد نه بزه و جرم و گناه که نوعی بیماری (disease) به شمار می آید؛ که هم سرایت می پذیرد و هم قابل درمان است. این بیماری هم به لحاظ علم پزشکی و هم به لحاظ علم جامعه شناسی( شناختی) قابل اعتنا و قابل تعریف است.

4- ازآن جا که اعتیاد به عنوان یک پدیده اجتماعی؛ مرتبط با انسان است، موضوعی پیچیده به حساب می آید. اعتیاد با توجه به ویژگی های فیزیکی و جسمانی و روحی و روانی انسان می تواند در زمینه های گوناگوناجتماعي، فرهنگي، اقتصادي، سياسي و نظاير آن؛ سرايت، شيوعو نقش ایفا نماید. البته معرفت، شناخت و آگاهی نسبت به عوامل و دلائل زمینه های مورد اشاره در گسترش پدیده اعتیاد، می تواند در تنظیم  راهبردها و استراتژی های شایسته و مناسب درحوزه های کاهش تقاضا، کاهش آسیب، پیشگیری، درمان و بازپروری منتج به بازتوانی مددکار و یاری رسان باشد.

اگر دراین امر کامیابی حاصل نگردد؛ اعتیاد در هر جامعه ای می تواند اجتماع را با بحران مواجه سازد و نهاد خانواده و نهادهای مدنی را با چالش ها و آسیب های جدی مواجه سازد.

5- بنا به اعلام مدیرکل دفتر تحقیقات و آموزش ستاد مبارزه با مواد مخدر؛ وضعيت مصرف مواد مخدر كشور، با توجه به 2 میلیون و ۸۰۸ هزار نفر مصرف کننده مستمر مواد و با عنایت به آمار ارائه شده ذیل که از سوی ایشان اعلام گردیده است ، مطلوب نمی باشد:         

- میزان شیوع مصرف مواد در دانش‌آموزان متوسطه دوم کشور ۲.۱ درصد است.

- میانگین شیوع مصرف مواد در میان کارگران کشور ۲۲.۳ درصد است.

- ۰.۶ درصد از جمعیت ۱۵-۶۴ سال زنان، معادل ۱۵۶ هزار نفر از زنان کشور به مصرف مواد گرایش دارند.

- از هر ۱۰ نفر مصرف‌کننده مواد مخدر یک نفر زن است و گرایش دختران و زنان نسبت به مصرف مواد مخدر در حال افزایش است.

- میزان تمایل به مصرف مواد در بین جمعیت ۱۵-۶۴ کشور حدود ۱۶.۸۱ درصد است.

- ۲۷.۵ درصد افراد جامعه نگرش مثبتی به مصرف مواد دارند. از این میان سهم زنان ۲۶.۴ درصد و سهم مردان ۲۹.۳ درصد است. (همشهری آنلاین: شنبه 5 اسفند1396 -کد مطلب: 399204 )

- تریاک با8 /66درصد ، ماری جوآنا و مشتقات آن شامل ماری گل ، گراس ، علف با 9 / 11 درصد ، کراک افغانی و هروئین 6 / 10 و شیشه 1 / 8 درصد، نحوه شیوع مصرف مواد مخدر در میان ٢ میلیون و 808 هزار نفر مصرف کننده مستمر مواد مخدر در کشور است که با توجه به این آمار، مصرف تریاک همچنان در صدر مواد مخدر بوده و مصرف شیشه افت قابل توجه ای داشته است.( نشست خبری پرویزافشار معاون کاهش تقاضا و توسعه مشارکت‌های مردمی ستاد مبارزه با موادمخدر، آرمان : شنبه 3 تير ماه 1396- شماره 3351 )

- 600 نوع مواد مخدر صنعتي در كشور توليد مي شود!

-  بیش از ۷۰ باند قاچاق مواد مخدر متلاشی شده است.

