به مناسبت  5تیرماه؛ روز جهانی مبارزه با مواد مخدر

نگاه واقع بینانه به موضوع موادمخدر درایران          

دکتراسدالله افشار

اشاره:

کنفرانس بین‌المللی مبارزه با اعتیاد و قاچاق مواد مخدر از تاریخ ۱۷ تا ۲۶ ژوئن ۱۹۸۷ در شهر وین به منظور ابراز عزم سیاسی ملت‌ها در امر مبارزه با پدیده خانمانسوز مواد مخدر تشکیل گردید. در این کنگره جهانی سندی در4فصل تنظیم و به تصویب کشورهای شرکت‌کننده رسید. این سند بین المللی؛ بیش از ۳۵ مورد اقدام عملی را همچون ارزیابی میزان مصرف، پیشگیری از طریق آموزش، نقش رسانه‌ها در بازگشت معتادان به دامن اجتماع و معالجه آنان، ریشه‌کنی مزارع غیرمجاز خشخاش، نابودی شبکه‌های عمده قاچاق مواد مخدر، همکاری‌های حقوقی کشورها و... را در خود جای داده است. این سند در ۲۶ ژوئن مصادف با ۵ تیرماه به اتفاق آرا مورد تأیید و تصویب کشورهای شرکت‌کننده قرار گرفت و سالروز تصویب این سند به نام روز جهانی مبارزه با مواد مخدر اعلام گردید. اینک که درآستانه روزجهانی مبارزه با مواد مخدر  قرارداریم ؛ ضروریست نگاه واقع بینانه به موضوع موادمخدردرایران داشته باشیم.

 1- اعتیاد(addiction)در فرهنگ مدرن از ویژگی های خاصی برخوردار است. اعتیاد؛ رذیله ای اخلاقی تلقی شده و رویگردانی مردم از معتاد را به همراه دارد. اعتیاد، انسانیت انسان را می ستاند و به اختلال و انهدام شخصیت می انجامد. در عین حال روشنگری نسبت به اعتیاد و معتاد بیش از برانگیختن احساسات و همدلی تراژیک می تواند با تلقی آن به منزله تهدیدی قابل اصلاح توأم شود.

2- اعتیاد موضوع تحلیل های بدبینانه و خوش بینانه مختلف درجهان قرار گرفته و دستمایه بسیاری از فیلم های سینمائی و مستند و امثالهم شده است که بسته به ایدئولوژی حاکم بر جامعه، برخی اشک می گیرند و بعضی درصدد آگاهی بخشی به جامعه در مواجهه با این معضل بر می آیند. این تبلیغات گاه اعتیاد را راهی بی بازگشت به سوی تباهی و مرگ  نشان می دهد و زمانی نوید فرصت های بازپروری را با رخ کشیدن افراد سالم نسبت به معتادان تحقیرشده برجسته و مهیا می سازد.

3- دانش علمی، اهمیت اعتیاد را به منزله معضلی اجتماعی از طریق آمارهای مربوط به اعتیاد به رخ کشیده و بازتاب می دهد. این آمارها هم در  بر گیرنده تعداد معتادان و خسارات وارده از راه اعتیاد به جامعه بوده و هم از تأثیر مساعدت های ترمیمی به معتادان و بازگرداندن شان به دامان جامعه حکایت دارد . از این منظراعتیاد نه بزه و جرم و گناه که نوعی بیماری (disease) به شمار می آید؛ که هم سرایت می پذیرد و هم قابل درمان است. این بیماری هم به لحاظ علم پزشکی و هم به لحاظ علم جامعه شناسی( شناختی) قابل اعتنا و قابل تعریف است.

