اصولگرایی؛مستلزم تحولطلبی
ا سد الله افشا ر
يكم) بیتردید جریان اصولگرایی به مفهوم پایبندی به ارزشهای اصیل انقلاب، از لحاظ تاریخی عمری برابر با عمر نهضت اسلامی در کشورمان دارد، اما به عنوان یک اصطلاح متعارف در حوزه ادبیات سیاسی ایران، به اوایل دهه جاری برمیگردد. بیگمان، رهبر فرزانه انقلاب اسلامی در شکلگیری این جریان، نقشی بیبدیل دارند. وقتی شعار اصلاحات که تعابیر شالودهشکنانه نسبت به ارزشهای انقلاب داشت (و فارغ از بنیانهای فکری غرب نبود) در دهه قبل توسط جمعی ترویج شد، مقام معظمرهبری، با دادن جهتهایی دقیق و طرح شعارهایی چون آزاداندیشی و اصلاحات انقلابی، گفتمانی جدید را پایه گذاشتند و خط اصیل انقلابی و اقتضائات آن را تعیین فرمودند و با شعار مبارزه برای رفع فقر، فساد و تبعیض، عملا خلاء گفتمانی را در پارادایم طراحی شده آنها، ایجاد کردند. در یک تکامل تدریجی، ابتدا با روشن نمودن مؤلفههای گفتمان جدید نظیر جنبش نرمافزاری، بومیگرایی در حوزه دانش و تدقیق معیارهای سیاسی برای فعالیت گروهها، فضای تنفسی جدیدی را دراختیار گروههای ارزشی و معتقد به آرمانهای اصیل انقلاب قراردادند که در چارچوب فضای جدید، به تعمیق گفتمان اصولگرایی با تابلویی سیاسی به همین نام منجر شد.
دوم) اصول گرایی و توجه به ارزشها چنانچه با صداقت و براساس انجام تکلیف و تعهد و نیز به منظور اصلاح امورمسلمانان و رفع مشکلات جامعه که ناشی از انحرافات است، مدنظرقرار گیرد می تواند حرکتی بالنده و حاوی برکات فراوانی در زندگی مردم باشد.
اصول گرایی به معنای گرایش به ریشه ها و خاستگاه هاست. برای هر چیزی در دنیا اصل و فرع و یا ریشه و شاخه ای است. اصول گرایی به معنای بازگرداندن فروعات و شاخه های به اصل و حفظ اصول و ریشه هاست. اصول و ریشه ها می تواند هنجاری و یا ضدهنجاری، ارزشی و یا ضدارزشی باشد؛از این روست که اصول گرایی به خودی خود ارزش به شمار نمی آید؛ زیرا هر اصلی که ثابت و پایدار است می تواند اصلی ضدهنجاری و ضدارزشی باشد. بنابراین نمی توان زمانی که اصول گرایی سخن گفته می شود، از نقش ارزش ها و هنجارها در اصول گرایی سخن نگفت.
سوم)مجموعه اصول ارزشی وهنجاری اسلام در حوزه های مختلف بینشی و نگرشی و رفتار فردی و اجتماعی را می توان در آیات قرآن جست و به دست آورد. از این روست که تنها زمانی اصول گرایی معنای درست می یابد که شناخت کاملی از مجموعه اصول و قوانین ارزشی و هنجاری اسلام و اصول ضدارزشی و نابهنجاری آن داشته باشیم و در راستای عمل به آن اقدام و حرکت کنیم. بر همین اساس و پایه است که قرآن در سوره عصر و در آیات بسیار دیگری به مسئله ایمان به مجموعه اعتقادات ارزشی درشخص و دعوت دیگری بدان و نیز عمل به مجموعه هنجارهای اخلاقی و رفتاری به عنوان عمل صالح ونیک ودعوت دیگران به آن به عنوان اصول اساسی اسلام وقرآن اشاره می کند. بنابراین اصول گرایی مطلوب از نظر قرآن واسلام تنها ایمان به آموزه ها وگزاره های وحیانی قرآن و دستورهای معصومان(ع) و عمل به آن ها و نیز دعوت دیگران دردو حوزه بینشی و نگرشی است.
چهارم) بزرگترین دستآورد جریان اصولگرایی برگرداندن مسیر انقلاب، به راه واقعی و آرمانهای اصیل آن (هم به لحاظ مبانی انقلاب، هم آرمانها و هم مطالبات آن) بود. بهنظرم عملیاتی شدن نسبی این آرمانها درطول دو سه سال گذشته، خود دستآورد دیگری است. خطری که حاکمیت در دهه گذشته با جریان التقاطی داشت، ورود تفکری منحرف به سطح بالای مدیریت فرهنگی و اجرایی کشور بود. لذا بیش ازهرچیز، احیای آرمانهای بلند انقلاب، بزرگترین دستآورد است. البته درپرتو این موفقیت بزرگ، حرکت به سمت استقلال سیاسی، اقتصادی و علمی حاصل شده است.گسترش عدالت درتمامی حوزهها وتبدیل شدن آن به شعار اصلی وگفتمان حاکم را امروز به روشنی شاهد هستیم. مردمباوری و نزدیک شدن دولت به مردم وبسیاری از توفیقات دیگردرذیل آن دستآورد بزرگ است.