- بیش از ۲۱ تن انواع مواد مخدر کشف و ضبط شده است. (آرمان : یکشنبه 20 اسفند ماه 1396، کد خبر: 78711 )

آمارارائه شده اززبان مسئولان مرتبط با امر اعتیاد در سطح کلان؛ نگران کننده و موجب تأسف و تأثراست. با آمارارائه شده این سئوال به ذهن خطور می کند؛ چرا ستاد مبارزه با موادمخدرکشور به عنوان اصلی ترین متولی دراین امر، نگاه و عزم جدی به این آسیب جدی اجتماعی نداشته است؟! و چرا نتوانسته است بر اساس بند ۵۷ سیاست‌های کلی ابلاغی از سوي مقام معظم رهبري در برنامه ششم توسعه، تا پایان برنامه هرسال 5 درصد میزان اعتیاد و سوء مصرف موادمخدر را ( که در مجموع 25 درصد می شود) کاهش دهد؟  

6- ستاد باید صادقانه، صریح و شفاف بپذیرد درسیاست های راهبردی و استراتژی های متخذه موفق عمل ننموده و قادر به کنترل میزان تقاضا و کاهش آن نبوده است. مفهوم دیگراین بیان آن است که سیاست های پیشگیرانه وضع شده یا مناسب نبوده اند و یا عملیاتی و اجرایی نشده است؛ که در هر دو زمینه ستاد و دستگاه های ذی ربط باید پاسخگو باشند، و بدانند اولا اتخاذ راهکارهای پیشگیرانه در مقابله با تهدید و آسیب‌های ناشی از مواد مخدر يك ضرورت است وثانیا ورود کارشناسانه و محققانه دستگاه های متولی برای تحقق امرمذکور ، بیش از هرزمان احساس می شود و قابل ادراک است.

البته سردار مویدی؛ قائم مقام دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در نشست خبری سه شنبه10مرداد ماه 1396 ضمن تشریح اوضاع موادمخدر و اعتیاد درایران درسال 1396؛ انتقادات مطرح شده را درخصوص ستاد رد کرده و قابل قبول نمی داند و دراین زمینه اظهارداشته است: « ستاد مبارزه به مواد مخدر یک مجموعه اجرایی نیست بلکه نزدیک به 20 دستگاه در این حوزه فعالیت می کنند.کسانی که ادعا می کنند عملکرد ستاد مبارزه با مواد مخدر قابل قبول نیست ادعای آن ها درست نیست، زیرا اعتیاد فرآیندی است که اگر در آن کم‌کاری شود همه اعضا کم کاری کرده اند و امیدواریم به عملکرد ستاد مبارزه به مواد مخدر منصفانه و واقع بینانه نگاه شود و به تلاش‌هایی که در این 4 سال در حوزه مقابله مبارزه و پیشگیری صورت گرفته و آمارهایی که در این خصوص منتشر می‌شود، توجه کنند. زیرا انصاف از ویژگی‌های مومن است؛ البته ما از انتقادات سازنده نیز استقبال می کنیم.»

7-منتقدان با استناد به بودجه ۴۵۰ میلیارد تومانی در اختیارستاد (250 میلیارد تومان بودجه دولت،120میلیارد تومان بودجه ناشی از درآمد‌های قاچاق و افزایش جریمه‌ها و ۷۵ میلیارد تومان مبالغ بیمه معتادان) عملکرد ستاد را ناکارآمد و غیر قابل قبول می دانند. این طیف از منتقدان که خود دراین امور فعالیت داشته و دارند ابراز نموده اند؛ طی دو سال گذشته چندین جلسه در حوزه بررسی آسیب‌های اجتماعی به‌ ویژه اعتیاد در محضر رهبرمعظم انقلاب برگزار گردیده و در جلسه آبان ماه1396، برانجام کار‌های خارق‌العاده در راستای کاهش مصرف مواد مخدر در جامعه تأکید شده است. اما عملا  با توجه به بودجه‌های کلان اختصاص یافته به ستاد مبارزه با مواد مخدر؛  هیچ اتفاق جدیدی در زمینه کاهش اعتیاد و مصرف مواد مخدر رخ نداده و از طرفی آمار‌ها نشان‌دهنده افزایش میزان اعتیاد از یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر به ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر است! منتقدان نباید معترض باشند و ستاد را مورد سئوال و پرسش قرار دهند؟   