4- ازآن جا که اعتیاد به عنوان یک پدیده اجتماعی؛ مرتبط با انسان است، موضوعی پیچیده به حساب می آید. اعتیاد با توجه به ویژگی های فیزیکی و جسمانی و روحی و روانی انسان می تواند در زمینه های گوناگوناجتماعي، فرهنگي، اقتصادي، سياسي و نظاير آن؛ سرايت، شيوعو نقش ایفا نماید. البته معرفت، شناخت و آگاهی نسبت به عوامل و دلائل زمینه های مورد اشاره در گسترش پدیده اعتیاد، می تواند در تنظیم  راهبردها و استراتژی های شایسته و مناسب درحوزه های کاهش تقاضا، کاهش آسیب، پیشگیری، درمان و بازپروری منتج به بازتوانی مددکار و یاری رسان باشد.

اگر دراین امر کامیابی حاصل نگردد؛ اعتیاد در هر جامعه ای می تواند اجتماع را با بحران مواجه سازد و نهاد خانواده و نهادهای مدنی را با چالش ها و آسیب های جدی مواجه سازد.

5- بنا به اعلام مدیرکل دفتر تحقیقات و آموزش ستاد مبارزه با مواد مخدر؛ وضعيت مصرف مواد مخدر كشور، با توجه به 2 میلیون و ۸۰۸ هزار نفر مصرف کننده مستمر مواد و با عنایت به آمار ارائه شده ذیل که از سوی ایشان اعلام گردیده است ، مطلوب نمی باشد:         

- میزان شیوع مصرف مواد در دانش‌آموزان متوسطه دوم کشور ۲.۱ درصد است.

- میانگین شیوع مصرف مواد در میان کارگران کشور ۲۲.۳ درصد است.

- ۰.۶ درصد از جمعیت ۱۵-۶۴ سال زنان، معادل ۱۵۶ هزار نفر از زنان کشور به مصرف مواد گرایش دارند.

- از هر ۱۰ نفر مصرف‌کننده مواد مخدر یک نفر زن است و گرایش دختران و زنان نسبت به مصرف مواد مخدر در حال افزایش است.

- میزان تمایل به مصرف مواد در بین جمعیت ۱۵-۶۴ کشور حدود ۱۶.۸۱ درصد است.

- ۲۷.۵ درصد افراد جامعه نگرش مثبتی به مصرف مواد دارند. از این میان سهم زنان ۲۶.۴ درصد و سهم مردان ۲۹.۳ درصد است. (همشهری آنلاین: شنبه 5 اسفند1396 -کد مطلب: 399204 )

- تریاک با8 /66درصد ، ماری جوآنا و مشتقات آن شامل ماری گل ، گراس ، علف با 9 / 11 درصد ، کراک افغانی و هروئین 6 / 10 و شیشه 1 / 8 درصد، نحوه شیوع مصرف مواد مخدر در میان ٢ میلیون و 808 هزار نفر مصرف کننده مستمر مواد مخدر در کشور است که با توجه به این آمار، مصرف تریاک همچنان در صدر مواد مخدر بوده و مصرف شیشه افت قابل توجه ای داشته است.( نشست خبری پرویزافشار معاون کاهش تقاضا و توسعه مشارکت‌های مردمی ستاد مبارزه با موادمخدر، آرمان : شنبه 3 تير ماه 1396- شماره 3351 )

- 600 نوع مواد مخدر صنعتي در كشور توليد مي شود!

-  بیش از ۷۰ باند قاچاق مواد مخدر متلاشی شده است.

- بیش از ۲۱ تن انواع مواد مخدر کشف و ضبط شده است. (آرمان : یکشنبه 20 اسفند ماه 1396، کد خبر: 78711 )

آمارارائه شده اززبان مسئولان مرتبط با امر اعتیاد در سطح کلان؛ نگران کننده و موجب تأسف و تأثراست. با آمارارائه شده این سئوال به ذهن خطور می کند؛ چرا ستاد مبارزه با موادمخدرکشور به عنوان اصلی ترین متولی دراین امر، نگاه و عزم جدی به این آسیب جدی اجتماعی نداشته است؟! و چرا نتوانسته است بر اساس بند ۵۷ سیاست‌های کلی ابلاغی از سوي مقام معظم رهبري در برنامه ششم توسعه، تا پایان برنامه هرسال 5 درصد میزان اعتیاد و سوء مصرف موادمخدر را ( که در مجموع 25 درصد می شود) کاهش دهد؟  

