اسدالله افشار

مباحث ومشکلات اقتصادي ازجمله رکود تورمي، خزانه خالي، انبارکالاهاي اساسي، تعهدات ادا نشده و... عمده ترين موضوعات مورد بحث رئيس جمهورکه ازآن به عنوان ميراث به جا مانده ازدولت قبل ياد کرد درگفت وگوي زنده تلويزيوني سه شنبه شب گذشته بعدازاخبارسراسري ساعت 21 ؛-5آذر1392- اوبود که با عنوان گزارش عملکرد دولت تدبيرواميد پس از۱۰۰روزازآغازبه کاردولت يازدهم توسط دکترروحاني مطرح شد.دکترحسن روحاني دربخش هايي ازصحبت هاي خوددرباره برخي ازموضوعات اقتصادي،سياست داخلي و خارجي، حقوق شهروندي ، کاهش مداخلات امنيتي درحوزه هاي مختلف و... نيزنکاتي را مطرح کرد.

گزارش رئیس جمهورروحانی، ازجهت ویا جهات بسیاری حائزاهمیت بود وبه همین خاطرپس ازاین مصاحبه نقدهای مختلفی ازسوي موافقان ومخالفان درباره آن صورت گرفت؛كه اين قلم درذيل فهرست واراشاراتي به آن نقدها خواهد داشت :

يكم) نقدهاي مخالف :