8- با توجه به نقد ها و انتقادات های بیان شده باید به این نکته اذعان داشت که؛ نمي‌توان ارزيابي واحدي از مديريت اعتياد در ايران براي کل 40 سال اخير ارائه کرد، زیرا در ادوار مختلف رويکردهاي متفاوتي در مديريت مبارزه با موادمخدر در ايران وجود داشته و افراط و تفريط در ‌اين‌زمينه بسيار واضح و گوياست. درمجموع سياست‌ها و برنامه‌ها با موازين علمي و چارچوب‌هاي قابل‌قبول مبتني ‌بر شواهد علمي فاصله بسیار داشته و دارد، لذا باید بپذیریم که در4 دهه اخیر مديريت مبارزه با موادمخدر؛ مديريت تخصصي نبوده است!

6- براساس آمارها سالي 2700 درگيري با قاچاقچيان داريم. حاصل این درگیری ها شهادت ده ها نفر و صدها مجروح و جانبازشدن است. از رهگذر این درگیری ها؛ سالانه800تن مواد مخدرکشف وضبط  می گردد. علیرغم تمام مجازات های سخت و اعمال کیفرهای مشدد قانونی و انهدام 2000کارگاه تولید مخدرصنعتی در سال 1396؛ همچنان تجارت مواد مخدر پرسود است!  این انهدام ها مبین آن است که به زیرساخت های تولید و توزیع موادمخدر در کشور هیچ آسیب جدی وارد نشده است و قاچاقچیان همچنان مشغول تجارت پرسود خود درموادمخدر هستند. و مواد مصرفی معتادان بدون هیچ گونه وقفه در اختیار ایشان قرارداده می شود! جالب این که  وزيركشور در همايش صيانت و گفتمان سازي، اجتماعي شدن مبارزه با مواد مخدر مي گويد؛ «سالي 150 هزار ميليارد تومان هزينه مبارزه با مواد مخدر مي شود.» (رسالت: سه شنبه 28 آذرماه 1396- شماره 9108) البته اين ‌آمار در برخي داده‌ هاي آماري تا 173 هزار ميليارد تومان هم گفته شده است. آمار و ارقام اعتیاد در بحث مواد مخدر؛ در رأس آسیب های  فوق العاده خطرناک و هشدار دهنده  اجتماع قرار دارد؛ باید ستاد مبارزه با موادمخدر پس از38 سال که کارنامه قابل قبولی از خود دراین زمینه برجا نگذاشته است پاسخ دهد این روند تاکی و تا کجا ادامه خواهد یافت؟ و چرا در راستای وظایف ذاتی خود در طی 38 سال سکانداری در این زمینه عملکرد قابل قبولی از خود ارائه ننموده است؟ انتظارمی رود رییس جمهورمحترم با توجه به کارنامه نه چندان موفق ستاد مبارزه با موادمخدرکشور؛ به مدیریت این ستاد ورود کرده، برنامه های راهبردی، استراتژیک و کارآیی ستاد را مورد نقد، بررسی و بازخوانی مجدد قراردهند تا آسیب های اجتماعی به حداقل برسد و نوجوانان و جوانان این مرز و بوم درحاشیه امنیت واقع شوند.

7- بر اساس گزارش ۲۰۱۴ دفتر مبارزه با مواد مخدر سازمان ملل متحد، ایران بیشترین تعداد مصرف‌کنندگان مواد مخدر دنیا را دارد. بنابراین، نرخ مصرف مواد مخدر نگرانی ویژه‌ای برای کشور محسوب می‌شود. نرخ شیوع مصرف اوپیوئیدها در ایران در صدر جدول مصرف جهانی قرار دارد. علاوه بر این، بنا برآمار ستاد مبارزه با مواد مخدر، روزانه۷۰ نفر به تعداد معتادین درایران افزوده می‌شود. از این میان، تنها نیمی مصرف‌کننده تریاک هستند. (سایت ستاد مبارزه با مواد مخدر، 20/9/1396 )