6- ستاد باید صادقانه، صریح و شفاف بپذیرد درسیاست های راهبردی و استراتژی های متخذه موفق عمل ننموده و قادر به کنترل میزان تقاضا و کاهش آن نبوده است. مفهوم دیگراین بیان آن است که سیاست های پیشگیرانه وضع شده یا مناسب نبوده اند و یا عملیاتی و اجرایی نشده است؛ که در هر دو زمینه ستاد و دستگاه های ذی ربط باید پاسخگو باشند، و بدانند اولا اتخاذ راهکارهای پیشگیرانه در مقابله با تهدید و آسیب‌های ناشی از مواد مخدر يك ضرورت است وثانیا ورود کارشناسانه و محققانه دستگاه های متولی برای تحقق امرمذکور ، بیش از هرزمان احساس می شود و قابل ادراک است.

البته سردار مویدی؛ قائم مقام دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در نشست خبری سه شنبه10مرداد ماه 1396 ضمن تشریح اوضاع موادمخدر و اعتیاد درایران درسال 1396؛ انتقادات مطرح شده را درخصوص ستاد رد کرده و قابل قبول نمی داند و دراین زمینه اظهارداشته است: « ستاد مبارزه به مواد مخدر یک مجموعه اجرایی نیست بلکه نزدیک به 20 دستگاه در این حوزه فعالیت می کنند.کسانی که ادعا می کنند عملکرد ستاد مبارزه با مواد مخدر قابل قبول نیست ادعای آن ها درست نیست، زیرا اعتیاد فرآیندی است که اگر در آن کم‌کاری شود همه اعضا کم کاری کرده اند و امیدواریم به عملکرد ستاد مبارزه به مواد مخدر منصفانه و واقع بینانه نگاه شود و به تلاش‌هایی که در این 4 سال در حوزه مقابله مبارزه و پیشگیری صورت گرفته و آمارهایی که در این خصوص منتشر می‌شود، توجه کنند. زیرا انصاف از ویژگی‌های مومن است؛ البته ما از انتقادات سازنده نیز استقبال می کنیم.»

7-منتقدان با استناد به بودجه ۴۵۰ میلیارد تومانی در اختیارستاد (250 میلیارد تومان بودجه دولت،120میلیارد تومان بودجه ناشی از درآمد‌های قاچاق و افزایش جریمه‌ها و ۷۵ میلیارد تومان مبالغ بیمه معتادان) عملکرد ستاد را ناکارآمد و غیر قابل قبول می دانند. این طیف از منتقدان که خود دراین امور فعالیت داشته و دارند ابراز نموده اند؛ طی دو سال گذشته چندین جلسه در حوزه بررسی آسیب‌های اجتماعی به‌ ویژه اعتیاد در محضر رهبرمعظم انقلاب برگزار گردیده و در جلسه آبان ماه1396، برانجام کار‌های خارق‌العاده در راستای کاهش مصرف مواد مخدر در جامعه تأکید شده است. اما عملا  با توجه به بودجه‌های کلان اختصاص یافته به ستاد مبارزه با مواد مخدر؛  هیچ اتفاق جدیدی در زمینه کاهش اعتیاد و مصرف مواد مخدر رخ نداده و از طرفی آمار‌ها نشان‌دهنده افزایش میزان اعتیاد از یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر به ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر است! منتقدان نباید معترض باشند و ستاد را مورد سئوال و پرسش قرار دهند؟   

