آغازي بر پايان يك بحران غيرضروري

اسدالله افشار      

سرانجام10سال مقاومت وايستادگي ملت ايران به بارنشست وجمهوري اسلامي ايران بارديگربه موفقيتي بزرگ درصحنه داخلي وبين‌المللي دست يافت واين بارمذاكرات ايران با 1+5 با موفقيت پايان يافت.بر اساس توافقي كه بين ايران و1+5 صورت گرفت،غني سازي ايران به رسميت شناخته شد. فعاليتهاي صلح آميز هسته‌اي ادامه خواهد يافت و تحريم‌ها درسراشيبي قرارگرفت.توافقي كه به گفته دكتر ظريف آغازي براي پايان دادن به يك بحران غيرضروري بود.

صبح يكشنبه سوم آذر،پس ازسه دو گفتگوي فشرده وسخت ميان ايران وگروه 1+5، سند توافقنامه‌اي چهار صفحه‌اي ميان ايران وگروه 1+5 به امضا رسيد؛ سندي كه مي‌توان ازآن به عنوان گامي جدي وتاريخي در مسيرحل موضوع هسته‌اي ايران نام برد.

اشاره اي به محتواي متن توافق نامه :

ايران و1+5 در مذاكرات ژنو3 به توافقي تاريخي دست يافتند كه درآن حق غني سازي ايران در عمل و گفتار به رسميت شناخته شد و تحريم‌هاي بيمه وحمل و نقل و نفتي بطوركامل برداشته مي‌شود.براساس اين سند چهارصفحه‌اي هيچ تحريمي افزايش نخواهد يافت. همچنين براساس اين سند، تحريم نفتي ايران متوقف مي‌شود وسطح فروش نفت درسطح فعلي حفظ ودرآمدهاي نفتي آزاد خواهد شد. تحريم پتروشيمي به طور كامل رفع وتحريم صنايع خودروسازي برداشته مي‌شود.ايران و1+5 همچنين توافق كردند: تحريم طلا و فلزات گرانبها برداشته مي‌شود و تحريم‌هاي بيمه و حمل و نقل و مرتبط با نفت كلا برداشته مي‌شود.برپايه اين سند،حق غني سازي ايران هم درعمل وهم درگفتاردردو جاي متن به رسميت شناخته شد.ساختاربرنامه هسته‌اي جمهوري اسلامي ايران به طوركامل حفظ مي‌شود وهيچ عقب گردي وجود ندارد وغني سازي ادامه مي‌يابد. فردو، نطنز، اراك، اصفهان و بندرعباس هم به كارشان ادامه مي‌دهند.براساس اين توافق، در مقابل جمهوري اسلامي ايران يكسري اقدامات اعتمادساز انجام مي‌دهد.جمهوري اسلامي ايران به عنوان يك اقدام اعتمادساز ظرف 6 ماه آينده فعاليت‌هاي خود در اراك، نطنز و فردو را گسترش بيشتر نخواهد داد، ولي غني سازي زير 5 درصد و توليد مواد غني شده مربوطه در فردو و نطنز همچون گذشته ادامه مي‌يابد. تحقيق و توسعه در برنامه هسته‌اي ايران هم ادامه پيدا خواهد كرد.طبق اين توافق، توليد اورانيوم 20 درصد در6 ماه آينده به دليل عدم نيازادامه پيدا نخواهد كرد. تمام اورانيوم غني شده درداخل كشورباقي مي‌ماند و هيچ ماده‌اي از كشور خارج نخواهد شد.

بيان برخي نكات درباب اين موفقيت :

1- موفقیت مذاکرات ژنونشان می‌دهدکه جریان افراط جهانی یعنی تندروهای جنگ طلب امریکایی، خشونت طلبان اسرائیلی و بزدلان ترسوی سعودی به همراه القاعده و نیروهای سلفی چگونه قافیه را باخته‌اند.دستیابی به توافق ژنواگرچه آغاز راهی بلند وسخت است، اما گام نخستین برای عادی سازی پرونده ایران و بازگشت آن از شورای امنیت به آژانس انرژی اتمی باید تلقی شود وتوافقی استراتژیک است که با هرگونه ناکامی آن باید مقابله کرد. ‏2- به هرسو پيروزي فرزندان انقلاب درمذاکرات ژنو3 وناچارکردن 1+5 به پذيرش حق مسلم ملت ايران، بار ديگر نشان داد که درصورت پايمردي و وحدت حول يک هدف مشترک والبته استفاده ازتوان نيروهاي کارآمد مي‌توان شاهد‌ تحولات عظيمي بود که فضا را به نفع ارتقاي نام ايران درکرانه جهان تغييردهد.3- تأثيرتوافق حاصل شده دراين مذاكرات نخست ازمنظرتأثيري كه اين توافق بر اقتصاد كشور و بهبود شرايط داخلي خواهد گذاشت قابل ارزيابي مثبت است. ازسوي ديگر عصبانيت اسرائيل و بدخواهان مؤيد موفقيت پنهاني است كه ديپلماسي كشورمان در عرصه بين‌المللي به‌دست آورده است.