 7-براساس آماری که از سوی سخنگوی ستاد مبارزه با مواد مخدر اعلام شده است 9 درصد از کل جمعیت معتادان کشور را زنان تشکیل می‌دهند. آمار اعتیاد زنان در سال 80 حکایت از آن دارد که زنان، پنج درصد کل معتادان را تشکیل می دهند؛ حال آن که در طرحی که سال 90 اجرا شد و البته روش شناسی یا متدولوژی آن با طرح اولیه متفاوت بود، شاهد آن بودیم که این رقم به 9 درصد رسیده و این، یعنی آن که اعتیاد زنان در مجموع شمارش معتادان 2 برابر شده است. و درسال 1396 از مرز 10 درصد ازکل جمعیت معتادان کشور عبورکرده است.  

براساس پیمایش ملی اعتیاد فقط 8 /3 درصد از مصرف کنندگان زن تحت پوشش درمان اعتیاد هستند که این مسئله نشان دهنده ملاحظات فرهنگی و اجتماعی زنان در گزارش اعتیادشان است و نشان می‌دهد که باید درمان اختصاصی زنان را در جامعه افزایش داد؛ زیرا اکنون درمان در این گروه بسیار سخت است و به علت ملاحظات اجتماعی برای درمان مراجعه نمی‌کنند؛ الگوهای درمان آن‌ها نیز محدود است. حدود 3 /2 درصد از زنانی که تجربه مصرف مواد داشته‌اند، تزریق را نیز تجربه کرده‌اند؛ این در حالی است که 75 درصد آن‌ها از سرنگ نو و استریل استفاده کردند و 25 درصد تجربه تزریق مشترک داشتند. تریاک بیشترین ماده مصرفی در زنان است و پس از آن شیشه بوده و سوخته تریاک در رتبه سوم قرار دارند. به این ترتیب مصرف مواد مخدر سنتی در میان زنان در رتبه اول است.

میانگین مصرف در جامعه زنان تغییری نکرده و نمی‌توان گفت اعتیاد جوان‌تر شده، بلکه سن شروع مصرف مواد مخدر در دهه دوم زندگی و  15 تا 29 سال تغییر کرده و زنان در این گروه سنی بیشتر به مصرف مواد مخدر گرایش پیدا کرده‌اند. در واقع سن شروع مصرف در زنان کمتر از 30 سال، کاهش یافته است و میانگین کلی سن شروع مصرف مواد در کشور 3 /24 سال است و تجربه افراد مصرف کننده در مردان 1 /24 سال و در زنان 2 /26 سال است. میانگین سن شروع مصرف در مردان و زنان خیلی متفاوت نیست، اما قبح مصرف در زنان جوان کمتر شده و آمار مصرف آن‌ها به مردان نزدیک‌تر شده و میل به مصرف در زنان جوان در حال افزایش است. در حال حاضر 40 مرکز ترک اعتیاد زنان در کشور  وجود دارد، هر یک حدود 40 تا 50 نفر را پوشش می‌دهند. (آرمان : شنبه 3 تير ماه 1396- شماره  3351 )

8- بیشترین کشف مواد مخدر در جهان متعلق به ایران است. بیش از ۲۵۰ هزار هکتار از زمین های افغانستان زیرکشت مواد مخدر است که از زمان حضور آمریکا در کشور افغانستان بیشتر شده است و سالانه تا ۱۲ هزار تن مواد از این زمین ها برداشت می شود. بیش از ۷۰ درصد این مواد از مرزهای ما عبور می کند که بخشی برای ورود به کشورمان و بخشی برای ترانزیت به کشورهای دیگر صورت می گیرد. متأسفانه روز به روز مواد صنعتی در حال متنوع شدن است.( سردار رحیمی؛ فرمانده انتظامی تهران بزرگ، خراسان : سه شنبه 26 دی ماه 1396- شماره 19734)