8- با توجه به نقد ها و انتقادات های بیان شده باید به این نکته اذعان داشت که؛ نمي‌توان ارزيابي واحدي از مديريت اعتياد در ايران براي کل 40 سال اخير ارائه کرد، زیرا در ادوار مختلف رويکردهاي متفاوتي در مديريت مبارزه با موادمخدر در ايران وجود داشته و افراط و تفريط در ‌اين‌زمينه بسيار واضح و گوياست. درمجموع سياست‌ها و برنامه‌ها با موازين علمي و چارچوب‌هاي قابل‌قبول مبتني ‌بر شواهد علمي فاصله بسیار داشته و دارد، لذا باید بپذیریم که در4 دهه اخیر مديريت مبارزه با موادمخدر؛ مديريت تخصصي نبوده است!

6- براساس آمارها سالي 2700 درگيري با قاچاقچيان داريم. حاصل این درگیری ها شهادت ده ها نفر و صدها مجروح و جانبازشدن است. از رهگذر این درگیری ها؛ سالانه800تن مواد مخدرکشف وضبط  می گردد. علیرغم تمام مجازات های سخت و اعمال کیفرهای مشدد قانونی و انهدام 2000کارگاه تولید مخدرصنعتی در سال 1396؛ همچنان تجارت مواد مخدر پرسود است!  این انهدام ها مبین آن است که به زیرساخت های تولید و توزیع موادمخدر در کشور هیچ آسیب جدی وارد نشده است و قاچاقچیان همچنان مشغول تجارت پرسود خود درموادمخدر هستند. و مواد مصرفی معتادان بدون هیچ گونه وقفه در اختیار ایشان قرارداده می شود! جالب این که  وزيركشور در همايش صيانت و گفتمان سازي، اجتماعي شدن مبارزه با مواد مخدر مي گويد؛ «سالي 150 هزار ميليارد تومان هزينه مبارزه با مواد مخدر مي شود.» (رسالت: سه شنبه 28 آذرماه 1396- شماره 9108) البته اين ‌آمار در برخي داده‌ هاي آماري تا 173 هزار ميليارد تومان هم گفته شده است. آمار و ارقام اعتیاد در بحث مواد مخدر؛ در رأس آسیب های  فوق العاده خطرناک و هشدار دهنده  اجتماع قرار دارد؛ باید ستاد مبارزه با موادمخدر پس از38 سال که کارنامه قابل قبولی از خود دراین زمینه برجا نگذاشته است پاسخ دهد این روند تاکی و تا کجا ادامه خواهد یافت؟ و چرا در راستای وظایف ذاتی خود در طی 38 سال سکانداری در این زمینه عملکرد قابل قبولی از خود ارائه ننموده است؟ انتظارمی رود رییس جمهورمحترم با توجه به کارنامه نه چندان موفق ستاد مبارزه با موادمخدرکشور؛ به مدیریت این ستاد ورود کرده، برنامه های راهبردی، استراتژیک و کارآیی ستاد را مورد نقد، بررسی و بازخوانی مجدد قراردهند تا آسیب های اجتماعی به حداقل برسد و نوجوانان و جوانان این مرز و بوم درحاشیه امنیت واقع شوند.

7- بر اساس گزارش ۲۰۱۴ دفتر مبارزه با مواد مخدر سازمان ملل متحد، ایران بیشترین تعداد مصرف‌کنندگان مواد مخدر دنیا را دارد. بنابراین، نرخ مصرف مواد مخدر نگرانی ویژه‌ای برای کشور محسوب می‌شود. نرخ شیوع مصرف اوپیوئیدها در ایران در صدر جدول مصرف جهانی قرار دارد. علاوه بر این، بنا برآمار ستاد مبارزه با مواد مخدر، روزانه۷۰ نفر به تعداد معتادین درایران افزوده می‌شود. از این میان، تنها نیمی مصرف‌کننده تریاک هستند. (سایت ستاد مبارزه با مواد مخدر، 20/9/1396 )

