اسدالله افشار
نلسون روليهلا هلا ماندلا،رئيس جمهوري پيشين آفريقاي جنوبي، رهبرجنبش ضد آپارتايدوبرنده جايزه صلح نوبل درسن ۹۵ سالگي روزپنجشنبه-۵دسامبر2013 (14آذر1392)- درساعت هشت و۲۰ دقيقه به وقت محلي درحالي که اعضاي خانواده اش درکنارش بودند درآرامش درگذ شت. نلسون ماندلا،مدت ۲۷ سال زنداني بود،اما پس از آزادي، نقش برجسته اي دربرقراري صلح دربرخي ديگرازاختلافات منطقه اي ايفاکرد.اودردهه هشتاد، هنگام گذراندن محکوميت زندان، به بيماري سل دچارشد ودرماه هاي اخير،چند باربه دليل عفونت ريوي در بيمارستان بستري بود.اينك اين قلم ضمن اداي احترام به اين مبارزخستگي ناپذير؛ مواردي رادرهمين ارتباط به اختصارمطرح مي نمايد:
يكم) سخن گفتن ازمردی که بیتردید یکی ازمحبوبترین، تأثیرگذارترین و ماندگارترین شخصیتهای مطرح در جهان است، سخت است. سیاستمداری که ملتها از او با احترام یاد میکند. رهبران نامداردنیا را در مقابل خود به کرنش واداشت وکشورش ـ آفریقای جنوبی ـ راکه ۲۰ سال قبل ازمنفورترین و مطرودترین کشورهای جهان بود، به واسطه شخصیت خود به یکی از مطرحترین بازیگران سیاسی جهان تبدیل کرد.
دوم) ماندلا از سال 1962 به دليل مبارزه با نظام تبعيض نژادي حاكم برآفريقاي جنوبي به زندان افتاد وتا سال 1990 درزندان بود. درحالي كه اقليت سفيدپوستان آفريقاي جنوبي از بالاترين استاندارد زندگي قاره آفريقا كه برابرسطح زندگي دركشورهاي غربي جهان اول بود، برخوردار شده بودند، اكثريت سياهپوستان از لحاظ هرگونه استانداردي همچون درآمد، تحصيل و حتي ورود به ادارات دولتي مورد تبعيض قرارداشتند دراين شرايط بود كه نلسون ماندلا رهبري جنبش ضدآپارتايد را به دست گرفت.نلسون ماندلا 27 سال از عمر خود را دردوره رژيم آپارتايد درآفريقاي جنوبي در زندان سپري كرد اما پس از آن به عنوان اولين رئيسجمهور سياه پوست روي كارآمد و برنده جايزه صلح نوبل شد.
سوم) بررسي زندگي سياسي ماندلا حکايت از آن دارد که وي مردي انقلابي بود که به ضرورت زمان ومکان سلاح دردست گرفت، مبارزه کرد، زندان رفت، خشونت ورزيد، از تکنيک هاي روز تبليغاتي براي رسيدن به قدرت بهره گرفت،درقدرت عقلانيت به خرج داد وبه موقع با سياست خداحافظي کرد. ازآن رواست که امروز دنيا به احترامش ايستاده است.
چهارم) ماندلا با رژيم صهيونيستي كه امروزه به عنوان بزرگترين نماد نژادپرستي جهاني شناخته ميشود نيز دشمني ضمني داشت و روابط خوب آفريقاي جنوبي با اسرائيل ، زماني كه ماندلا بارژيم آپارتايدآفريقاي جنوبي درحال مبارزه بود سبب شد تا ماندلا يك دشمني ديرينه نسبت به صهيونيستها داشته باشد. وي از جمله كساني بودكه همواره ازملت فلسطين درمقابل صهيونيستها دفاع ميكرد ومعتقد بود كه مردم فلسطين بايد سرنوشت خودشان را تعيين كنند.درسال 1990 ماندلا اسرائيل رايك دولت تروريستي ناميد وگفت كه ما تشكيلات خودگردان فلسطين را دولت تروريستي نميدانيم وگفت كه اگرما بخواهيم يك طرف را دولت تروريستي بدانيم اين دولت اسرائيل است،زيراآنها هستند كه اعراب بيدفاع درسرزمينهاي اشغالي را ميكشند. او نماد قيامهاي ضد نژادپرستي بود واقدامات وي آموزهها والگويي براي همه آزاديخواهان و آزادانديشان است. ماندلا بارها تصريح كرده بود كه رژيم صهيونيستي بايد از سرزمينهاي اشغالي خارج شود.