1- این سنت بدی است که هرکسی مسئول می‌شود توانمندی‌های دولت قبلی را نادیده بگیرد وفقط به نکات منفی دولت‌های گذشته اشاره می‌کند.2- باید دراین گزارش نکات مثبت ومنفی درکنارهم بیان می‌شد.امیدآن كهرييس جمهوردرگزارشات بعدی خود این اشکال رارفع وجبران کند. 3- روحانی درگزارش عملکرد100 روزه خود هیچ راهکاروکلیدی برای گشودن قفل‌هایی مانند تورم، جبران بدهی‌های دولت، راههای افزایش درآمدهای غیرنفتی، معضل مسکن وکاهش نقدینگی در جامعه ارائه نکرد.4- روحانی دراین گزارش تنها به ارزیابی عملکرد دولت قبلی وانعکاس مشکلات موجود کشورپرداخت وهیچ عملکردی ازفعالیت‌های 100 روزه خود ارائه نداد. 5- به نظر می‌رسد دراین ارزیابی قدری فرافکنی صورت گرفت و تاثیر تحریم‌های ظالمانه برفعالیت‌های دولت قبل نادیده گرفته شد. 6- باید همیشه نگاه به آینده درمدیریت رامدنظر قراردهیم. البته این بدان معنی نیست که گذشته را نادیده بگیریم، اما بخصوص دررده بالا اینکه همیشه گذشته را مورد انتقاد قراردهیم باید یقین داشته باشیم که پس ازاتمام دوره آقای روحانی، دولت بعدی هم حتما به ضعف‌های این دولت که قطعا ناشی ازبرخی تنگناها است، خواهد پرداخت. 7- گزارش ۱۰۰ روزه رئيس جمهوربيشترشبيه جلسه دادگاه و محاكمه فردي بود كه تا ۱۰۰ روز پيش ازاين، رئيس جمهور كشور بود. اودراين جلسه حضورنداشت تا بتواند در قبال سخنان رئيس جمهوردولت يازدهم ازعملكرد دولت خود دفاع كند.8- ارثي كه روحاني ازدوران احمدي نژاد برده است تنها خالي بودن خزانه، بدهكاري زياد،با اين حساب بايد درگوشه‌اي بنشينيم وزار زارگريه كنيم به حال اين كشوركه دراين ۸ سال چه برسرش گذشته است! 9- به تيتريكي ازروزنامه‌هاي كشورتوجه كنيد؛«رونمايي از۸ سال نابساماني و۱۰۰ روز تدبير»اينگونه قضاوت كردن منصفانه وعادلان نيست. دولت تدبيرواميد هم روزهاي زيادي را درپيش دارد كه زود خواهد گذشت . 10- آقاي احمدي نژاد هم هنگامي كه رئيس جمهور شد سياست انتقاد شديد از دولت‌هاي قبلي را پيش گرفت. بايد به اين سمت پيش رفت كه اينگونه رفتارها برچيده شود.11- انتقادات روحانی ازدولت گذشته تند بود. 12- روحانی به جای بازگویی گذشته باید ازحال وآینده سخن می‌گفت .13- رئیس جمهور ازحیث محتوایی می توانست به جای صحبت کردن از تورم و خزانه خالی که مربوط به گذشته است موضوعاتی رااعلام کند که نشان دهنده وضع نا به سامان فعلی واشکالات کشورکه ازگذشته پدیدار شده است، باشد. 14- دکترحسن روحاني، پس ازصد و يک روز، گزارشي داد که عمدتاً به سياه‌نمايي اعجاب‌آور احمدي‌نژاد گذشت، اما با توصيه به انصاف وصلح وبرادري واميد و تدبير و گذشت ختم گرديد.15- این نکته را باید مدنظر قرار داد که تمامی مشکلات اقتصادی و تحریم‌های خارجی دشمنان را نمی‌توان برگردن مسئولان اجرایی گذشته انداخت. 16- رئيس جمهور از موضوع كسري يارانه‌ها در سال جاري گفتند. بدون اينكه براي ادعاي خود سندي ارائه دهند. منتقدين در اين باره سند ارائه داده‌اند كه دولت كسري ندارد. اما نه رئيس جمهور، نه مسئولين  مربوط در اين مورد حاضر نشدند توضيح دهند. 17- رئيس دولت دراين گزارش تصريح دارد«دنبال آشتي است ومي‌خواهد با همه آشتي كند.»اين رويكرد خوبي است، بايد ازآن استقبال كرد واين رويكرد متضمن وحدت ملي، وحدت نخبگان و... است.اما اگر اينطوراست چرا دو سوم گزارش عملكرد قهر وكينه‌توزي با دولت گذشته است؟18- رئيس جمهورمحترم گله خزانه خالي را دارند، ازطرف ديگردرهمين گزارش وعده دوبسته كالايي را تا پايان سال، به اقشاركم درآمدمي‌دهند. اگرخزانه خالي و دولت با كسري رو به ‌روست اين دوبسته كالايي را آن هم بدون مصوبه مجلس ازكجا مي‌خواهند بدهند؟

دوم) نقدهاي موافق:

