خداحافظي عربستان با شاهان پيروكهنسال                

دكتراسدالله افشار

ديوان پادشاهي عربستان در ساعات اوليه روز چهارشنبه 31 خرداد ماه سال جاري رشته‌اي از فرمان‌هاي ملك ‌سلمان را منتشر و با اشاره به رأي گيري بعمل آمده در هيأت بيعت ، محمد بن نايف ولیعهد قبلی این کشور را عزل و محمد بن سلمان 31 ساله را با 31 رأي از34 رأي به عنوان ولیعهد و جانشين ملك سلمان معرفي نمود . در خصوص اين پوست اندازي پادشاهي عربستان سعودي نكاتي وجود دارد كه در ذيل به آن ها اشاراتي خواهيم داشت :

1- ملك سلمان پادشاه بيمار عربستان سعودي ؛ قاعده انتخاب پادشاه بعد ازخود را كه مي بايست براساس وصيت سنتي ملك عبدالعزيز ، موسس عربستان واولين پادشاه اين كشورمي بود با انتخاب مذكور عملا ناديده گرفته است .

2- به زعم صاحب نظران با توجه به سيستم قبلي ، انتخاب پادشاه جدید در درون فرزندان ذکور عبدالعزیز با توجه به سن آنها صورت می‌گرفت . یعنی ولیعهد از بین پسران عبدالعزیز انتخاب می‌شدند و هفت پادشاهی که تاکنون به سلطنت رسیده‌اند ، همگی فرزندان عبدالعزیز بوده‌اند.

3- با عنايت به توضيحات دو بند مذكور و براین اساس ؛ سیستم انتقال پادشاهی در این کشور از سیستم افقی و نه عمودی تبعیت کرده بود . اما ملك سلمان پادشاه فعلي عربستان همان گونه كه بيان شد در پی رأی‌گیری در هیأت بیعت ، ولیعهد قبلی این کشور محمد بن نایف را برکنار و پسرش محمد را ولیعهد کرد . بدین ترتیب سیستم انتخاب پادشاه به سیستمی عمودی تغییر یافت.

4- این اقدام را بايد يك اقدام غیرعرف در سنت های خاندان آل سعود بشمارآورد . چرا كه اين اقدام - مسأله تغییردرقانون پادشاهی - عدم التزام به وصیت ملک بن عبدالعزیزبنیانگذارسلسله سعودی است. عبدالعزیزکه 18 پسرداشت وصیت کرده بود که تمام پسران وی باید به سلطنت برسند ؛ به طوری‌که تمام 6 پادشاه پس از عبدالعزیز از فرزندان مستقیم او بودند. ملك سلمان با انتخاب محمد بن سلمان نخستین سنت شکنی را برای انتخاب ولیعهد در عربستان كليد زده و عملياتي نمودند. به اين ترتيب اين نخستين‌بار در تاريخ پادشاهي آل سعود بعد از ملك عبدالعزيز (پادشاه موسس) خواهد بود كه قدرت به جاي اينكه از برادر به برادر منتقل شود از پدر به پسر منتقل خواهد شد.

5- ازآن جا كه ملك سلمان با كهولت سن مواجه وازبيماري صعب العلاج رنج مي برد ، بايد در آينده نزديك شاهد كناره گيري ايشان بوده تا محمدبن سلمان قدرت را رسما دردست گيرد. اين يعني عربستان با شاهان پير ، فرتوت وكهنسال خداحافظي كرده و با نسل سوم خاندان سلطنتي جوان كه قدرت را دردست گرفته است به عصرجديدي ازحاكميت وارد خواهد شد . و رياض دراين دوران به پيشرفت ، توسعه روي آورده و روح تازه اي در شيوه حكومت داري قبيله اي و سنتي عربستان دميده خواهد شد . البته اين تحول زماني محقق خواهد شد كه محمد بن سلمان اين جوان خام و بي تجربه ، عنان ازدست ندهد ، ازافراطي گري وفتنه انگيزي درمنطقه وخاورميانه فاصله گيرد و گوش به فرمان اربابان استكباري و صهيونيستي خود نباشد . آن گاه مي توان اميدواربود جسارت و بي پروايي توأم با انديشه وتعقل ايشان ، تحولات بنيادي درساختارهاي اجتماعي ، اقتصادي و سياسي ( داخلي و بين المللي) عربستان را رقم خواهد زد. بايد منتظر ماند وديد!  آينده نشان خواهد داد محمدبن سلمان با گرايش به اعتدال ، عربستان راشكوفا خواهد نمود ؟ يا باگام گذاشتن درمسيرهاي قبلي خود يعني خشونت ، فتنه انگيزي وافراطي گري ، عربستان را منفعل ومضمحل خواهد نمود!                   

 سه شنبه : 6 / 4 / 1396- 2شوال 1438- 27 ژوئن 2017