4- بايد اذعان داشت ايران به ثمره 10سال مقاومت خود دست يافته است.حال بايد ازاين توافق براي آزادشدن ظرفيت‌هاي استراتژيک ايران استفاده کرد. ايران بايد ديپلماسي لازم براي آزادسازي ظرفيت‌هاي نهفته ذيل پرونده هسته‌اي را درپيش گيرد. هرچند تحت تأثيراين توافق ممكن است جريان‌هاي راديكال منطقه‌اي چه راديکاليسم سلفي – ارتجاعي وچه راديکاليسم صهيونيسم بحران‌هايي را به منطقه تحميل کنند. اين است كه دستگاه ديپلماسي ما بايد آمادگي لازم براي مواجه شدن با اين بحران‌ها و موضع‌گيري درست درمقابل آن‌ها راداشته باشد وازضربه زدن اين اتفاقات به ديپلماسي شکل گرفته ميان ايران و غرب جلوگيري كند.5- اين توافقنامه براساس رويكرد برد – برد انجام شد وطرفين سعي كردند كه با اعتمادسازي وبهبود روابط آينده روشني را بسازند ودرآينده درمسير تفاهم و گفت‌وگوگام بردارند. ازاين جهت نيز بايد گفت كه فصل جديدي ازروابط ايران با جامعه جهاني و كشورهاي قدرتمند جهان آغاز شد. 6- تفاهم صورت گرفته هسته‌اي گامي اساسي درراستاي بهبود رابطه ايران و 1+5 به شمار مي‌رود، به طوري که بايد گفت تاثيرات قابل توجهي درسه سطح داخلي، منطقه وبين‌الملل به همراه خواهد داشت.7- دولت وظيفه دارد تا اقشار مختلف مردم راازواقعيتهاي موجود مطلع کند تا بتواند انتظارات آن‌ها را به خوبي پاسخ بدهد. درحال حاضر اين مساله جامعه را تهديد مي‌کند که به واسطه باز شدن گره هسته‌اي، مردم انتظارداشته باشند تا مشکلات يک شبه تمام شود و به عنوان مثال آماراشتغال بالا برود وتورم سيرنزولي پيدا کند. البته جامعه مي‌تواند نسبت به اين مساله اميدوار باشد که در شرايط جديد، اين امکان وجود دارد که بتوانيم ازپتانسيلهاي موجود استفاده بهتري نسبت به قبل داشته باشيم وازاين طريق بتوانيم رضايتمندي عمومي را به بالا‌ترين حد ممکن خود برسانيم. 8-تدبيرمقام معظم رهبري،چه درزمان انتخابات رياست جمهوري که به روي کارآمدن دولت تدبيرواميد منجرشد وچه درمورد انتقال سرپرستي تيم مذاکرات هسته‌اي ازشوراي عالي امنيت ملي به وزارت امورخارجه وچه درحمايت‌هاي قاطع ايشان از تيم مذاکره کننده ايران، پشتوانه مهمي براي نيل به توافقنامه ژنو شد.9- بايد متذکرشدکه گره هسته‌اي هنوز باز نشده است واتفاق افتاده اين است که مسيرخروج ازاختلاف مشخص شده است. البته با توجه به نوع فعاليتي که دولت يازدهم از خود نشان داده و مشي وروشي که دولتي‌ها به آن تکيه مي‌کنند، بايد گفت که نه تنها پرونده هسته‌اي چشم انداز روشني را پيش روي خود مي‌بيند، بلکه بايد گفت مشکلات ديگرهم قابل رفع هستند. چرا که کشور ما کشوري غني از هر لحاظ است واگربتوانيم داشته‌هايمان را به روش اصولي مديريت کنيم، مي‌توانيم منتظرروزي باشيم که جامعه فاصله زيادي با بحران و محدوديت داشته باشد. 10-كارشناسان معتقدند ؛ حاصل هفته ها مذاکره ومشورت بين تيم مذاکره کننده کشورمان با 6 کشورديگر،مبين اين واقعيت است که تيم مذاکره کننده ازاين نبرد حقوقي- ديپلماتي سربلند بيرون آمده است وواقعا بايد به آنهاخسته نباشيد گفت. بديهي است که هرمذاکره وتوافقي موافقان ومخالفان خود رادارد لذا طبيعي است که طرفين سعي دارند که ازاهرم رسانه اي درجهت توجيه مفاد ودستاوردهاي آن استفاده حداکثري نمايند، خصوصا اينکه اين سند به عنوان مقدمه يک توافق نامه جامع درآينده است.ازمنظرحقوقي متن مورد توافق طرفين در ژنو يک معاهده ويا قرارداد نيست بلکه يک نقشه راه براي رسيدن به يک توافقنامه جامع است.برهمين اساس است که طرفين عنوان سند موردتوافق را“Joint Plan of Action” اعلام کرده اند. به ديگرسخن اين توافق به عنوان يک قدم اوليه براي رسيدن به يک توافق جامعي است که آن توافق نيازمند مذاکرات واقدامات بسياري توسط طرفين درطول شش ماه آينده است.

سه شنبه : 1392/9/5- 22محرم الحرام1435-25نوامبر2013