9- حدود ۱۵ الی ۲۰ هزار معتاد متجاهر در سطح شهر تهران وجود دارد و با توجه به ظرفیتی که شورای هماهنگی، بهزیستی و ستاد مبارزه با مواد مخدر ایجاد کرده است، طی دوماهه دی وبهمن 1396 بیش از هفت هزار معتاد متجاهر در سطح شهر تهران جمع‌آوری شده اند و در مراکز بازپروری ماده ۱۵ و ۱۶ در حال بازپروری هستند. با وجود بیش از۱۰۰۰ معتاد متجاهر زن در تهران؛ طی دو ماه دی وبهمن ماه 1396 حدود ۱۵۰ معتاد متجاهر زن جمع‌آوری شده است. هرچند تعداد زنان معتاد متجاهرکم است، اما مشکلاتشان بیش از مردان معتاد متجاهر است و دغدغه ما هم نسبت به آنها بیشتر. سرهنگ محمد بخشنده؛ رییس پلیس مبارزه با موادمخدر تهران بزرگ دراین خصوص ابراز داشته است؛« امیدواریم ظرفیت بیشتری برای آنها در نظر گرفته شود، چرا که نمی‌توانیم این افراد را جمع‌آوری کرده و در پایگاه پلیس و کلانتری نگهداری کنیم. برای بازپروری این افراد باید مراکزی باشد که شرایط لازم برای نگهداری شان را داشته باشد، اما هنوز در سطح شهر تهران این ظرفیت ایجاد نشده است.» (آرمان : یکشنبه 20 اسفند ماه 1396، کد خبر: 78711 )

10- آیا می‌توانیم بگوییم موضوع مبارزه با مواد مخدر به صورت ممنوعیت حداقل از دیدگاه نظری بحثی تمام‌شده در دنیا به شمارمی آید؟ این طور به نظر نمی رسد که در دنیا نظریه لغو ممنوعیت کامل از مواد مخدر پذیرفته‌ شده باشد اما این احتمال را می‌دهیم که در آینده‌ای نه ‌چندان دور کشورهای بیشتری در دنیا این رویکرد جدید را راه بهتری برای مبارزه با مواد مخدر بدانند و روند لغو ممنوعیت‌ها تسریع شود. چرا که دنیا راه قبلی را امتحان کرده است که چندان هم موفق نبوده است.

موضوع آزادسازی مواد مخدر دولتی (که تازه‌ترین مصوبه کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی - روزسه شنبه 27 تیرماه 1396- ؛ مبنی بر توزیع مواد مخدر دولتی با هدف انقطاع ارتباط معتادان و قاچاق چیان، موضوعی پر بحث بوده که واکنش های مخالفان و موافقان بسیاری را در بین صاحب نظران و متولیان این امر  به همراه داشته است)  اصلی عمیق و ریشه‌ای و ناشی از یک سکه دورو است که یک سو جذابیت اقتصادی و سوی دیگر جدی بودن تقاضا مورد توجه است. در سال 83 در زمینه اقتصاد و مصرف مواد مخدر برای نخستین بار یک بررسی انجام شد که نشان می‌داد 12 میلیارد دلار خسارت اقتصادی ناشی از مواد داریم که سالانه 50 هزار میلیارد تومان می‌شود!

11- چهارم مرداد ماه 1395 لایحه برنامه ششم توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور که مشتمل بر 35 ماده است تقدیم مجلس شورای اسلامی گردید. وپس از مصوب شدن، متن کامل آن منتشر گردید. ماده 26 این لایحه ؛ بر مبارزه با موادمخدر و آسیب‌های اجتماعی متمرکز شده است. دراین ماده آمده است:«در راستای اجرایی‌کردن سیاست‌های کلی مبارزه با موادمخدر و سیاست‌های کلان برنامه ششم توسعه، کلیه دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری مکلف‌اند ضمن اجرای دقیق تکالیف مندرج در سند راهبردی طرح ملی مبارزه همه‌جانبه با موادمخدر، روان‌گردان‌ها و پیش‌سازها با رویکرد اجتماعی و با محوریت پیشگیری از اعتیاد درمان، بازتوانی و کاهش آسیب صیانت و حمایت اجتماعی، مقابله با عرضه موادمخدر و روان‌گردان‌ها و پیش‌سازها و بازنگری در عناوین مجرمانه و مجازات‌های مرتبط اقدام لازم را به‌عمل آورند.»