 7-براساس آماری که از سوی سخنگوی ستاد مبارزه با مواد مخدر اعلام شده است 9 درصد از کل جمعیت معتادان کشور را زنان تشکیل می‌دهند. آمار اعتیاد زنان در سال 80 حکایت از آن دارد که زنان، پنج درصد کل معتادان را تشکیل می دهند؛ حال آن که در طرحی که سال 90 اجرا شد و البته روش شناسی یا متدولوژی آن با طرح اولیه متفاوت بود، شاهد آن بودیم که این رقم به 9 درصد رسیده و این، یعنی آن که اعتیاد زنان در مجموع شمارش معتادان 2 برابر شده است. و درسال 1396 از مرز 10 درصد ازکل جمعیت معتادان کشور عبورکرده است.  

براساس پیمایش ملی اعتیاد فقط 8 /3 درصد از مصرف کنندگان زن تحت پوشش درمان اعتیاد هستند که این مسئله نشان دهنده ملاحظات فرهنگی و اجتماعی زنان در گزارش اعتیادشان است و نشان می‌دهد که باید درمان اختصاصی زنان را در جامعه افزایش داد؛ زیرا اکنون درمان در این گروه بسیار سخت است و به علت ملاحظات اجتماعی برای درمان مراجعه نمی‌کنند؛ الگوهای درمان آن‌ها نیز محدود است. حدود 3 /2 درصد از زنانی که تجربه مصرف مواد داشته‌اند، تزریق را نیز تجربه کرده‌اند؛ این در حالی است که 75 درصد آن‌ها از سرنگ نو و استریل استفاده کردند و 25 درصد تجربه تزریق مشترک داشتند. تریاک بیشترین ماده مصرفی در زنان است و پس از آن شیشه بوده و سوخته تریاک در رتبه سوم قرار دارند. به این ترتیب مصرف مواد مخدر سنتی در میان زنان در رتبه اول است.

میانگین مصرف در جامعه زنان تغییری نکرده و نمی‌توان گفت اعتیاد جوان‌تر شده، بلکه سن شروع مصرف مواد مخدر در دهه دوم زندگی و  15 تا 29 سال تغییر کرده و زنان در این گروه سنی بیشتر به مصرف مواد مخدر گرایش پیدا کرده‌اند. در واقع سن شروع مصرف در زنان کمتر از 30 سال، کاهش یافته است و میانگین کلی سن شروع مصرف مواد در کشور 3 /24 سال است و تجربه افراد مصرف کننده در مردان 1 /24 سال و در زنان 2 /26 سال است. میانگین سن شروع مصرف در مردان و زنان خیلی متفاوت نیست، اما قبح مصرف در زنان جوان کمتر شده و آمار مصرف آن‌ها به مردان نزدیک‌تر شده و میل به مصرف در زنان جوان در حال افزایش است. در حال حاضر 40 مرکز ترک اعتیاد زنان در کشور  وجود دارد، هر یک حدود 40 تا 50 نفر را پوشش می‌دهند. (آرمان : شنبه 3 تير ماه 1396- شماره  3351 )

8- بیشترین کشف مواد مخدر در جهان متعلق به ایران است. بیش از ۲۵۰ هزار هکتار از زمین های افغانستان زیرکشت مواد مخدر است که از زمان حضور آمریکا در کشور افغانستان بیشتر شده است و سالانه تا ۱۲ هزار تن مواد از این زمین ها برداشت می شود. بیش از ۷۰ درصد این مواد از مرزهای ما عبور می کند که بخشی برای ورود به کشورمان و بخشی برای ترانزیت به کشورهای دیگر صورت می گیرد. متأسفانه روز به روز مواد صنعتی در حال متنوع شدن است.( سردار رحیمی؛ فرمانده انتظامی تهران بزرگ، خراسان : سه شنبه 26 دی ماه 1396- شماره 19734)