وي درتمامي رأي گيريها درمجامع بينالمللي از مواضع فلسطينيها حمايت كرد وازرژيم صهيونيستي ابراز انزجارميكرد.
پنجم)به تعبيررييس جمهورروحاني؛ نلسون ماندلا به آزادي وبرابري انسانها نه تنها درکشورش آفريقاي جنوبي بلکه در پهنه جهان، باور شکناپذيري داشت و در اين باور راستين هيچگاه به خود ترديد راه نداد. او در اين راه پرفراز و نشيب و سراسر رنج، با تحمل آوارگي، دوري ازخانه وخانواده و زندانهاي طويلالمدت «راه طولاني آزادي» را شکوهمندانه معنا بخشيد. او بيترديد شخصيت ممتازي بود که پس از پيروزي و به بار نشستن مبارزات، با پيوند اخلاق وسياست، شيريني بخشش درعين فراموش نکردن را حتي به زندانبانان و به بند کشندگان خود چشانيد و از خود خاطره کمنظيري براي جهان بشريت به جا گذاشت.مطمئناً راهي که ايشان براي مبارزه با نژادپرستي پيموده است ريشه دراديان آسماني دارد، که هيچ وقت قوميت ونژاد راباعث برتري انسانها نسبت به همديگر نميداند.
ششم)ماندلا ازسياست قدرتهاي استكباري علنا انتقاد مي كرد.وي به شدت مخالف سياست ميليتاريست و سلطهطلبانه آمريكا بود.درجريان لشكركشي آمريكا به عراق،ماندلادرمخالفت با آن، بوش رئيسجمهوروقت آمريكارامتهم كرد كه نه به فكرمردم عراق ، بلكه درانديشه غارت نفت عراق است وهمين سخن،خشم آمريكاييها رابرانگيخت. وي همچنين گفت اگركشوري در جهان باشد كه قساوتي غيرقابل تصور داشته باشد آن كشورآمريكاست.
هفتم) ماندلای جوان در۲۰آوریل۱۹۶۴ دوسال بعداززندانی شدن،درجلسه دادگاه خودچنین گفت:«درطول زندگیام خود را وقف مردم آفریقا کردهام. بااستیلای سفیدپوستان مبارزه کردهام، بااستیلای سیاهان نیز مبارزه کردهام. به دنبال آرمان جامعهای آزاد ودموکراتیک که همه بتوانند درآن درتوازن و با فرصتهایی برابر زندگی کنند بودهام. این آرمان من است که امیدوارم با آن زندگی کنم و به آن دست یابم. اما اگر نیاز باشد آمادهام برای این آرمان بمیرم.»
هشتم) ماندلا، دراوج اقتداروافتخار و محبوبیت، در سال ۱۹۹۹ دوران ریاست جمهوریاش به پایان رسید. او درحالی که میتوانست دیگربار رئیس جمهور شود و دوره پنج ساله دیگری را به مسند قدرت بنشیند، محکم و قاطع گفت که دیگر کاندیدا نخواهد بود وفرصت خدمت به آفریقا را به دیگران وا میگذارد و بدینسان مقام و منصب را به آسانی واگذاشت تا نشان دهد ۲۷ سال تحمل زندان برای رسیدن به قدرت و«حفظ آن» نبوده است؛ برای آزادی آفریقا از ننگ نژادپرستی بوده است. خوبست سياستمداران جهان نيزاين درس رادرمكتب بزرگاني چون او يادگرفته وعمل نمايند ومستي قدرت راوانهاده وازشيفتگي قدرت فاصله بگيرند!
جان كلام اينكه ؛ راز محبوبيت ماندلا را ميتوان دراين چند جمله خلاصه كرد: مبارزه براي هدفي انساني، ستيز با ظلم، پايداري درراه مبارزه، شفقت با مخالفان پس ازپيروزي وسرانجام عدم دلبستگي به قدرت.
آري نلسون ماندلا به عنوان رهبری محبوب، مرجعی اخلاقی و انسانی فوقالعاده دریادها خواهد ماند.
دوشنبه : 1392/9/18- 6صفر1435- 9دسامبر2013