بنابراهمیت موضوع و تأکید رهبرمعظم انقلاب در این برنامه، کاهش 25 درصدی اعتیاد برپایه مدیریت مصرف مد نظرمی باشد که می بایست نسبت به کاهش سالیانه پنج درصد اعتیاد در جامعه تلاش شود. ضروری است دستگاه ها با دغدغه جدی، احساس تعهد و نگاه انقلابی، مسوولانه برای تحقق این فرمان  گام های عملی خود را بردارند  و در این زمینه پرتوان و پرتلاش ظاهرشوند و از کوتاهی و قصور نیز پرهیز نمایند.

  نتیجه گیری

1- بنابر رصد اخبار و محاسبات  انجام شده، روزانه درکشور حداقل 7 هزار کیلوگرم مواد مخدر مصرف  می شود.آیا کسی می تواند  ادعا کند این حجم از قاچاق موادمخدراز طرق غیر قانونی وارد کشور می شود؟ نگارنده اعتقاد راسخ دارد نه دلسوزان ستاد و نه هیچ ارگان و نهاد منتسب به این نظام، در پی آن نیستند که در مسیر مبارزه با مواد مخدر سنگ انداخته و خللی ایجاد نمایند ویا از این مسیر به دنبال سود و منافع شخصی حصل از آن باشند.

2- آن چه امروز مردم را نگران کرده است کاهش سن اعتیاد و آمار رو به ازدیاد گرایش مردان، زنان، نوجوانان و جوانان دختر و پسرتحصیل کرده و تحصیل نکرده  به موادمخدرمی باشد. این نگرانی، تشویش و اضطراب موجب پریشانی جامعه گشته و زمینه فروپاشی کانون گرم خانواده ها را فراهم آورده است که منجر به آسیب های اجتماعی  دیگر چون؛ قتل، تجاوز به عنف، طلاق، بیماری های جسمی و روحی، سرقت، آدم ربایی، هتک حرمت و حیثیت و... خواهد شد!

3- ستاد مبارزه با مواد مخدر باید با توجه به بودجه ای که در اختیار دارد؛آمار و اطلاعات صحیح اعتیاد را با استفاده از سرمایه انسانی متخصص، پژوهش‌های اساسی و بهره گیری از علم و تجربه تحلیلگران حرفه ای جامعه آماری، هرلحظه و هرآن به صورت منظم و با تأسیس و راه اندازی مرکزسنجش آمار و مانیتورینگ قوی؛ دائم تحولات منطقه‌ای، ملی و استانی را دراین زمینه رصد نماید و پاسخگو باشد، امید آن که دراین زمینه ستاد قصور ننماید. خدای ناکرده غفلت در این خصوص فاجعه باربوده و افزایش مصرف کنندگان مخدر سنتی و صنعتی را در پی خواهد داشت که تبعات فردی و اجتماعی آن سنگین و خساراتش جبران ناپذیر خواهد بود!

4- برکسی پوشیده نبوده و نیست که موادمخدر یک پدیده بسیارخطرناک و در عین حال پیچیده و هزار تویی است که با عوامل مختلف فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی ارتباط تنگاتنگ داشته و خلل در هرکدام از این عوامل؛ قطعا جامعه را  در معرض اعتیاد قرارداده  و اجتماع را با شوک و بی هویتی مواجه می سازد.

5- چندنکته زیر که از گزارش مسئولان این امراستخراج شده است مؤید پیچیده و خطرناک بودن این امر در ایران و جهان است:

- گردش مالی تجارت مواد مخدر  در ایران بیش از 3 میلیارد دلار است؛ بنابراین طبیعی است که قاچاقچیان دست بردار نباشند و مدام فعالیت‌های خود را گسترش دهند.

- سالانه بیش از 30 تن دارو در حوزه درمان مواد مخدر مصرف می‌شود و بیش از 10 هزار میلیارد تومان به کشور خسارت وارد می‌شود.