9- حدود ۱۵ الی ۲۰ هزار معتاد متجاهر در سطح شهر تهران وجود دارد و با توجه به ظرفیتی که شورای هماهنگی، بهزیستی و ستاد مبارزه با مواد مخدر ایجاد کرده است، طی دوماهه دی وبهمن 1396 بیش از هفت هزار معتاد متجاهر در سطح شهر تهران جمع‌آوری شده اند و در مراکز بازپروری ماده ۱۵ و ۱۶ در حال بازپروری هستند. با وجود بیش از۱۰۰۰ معتاد متجاهر زن در تهران؛ طی دو ماه دی وبهمن ماه 1396 حدود ۱۵۰ معتاد متجاهر زن جمع‌آوری شده است. هرچند تعداد زنان معتاد متجاهرکم است، اما مشکلاتشان بیش از مردان معتاد متجاهر است و دغدغه ما هم نسبت به آنها بیشتر. سرهنگ محمد بخشنده؛ رییس پلیس مبارزه با موادمخدر تهران بزرگ دراین خصوص ابراز داشته است؛« امیدواریم ظرفیت بیشتری برای آنها در نظر گرفته شود، چرا که نمی‌توانیم این افراد را جمع‌آوری کرده و در پایگاه پلیس و کلانتری نگهداری کنیم. برای بازپروری این افراد باید مراکزی باشد که شرایط لازم برای نگهداری شان را داشته باشد، اما هنوز در سطح شهر تهران این ظرفیت ایجاد نشده است.» (آرمان : یکشنبه 20 اسفند ماه 1396، کد خبر: 78711 )

10- آیا می‌توانیم بگوییم موضوع مبارزه با مواد مخدر به صورت ممنوعیت حداقل از دیدگاه نظری بحثی تمام‌شده در دنیا به شمارمی آید؟ این طور به نظر نمی رسد که در دنیا نظریه لغو ممنوعیت کامل از مواد مخدر پذیرفته‌ شده باشد اما این احتمال را می‌دهیم که در آینده‌ای نه ‌چندان دور کشورهای بیشتری در دنیا این رویکرد جدید را راه بهتری برای مبارزه با مواد مخدر بدانند و روند لغو ممنوعیت‌ها تسریع شود. چرا که دنیا راه قبلی را امتحان کرده است که چندان هم موفق نبوده است.

موضوع آزادسازی مواد مخدر دولتی (که تازه‌ترین مصوبه کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی - روزسه شنبه 27 تیرماه 1396- ؛ مبنی بر توزیع مواد مخدر دولتی با هدف انقطاع ارتباط معتادان و قاچاق چیان، موضوعی پر بحث بوده که واکنش های مخالفان و موافقان بسیاری را در بین صاحب نظران و متولیان این امر  به همراه داشته است)  اصلی عمیق و ریشه‌ای و ناشی از یک سکه دورو است که یک سو جذابیت اقتصادی و سوی دیگر جدی بودن تقاضا مورد توجه است. در سال 83 در زمینه اقتصاد و مصرف مواد مخدر برای نخستین بار یک بررسی انجام شد که نشان می‌داد 12 میلیارد دلار خسارت اقتصادی ناشی از مواد داریم که سالانه 50 هزار میلیارد تومان می‌شود!

11- چهارم مرداد ماه 1395 لایحه برنامه ششم توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور که مشتمل بر 35 ماده است تقدیم مجلس شورای اسلامی گردید. وپس از مصوب شدن، متن کامل آن منتشر گردید. ماده 26 این لایحه ؛ بر مبارزه با موادمخدر و آسیب‌های اجتماعی متمرکز شده است. دراین ماده آمده است:«در راستای اجرایی‌کردن سیاست‌های کلی مبارزه با موادمخدر و سیاست‌های کلان برنامه ششم توسعه، کلیه دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری مکلف‌اند ضمن اجرای دقیق تکالیف مندرج در سند راهبردی طرح ملی مبارزه همه‌جانبه با موادمخدر، روان‌گردان‌ها و پیش‌سازها با رویکرد اجتماعی و با محوریت پیشگیری از اعتیاد درمان، بازتوانی و کاهش آسیب صیانت و حمایت اجتماعی، مقابله با عرضه موادمخدر و روان‌گردان‌ها و پیش‌سازها و بازنگری در عناوین مجرمانه و مجازات‌های مرتبط اقدام لازم را به‌عمل آورند.»