1- بدون شك يكي ازتوفيقات دولت دريكصد روزتصدي مسئوليت  بويژه دردقيقه90 اين ايام موضوع پيروزي ديپلماتيك وگفتگوهاي ژنو بود كه منجربه يك توافقنامه شد.2- رئيس جمهور، به حق به تلاش‌هاي دولت درموردتهيه پيش‌نويس حقوق شهروندي اشاره كردندكه شايسته تقديراست.3- نقطه قوت اين گزارش اين بودكه آقاي رئيس جمهورمنشأتوفيقات دولت را همياري و همكاري مردم و هدايت‌هاي رهبري دانستند. حق هم همين است اين نگاه نشانه اعتدال است  بايد ازآن تشكركرد . 4 -گزارش ارائه شده ازسوي روحاني رئيس‌جمهور، گزارش خوبي بود. اين خوب بودن ازاين منظرمطرح مي‌شود كه احساس مطلوبي به ايرانيان به عنوان شهروندداد.احساسي كه درآن شهروندايراني رئيس‌جمهوركشورش راآگاه ومشرف به مسائل مي‌داند.5- می‌بایست اين گزارش روحانی را فراترازخشنودی حامیان وبغض وعصبانیت مخالفان نگریست وبا منطق و مبنای«حکمرانی خوب» درارزش‌ها واعتبارغورکرد. 6- دراتفاقات فردای گزارش 100 روزه رئیس دولت یازدهم باید فراوان تأمل کرد. زیرا که نشانه‌های روشنی از پارادوکس فکری طایفه‌ای از اهل سیاست را در بردارد.7- پیدا بود که گزارش روحانی طنین متفاوت درنگاه وذهن مخاطبان می‌یابد. برای 70 میلیون ایرانی این گزارش قبل ازهر چیز نوعی «کارکرد روشنگری» داشت. 8- رييس‌جمهوردرباره نقض قانون و تخلفات قانوني دولت احمدي نژاد مراعات کرد.درواقع آقاي روحاني نخواستند صريح هرآنچه بردولت و کشور در گذشته رفته رابيان کنند وتنهابه بيان گوشه‌هايي ازمشکلات بسنده کردند،درحالي که اگررييس‌جمهوربخواهدحقايق را بگويد خيلي بيش ازاينهاست. 9- آنها که می‌گویند چنین آمارهایی را نباید ارائه کرد و نقد دولت گذشته سیاه‌نمایی است و به نظام و اعتماد ملی آسیب‌می‌زند البته کم لطفی می‌کنند. این واقعیت را باید گفت و از این بابت نقدی متوجه رئیس جمهور روحانی نیست.10- گزارش صدروزه رييس جمهوري به مردم ايران اقدامي جامع،متين ومنطقي بود.11- بايد يادآورشد که«ارايه گزارش100روزه» يکي ازوعده‌هايي بود که حسن روحاني در فعاليت انتخاباتي وعده داده بود واين عمل را بايد به حساب وفاي به عهد گذاشت، واقعا بايد ازآنهايي که مخالف گزارش هستند،اين سوال راپرسيدکه کجاي اين کاربا قانون وعرف منافات دارد که اين همه آشفته شده و برخود واجب مي‌دانند که موضع منفي داشته باشند.12- آقاي روحاني درگزارش خود آمارهايي ازوضعيت کشور ارائه دادند که برخي ازاين آمارها درباره دولت قبل تکان‌دهنده بود.13- رئيس‌جمهورمردم رادرجريان اقدامات تلخ دولت داعيه‌دارعدالت ومبارزه بامفاسدقرارداد.14- رييس جمهورهمان طورکه جامعه ازوي انتظارداشت آمارهاي واقعي رادربخش‌هاي مختلف به مردم ارائه کرد.15- اينکه هر100 روز يک گزارش به مردم وافکار عمومي ارائه شود، سنت خوبي است وبايد از اين بابت از رئيس‌جمهور و دولت محترم تشکر کرد. 16- نکته مثبت و قابل توجه گفت‌وگوی زنده تلویزیونی رئیس‌جمهوراین بود که وی درارائه گزارش عملکرد 100روزه دولت یازدهم فضای امید‌آفرینی رادرحوزه اقتصادی درجامعه ایجاد کرد که جای تقدیر دارد. 17- آيا شهروندان ایرانی نمي‌پرسند چرا 8 سال تمام همراهان آن روزپولدارترین دولت تاریخ انقلاب (به لحاظ برخورداری از ثروت نفتی) مطالبات شهروندان را مسکوت گذاشتند اما اکنون و با از دست دادن قدرت چنین بی‌محابا لیست انتظارات برای دولت 100 روزه که وارث خزانه خالي است، می‌گشایند؟ 18- کسي دررأس قوه مجريه قرارگرفته است که دولت وخودش را نه تنها از جامعه جدا نمي‌داند، بلکه مردم راامين خود تلقي کرده وبه همين دليل آن‌ها را درجريان همه امور قرار مي‌دهد. با اين شرايط اين اميدواري به وجود آمده است که ازاين پس صداقت وشفاف‌سازي يکي از اولويت‌هاي دستگاه اجرايي است وهيچ چيز نيست که ازمنظر عمومي ناپيدا باشد.