- 3 هزار نفر در سال بر اثر سوء مصرف مواد مخدر می میرد یعنی هر 8 ساعت یک نفر در کشور فوت می‌کند؛ چرا که اکنون ناخالصی‌ها در مواد مخدر افزوده شده و به تبع آن مرگ و میر نیز افزایش یافته است.

- در حال حاضر بيش از60درصد زندانيان ما به علت موادمخدر دستگير مي‌شوند يا به طور غيرمستقيم جرم موادمخدري دارند.

 - منشاء تولید تجارت مواد مخدر سنتی عمدتا در افغانستان است که بیش از 80 درصد از مواد سنتی دنیا را تأمین می‌کند. براساس گزارش رسمی سازمان ملل بین۴۸۰۰ تا  8000 تن در سال، تولید مواد مخدر افغانستان است.

- بازار مواد سنتی افغانستان، عمدتا اروپا و اروپای غربی است. یکی از مسیرها، مسیر ایران است و  حدودا ۳۰ درصد از مواد تولیدی افغانستان از طریق مسیر ایران ترانزیت شود.

 استفاده از توان و ظرفیت های افراد و سمن ها درجامعه؛ باعث ایجاد وتقویت گفتمان مبارزه با موادمخدر و کنترل آسیب های اجتماعی می شود. قطعا با مشارکت عموم جامعه، هرگونه آسیب اجتماعی قابل کنترل  می باشد. موفقیت دراین زمینه مستلزم اجرای صحیح، درست و به هنگام از برنامه ها و استفاده از توان و ظرفیت هایی است که ازآن سخن به میان        آورده ایم.

صاحب این قلم اعتقاد دارد با عزم ملی؛ توان و ظرفیت بالا؛ نه تنها مبارزه با موضوع موادمخدر و اعتیاد و هر معضل اجتماعی درکشور وجود دارد بلکه با سرمایه های عظیم  علمی و پژوهشی؛ این مشکلات و معضلات  قابل کنترل و قابل حل شدن نیزاست.

 البته باید به این نکته مهم اشاره داشت که در سند جامع حمايت‌هاي اجتماعي و درمان اعتياد کشور؛ هم به رويکرد کاهش آسيب، درمان و توسعه حمايت‌هاي اجتماعي که در اولويت است توجه گردیده و هم در سياست‌هاي کلي برنامه پنجم توسعه؛ روی درمان و کاهش آسيب تأکيد شده است.     

اکنون با توجه به آن چه در این مختصر و به بهانه پنجم تیرماه (26ژوئن) روز جهانی مبارزه با موادمخدر بیان گردید؛ آیا نباید از مسئولان و متولیان امر مبارزه با موادمخدر درکشور سئوال کرد؛ کجای راه را اشتباه رفته اند؟ و چرا به جای ریشه کنی شاهدگسترش این پدیده جامعه سوزانسان کش هستیم؟! لطفا رییس جمهورمحترم، وزیرکشور، ستاد مبارزه با موادمخدر، مجلس شورای اسلامی، قوه قضائیه صریح و شفاف و بی پرده  پاسخ دهند و افکار عمومی را دراین زمینه اقناع نمایند.

                                 یکشنبه: 3 / 4 / 1397- 10شوال 1439- 24 ژوئن 2018

ازشبکه های اجتماعی به درستی بهره گیریم            

 دکتر اسدالله افشار      

شبکه های پرمخاطب اجتماعی که از ازه ترین و جدید ترین سرویس های اینترنتی درجهان به شمارمی آید، از ابعاد مختلف در زمینه بررسی کارکردها، اهداف، مزایا،  شناسایی آثارمثبت، مشکلات، پیامدهای و تبعات منفی آن ها در زندگی فردی و اجتماعی انسان ها، قابل واکاوی و ارزیابی می باشند. در یادداشت کوتاه پیش رو به برخی از این موارد فهرست وار در ذیل اشاراتی خواهیم داشت:        

1- شبکه های اجتماعی اینترنتی درجهان از دستاوردهای نوین بشری محسوب می شود. این دستاوردها به سان دستاوردهای بشری دیگربنا برکج فکری ها و کج فهمی ها و سواستفادها، با آسیب های بسیارجدی مواجه است.