بنابراهمیت موضوع و تأکید رهبرمعظم انقلاب در این برنامه، کاهش 25 درصدی اعتیاد برپایه مدیریت مصرف مد نظرمی باشد که می بایست نسبت به کاهش سالیانه پنج درصد اعتیاد در جامعه تلاش شود. ضروری است دستگاه ها با دغدغه جدی، احساس تعهد و نگاه انقلابی، مسوولانه برای تحقق این فرمان  گام های عملی خود را بردارند  و در این زمینه پرتوان و پرتلاش ظاهرشوند و از کوتاهی و قصور نیز پرهیز نمایند.

  نتیجه گیری

1- بنابر رصد اخبار و محاسبات  انجام شده، روزانه درکشور حداقل 7 هزار کیلوگرم مواد مخدر مصرف  می شود.آیا کسی می تواند  ادعا کند این حجم از قاچاق موادمخدراز طرق غیر قانونی وارد کشور می شود؟ نگارنده اعتقاد راسخ دارد نه دلسوزان ستاد و نه هیچ ارگان و نهاد منتسب به این نظام، در پی آن نیستند که در مسیر مبارزه با مواد مخدر سنگ انداخته و خللی ایجاد نمایند ویا از این مسیر به دنبال سود و منافع شخصی حصل از آن باشند.

2- آن چه امروز مردم را نگران کرده است کاهش سن اعتیاد و آمار رو به ازدیاد گرایش مردان، زنان، نوجوانان و جوانان دختر و پسرتحصیل کرده و تحصیل نکرده  به موادمخدرمی باشد. این نگرانی، تشویش و اضطراب موجب پریشانی جامعه گشته و زمینه فروپاشی کانون گرم خانواده ها را فراهم آورده است که منجر به آسیب های اجتماعی  دیگر چون؛ قتل، تجاوز به عنف، طلاق، بیماری های جسمی و روحی، سرقت، آدم ربایی، هتک حرمت و حیثیت و... خواهد شد!

3- ستاد مبارزه با مواد مخدر باید با توجه به بودجه ای که در اختیار دارد؛آمار و اطلاعات صحیح اعتیاد را با استفاده از سرمایه انسانی متخصص، پژوهش‌های اساسی و بهره گیری از علم و تجربه تحلیلگران حرفه ای جامعه آماری، هرلحظه و هرآن به صورت منظم و با تأسیس و راه اندازی مرکزسنجش آمار و مانیتورینگ قوی؛ دائم تحولات منطقه‌ای، ملی و استانی را دراین زمینه رصد نماید و پاسخگو باشد، امید آن که دراین زمینه ستاد قصور ننماید. خدای ناکرده غفلت در این خصوص فاجعه باربوده و افزایش مصرف کنندگان مخدر سنتی و صنعتی را در پی خواهد داشت که تبعات فردی و اجتماعی آن سنگین و خساراتش جبران ناپذیر خواهد بود!

4- برکسی پوشیده نبوده و نیست که موادمخدر یک پدیده بسیارخطرناک و در عین حال پیچیده و هزار تویی است که با عوامل مختلف فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی ارتباط تنگاتنگ داشته و خلل در هرکدام از این عوامل؛ قطعا جامعه را  در معرض اعتیاد قرارداده  و اجتماع را با شوک و بی هویتی مواجه می سازد.