پنجم)مهمترین چالش اصولگرایان، تشتت، اختلاف و همچنین سهمخواهی درنهمين دوره ي انتخا بات مجلس شوراي اسلامي است. باید توجه داشت اصولا بحث از سهم، میزان ورود گروهها و دست یابی آنها به قدرت، به عنوان پیش شرط وحدت، زنگ خطر بزرگی است که اساسا با ماهیت اصولگرایی که مبتنی برخدمت خالصانه به خلق خداست، منافات دارد. تصورمیکنم اگرطیف اصولگرایان واقعا به ملاک اصول اعتقاد داشته باشند ورفتارهای سیاسی خود را با این ملاک بسنجند، منافع زیادی، هم درداخل وهم درعرصه بینالملل برای مردم به همراه خواهند داشت.
به نظرم با احتساب شاخصهایی که رهبرفرزانه انقلاب برشمردهاند،حداقل درانتخابات آینده و به شرط عدم سهمخواهی، مزاحمی برای انسجام اصولگرایان وجود ندارد.
ششم) حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی تعریفی جامع از«اصولگرایی» دارند و بارها دردیداربا مسئولان وکارگزاران نظام مقدس جمهوری اسلامی ودیدار با رئیس جمهور و اعضای هیات دولت ضمن اشاره به رویکردهای اصولگرایانه درکشور به تبیین شاخص های اصولگرایی پرداخته اند.رهبر معظم انقلاب اسلامی «اصولگرایی» را این گونه تعریف کرده اند:« اصولگرایى به حرف نیست؛ اصولگرایى در مقابل نحله هاى سیاسى رایج کشور هم نیست. این غلط است که ما کشور یا فعالان سیاسى را به اصولگرا و اصلاح طلب تقسیم کنیم: اصولگرا و فلان؛ نه. اصولگرایى متعلق به همه ى کسانى است که به مبانى انقلاب معتقد و پایبندند و آنها را دوست مى دارند؛ حالا اسمشان هر چه باشد.»( بیا نات رهبر معظم ا نقلاب ا سلا مى در دیدار مسؤلان و کارگزاران نظام جمهورى ا سلا می - 29 /3/1385- )
چنان که از بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی برمی آید، اصولگرایی با حرف و شعار شناخته نمی شود، بلکه درعمل پدیدار می گردد؛ یعنی زمانی می توانیم بگویم که اصولگرایی درجامعه حکم می راند که مسئولین،کارگزاران ودولتمردان نظام مقدس جمهوری اسلامی درعمل به اصول اصولگرایی پایبند باشند وآن اصول را در جامعه پیاده کنند.
هفتم) اصولگرا«نوآور»و«نواندیش» است؛ اصولگرمی کوشد تا نگاهی نوبه دنیا داشته باشد؛ نگاهی نو به مردم و جامعه، نگاهی نو به دین، نگاهی نو به خدمت گذاری، نگاهی نوبه عدالت گستری، نگاهی نوبه اقتصاد، نگاهی نوبه سیاست، نگاهی نوبه زندگی و...
اصولگرا هیچ گاه خود را یکسره پایبند ریشه ها نکرده وهرروزنگاهی نو به آینده دارد و به اصلاح مداوم می اندیشد.اصولگرادرحالی که در«امروز» زندگی می کند، به«فرداها» می اندیشد و فکرهای نووحرفهای نودارد.
هشتم) اصولگرایی نه تنها با تحول وتغییر واصلاح امور منافات ندارد، بلکه در ذات خود حامل بار اصلاحطلبی و تحول است. ضرورت اصلاح، تکامل و توجه به سنتهای حاکم بر نظام هستی ــ که باور بدان از مبانی نگرش اصولگرایی است ــ نشان میدهد که اصولگرایی مستلزم تحولطلبی است. درنگ وتأمل درمفهوم اصول،توجه به مفهوم فروع را دربرابرآن برمیانگیزد وتفکیک اصول از فروع درنگرش اجتماعی،خود مانع تحجروجمود درقالبها وروشها است. تحول اصولگرایانه، ضمن تأکید برضرورت تغییرات مثبت و اصلاحی درهمه امور، مانع تزاحم و فروکاهی نیروهای سازنده اجتماعی دربرابر یکدیگروکشمکشهای فرسایشی، هنجارشکنی و ساختارشکنیهای آسیبزا خواهد شد و تکامل،استمرارو تقویت پیشرفت و رشد جامعه را تضمین خواهد کرد. تحولات اصولگرایانه، با تعریف چارچوبها، معیارها وروشهای کلان تحولات، به رغم همه فراز و نشیبهای مقطعی وگذرا، پیروزی نهایی وتحقق اهداف و غایات تعالی بشریت را در پی خواهد داشت و شایستگان را به جایگاه شایسته خود خواهد رساند.
شنبه: 1390/7/9- 3 ذي القعده1432- 1اكتبر2011