2- این شبکه ها برای رفاه ،آسایش و تحکیم اصول و ارزش های جامعه بشری به وجود آمده است تا نقشی مهم در بلوغ و به کمال رساندن انسان ها و اجتماعات داشته باشد. اما این دردهه اخیر

3- امروزه کارکرد این شبکه ها؛ دستخوش بهره برداری های سیاسی حکام جائر و قدرت های استکباری جهان قرارگرفته است. به وسیله این ابزار جدید، بی رحمانه برکیان کشورها، جان و روح و روان بشریت، فرهنگ ها، باورها، اعتقادات ،آداب و رسوم، سنت های و رفتارهای اجتماعی می تازند تا مقاصد استعماری خود را در دنیا دیکته کرده و نظم نوین جهانی تحت سلطه خود را بنیان نهند.

4- شبکه های اجتماعی در مدتی کوتاه؛ توانستند نقش بسزایی در روابط و ارتباطات بین انسان ها و گروه ها ایفا نمایند، مرزهای جغرافیایی را درهم شکستند و تعریف جدیدی از قلمرو عمومی در سطح جهان ارائه نمودند و روابط بین الملل را در دو حوزه نظری و عملی با چالش های جدی هویتی و ساختاری مواجه ساختند.

5- نقش شبکه های اجتماعی در تغییر و تحولات نظامات اجتماعی در همه امور از فرهنگی گرفته تا سیاسی، اقتصادی، نظامی و هنری انکارناپذیراست.این شبکه ها گاه با آمارهای دروغین و نشراکاذیب و ساخت برنامه های فتنه انگیز به منظور راه اندازی آشوب های خیابانی در کشورها، درپی استحاله انقلابات و تغییر حاکمیت ها بوده تا شبه انقلابی نماها و حکومت های دست نشانده قدرت های استکباری برمسند ریاست و مدیریت کلان تکه زنند تا این قدرت ها بتوانند با غارت منابع این کشورها، منافع استعماری خود را تأمین و تثبت نمایند. کاری که امروز آمریکا، اروپا و رژیم  غاصب تروریستی کودکش صهیونیست انجام می دهند از همین طریق و مؤید این مدعا می باشد.   

6- شبکه های اجتماعی به عنوان رسانه های اجتماعی تأثیر شگرفی بر روابط اجتماعی، دوستانه و سبک زندگی اعضای خود دارد. این شبکه ها می توانند شاخص های گوناگون زندگی اعضای خود را دچار تغییر و دستخوش چالش نمایند و برای ایشان مشکلات و معضلات عدیده ای را فراهم آورند! گاه این شبکه ها از فلسفه وجودی خود فاصله گرفته اند  و از آن جا باید برای جامعه بشری یک فرصت باشند درجهت احیای ارزش ها وآرمان ها و تثبیت آرامش و صلح همه جانبه با امنیت فراگیرگام بر دارند به تهدیدی ویران کننده و مخرب تبدیل شده که تا مرز نابودی انسانیت پیش می روند و به چیزی کمتر ازاین هم راضی نمی گردند!                            

جان کلام این که؛ازشبکه های اجتماعی به درستی بهره گیریم.  مسخ این فضاها نشوییم.  باآگاهی، قدم دراین شبکه ها بگذاریم. از سبک زندگی خود مراقبت نماییم. تحت تأثیرالقائاتشان قرارنگیریم. تهدیدات شبکه ها را به فرصت تبدیل کنیم. توطئه ها و فتنه ها را به خودشان بازگردانیم. ازمزایای این شبکه ها بجا، درست و منطقی و درجهت رشد،  امنیت، صلح، سلامت، سعادت، بهروزی، اقتدار و رفاه جامعه  بهره جوییم.

                                             جمعه: 1 / 4 / 1397- 8 شوال 1439- 22ژوئن 2018