5- چندنکته زیر که از گزارش مسئولان این امراستخراج شده است مؤید پیچیده و خطرناک بودن این امر در ایران و جهان است:

- گردش مالی تجارت مواد مخدر  در ایران بیش از 3 میلیارد دلار است؛ بنابراین طبیعی است که قاچاقچیان دست بردار نباشند و مدام فعالیت‌های خود را گسترش دهند.

- سالانه بیش از 30 تن دارو در حوزه درمان مواد مخدر مصرف می‌شود و بیش از 10 هزار میلیارد تومان به کشور خسارت وارد می‌شود.

- 3 هزار نفر در سال بر اثر سوء مصرف مواد مخدر می میرد یعنی هر 8 ساعت یک نفر در کشور فوت می‌کند؛ چرا که اکنون ناخالصی‌ها در مواد مخدر افزوده شده و به تبع آن مرگ و میر نیز افزایش یافته است.

- در حال حاضر بيش از60درصد زندانيان ما به علت موادمخدر دستگير مي‌شوند يا به طور غيرمستقيم جرم موادمخدري دارند.

 - منشاء تولید تجارت مواد مخدر سنتی عمدتا در افغانستان است که بیش از 80 درصد از مواد سنتی دنیا را تأمین می‌کند. براساس گزارش رسمی سازمان ملل بین۴۸۰۰ تا  8000 تن در سال، تولید مواد مخدر افغانستان است.

- بازار مواد سنتی افغانستان، عمدتا اروپا و اروپای غربی است. یکی از مسیرها، مسیر ایران است و  حدودا ۳۰ درصد از مواد تولیدی افغانستان از طریق مسیر ایران ترانزیت شود.

 استفاده از توان و ظرفیت های افراد و سمن ها درجامعه؛ باعث ایجاد وتقویت گفتمان مبارزه با موادمخدر و کنترل آسیب های اجتماعی می شود. قطعا با مشارکت عموم جامعه، هرگونه آسیب اجتماعی قابل کنترل  می باشد. موفقیت دراین زمینه مستلزم اجرای صحیح، درست و به هنگام از برنامه ها و استفاده از توان و ظرفیت هایی است که ازآن سخن به میان        آورده ایم.

صاحب این قلم اعتقاد دارد با عزم ملی؛ توان و ظرفیت بالا؛ نه تنها مبارزه با موضوع موادمخدر و اعتیاد و هر معضل اجتماعی درکشور وجود دارد بلکه با سرمایه های عظیم  علمی و پژوهشی؛ این مشکلات و معضلات  قابل کنترل و قابل حل شدن نیزاست.

 البته باید به این نکته مهم اشاره داشت که در سند جامع حمايت‌هاي اجتماعي و درمان اعتياد کشور؛ هم به رويکرد کاهش آسيب، درمان و توسعه حمايت‌هاي اجتماعي که در اولويت است توجه گردیده و هم در سياست‌هاي کلي برنامه پنجم توسعه؛ روی درمان و کاهش آسيب تأکيد شده است.     

اکنون با توجه به آن چه در این مختصر و به بهانه پنجم تیرماه (26ژوئن) روز جهانی مبارزه با موادمخدر بیان گردید؛ آیا نباید از مسئولان و متولیان امر مبارزه با موادمخدر درکشور سئوال کرد؛ کجای راه را اشتباه رفته اند؟ و چرا به جای ریشه کنی شاهدگسترش این پدیده جامعه سوزانسان کش هستیم؟! لطفا رییس جمهورمحترم، وزیرکشور، ستاد مبارزه با موادمخدر، مجلس شورای اسلامی، قوه قضائیه صریح و شفاف و بی پرده  پاسخ دهند و افکار عمومی را دراین زمینه اقناع نمایند.

 

                                 یکشنبه: 3 / 4 / 1397- 10شوال 1439- 24 ژوئن 2018