سوم) چندتوصيه ازميان نقدها :

 فارغ ازهمه این اظهارنظرها ؛ نگارنده دربخش پاياني چندتوصيه را ازميان همين نقدها ي موافق ومخالف كه درذيل به آنها اشاراتي خواهد داشت ، به دولت وملت آگاه وفيهم ايران ونخبگان يادآوري مي نمايد :

1-  آنچه که می‌تواند محل نقد باشد، کوتاهی درنقد اصحاب قدرت درهنگام قدرت است. نقدی که می‌توان بررسانه ملی نیزداشت که چرا وقتی رئیس دولت گذشته به توجیه عملکرد دولت خودباآمارهای بعضاً نادرست می‌پرداخت فقط شنونده و لبخند زننده بود وحال هم گویا می‌خواهد همین رویه را ادامه دهد. 2- شاید اگر همین رسانه ملی به جای سکوت ومدارا وحتی همراهی وحمایت با دولتمردان گذشته، به وظایف خویش در نقد قدرت دولت حاکم براداره کشور،عمل می‌کرد و به منتقدین دلسوزوفرهیختگان وطن‌ دوست و مشفق نیز مجال حضورونقد قدرت می‌داد و تنها تریبون دولتمردان و حامیان دولت نمی‌شد مشکلاتی تا این حد وسیع دامان اقتصاد ومعیشت وآرامش و امید مردم و جامعه را نمی‌گرفت. 3- حال با علم به اینکه دیگر فرصت اشتباه وخطا وبی‌تدبیری وهزینه تراشی و بی‌قانونی را نداریم کاری کنیم که مصالح ملی ومنافع کشورونظام را هیچ دولتمردی خواسته یاناخواسته فدای امیال شخصی وگروهی نکند.نقد قدرت راتاب بیاوریم. بی‌قانونی را ریشه کن کنیم. پنهانکاری را به کناری بگذاریم. صداقت و شفافیت را اصل بدانیم ودریک کلام اخلاق و انصاف را سر لوحه حرف وعمل خویش قرار دهیم. یادمان باشد که نقد قدرت در هنگامه حضور قدرت بیشتر به کار می‌آید تا پس ازترک آن. 4- روحاني درگزارش خود بيشتر مايل بود گزارش دهد که دولت را در چه شرايطي تحويل گرفته و به نظر مي‌رسد اين بخش از اظهارات ايشان تند بود، شرايط ايجاب مي‌کند از حاشيه‌ها پرهيز کنيم. 5- سازمان صداوسيما ترتيبي اتخاذ نمايد تا طبق قانون به رييس جمهورسابق فرصتي داده شود تا بتواند درتلويزيون ازعملكرد8ساله دولتش دفاع كند و پاسخ گزارش ۱۰۰ روزه آقاي روحاني را بدهد.6- چرا رئیس جمهوردرگزارش خود ،گذشته ها را بازگوکرد درحالی که بهتربود ازحال وآینده کشور

 صحبت کند چون اگرمردم ازگذشته ها راضی بودند قطعا درانتخابات به ديگرنامزدها رأی می دادند. 7- اگرروزي قرارباشدمسئولين  دولت فعلي ودولت گذشته دريك مناظره تلويزيوني عيارادعاهاي خود رامستند درمعرض افكارعمومي بگذارند،فضاي ابهام برطرف مي شود وبه سوي شفاف سازي مي رويم. اين فضا كمك مي كند گام هاي پيشرفت براي كشوررامحكم تر برداريم.8- مردم بهترين داوروقاضي هستندووقتي آمارهاي واقعي را اززبان رئيس‌جمهورمي‌شنوند وبا واقعيت‌هاي موجود کشورمقايسه مي‌کنند، اعتمادشان به دولت بيشترمي‌شود.

جمعه : 1392/9/8- 25محرم الحرام1435- 29نوامبر2013