عطردل انگیز ایمان دردل ها                              

اسد الله افشا ر

 

                                                                                                                            عید رمضان آمد و ماه رمضان رفت

صد شکرکه این آمد و صد حیف که آن رفت

ا شا ره :

رمضان به پایان رسید و اینک روزی است که باید نتیجه یک ماه روزه و عبادت را جشن گرفت و چه نتیجه ای زیباترازاین که غنچه های فطرت انسان درسپیده عید فطر، شکوفا شود وجان انسان در فضای معطرش به پروازدرآید. عید فطر، عید فطرت است. روزی است که انسان به فطرت پاک خود باز می گردد و به شکرانه این بازگشت، به ستایش باری تعالی به جشن و سرور می پردازد.

عید فطر، روز جشن است، جشن نزدیکی و قرب به بارگاه الهی، جشنی که به مناسبت پایان یک ماه عبادت مخلصانه برگزار می شود. به راستی که عید فطر، روز بازگشت به فطرت، بازگشت به خدا، اتصال به آسمان و مروج به عرش اعلی است. عید فطر نمادی از پرواز انسان به ملکوت معنویت است.

عید سعید فطر از بزرگ ترین و مهم ترین اعیاد اسلامی است. از جمله اعمالی که برای این روز ذکر کرده اند، غسل کردن، جامه نو پوشیدن و عطر زدن و زیارت حضرت سیدالشهدا(ع) است. همچنین خواندن نماز عید که فضیلت بسیار دارد و اینکه روزه دار پیش از نماز عید افطار کند. پرداخت زکات فطره ـ و حتی جدا کردن آن از قبل ـ هم از اعمال این روز گرامی است. پرداخت زکات فطره به مستمندان، در صورت تحقق شروط آن، از واجبات موکّد است؛ زیرا علاوه بر منافع اجتماعی و اقتصادی که دارد، سبب قبولی روزه و بیمه شدن جسم و جان در برابر پیش آمدهای ناگواری می شود که ممکن است تا سال آینده برای فرد ونزدیکانش پیش آید.

اين قلم فرصت رامغتنم شمرده و ضمن تبريك اين عيد خجسته به تمام روزه داران مسلما ن جهان خاصه هموطنان مسلمان عزيزخوددرايران اسلامي؛مطالبي را بطورمختصروفشرده ازنگاه انديشمندان ، محققان ، نويسندگان واهل خرد ، دراين خصوص با خوانندگان گرامي مطرح مي نمايد:

واژه عید:

واژه عید، دراصل از فعل عا د (عود) یعود اشتقاق یافته است و معانی مختلفی برای آن ذکر کرده اند، از جمله: «خوی گرفته »، «هر چه باز آید از اندوه و بیماری و غم و اندیشه و مانند آن »، «روز فراهم آمدن قوم »، «هر روز که در آن، انجمن یا تذکار فضیلت مند یا حادثه بزرگی باشد»، گویند از آن رو به این نام خوانده شده است که هر سال شادی نوینی باز آرد. (دهخدا، ذیل عید، تاج العروس زبیدی، ج 8، ص 438-439 ) .

ابن منظوردرلسان العرب گفته است که برخی برآن هستند که اصل واژه عید از«عادة » است، زیرا آنان (قوم)، به جمع آمدن درآن روز، عادت کرده اند. (لسان العرب، ابن منظور، ج 3، ص 319).

چنانکه گفته شده است: «القلب یعتاده من حبها عید.»

ونیزیزید بن حکم ثقفی درستایش سلیمان بن عبد الملک گفته است:

امسی باسماء هذا القلب معمودا اذا اقول صحا یعتاده عیدا (تاج العروس زبیدی، ج 8، ص 438).

به گفته ازهری: عید درنزد عرب،زمانی است که درآن شادیها یا اندوه ها، بازمی گردد وتکرار می شود.ابن اعرابی آن را منحصربه شادیها دانسته است.(لسان العرب،تاج العروس زبیدی،ج 8، ص 439).

واژه عید در قرآن: 

واژه عید تنها یکبار در قرآن به کار رفته است:«اللهم ربنا انزل علینا مائده من السماء تکون لنا عیدا لاولنا وآخرنا وآیه منک » (مائده/ 114)

در تفسیر نمونه ذیل این آیه گفته شده است: «عید در لغت از ماده عود به معنی بازگشت است، و لذا به روزهایی که مشکلات قوم و جمعیتی برطرف می شود و بازگشت به پیروزیها و راحتیهای نخستین می کند عید گفته می شود، و در اعیاد اسلامی به مناسبت اینکه در پرتو اطاعت یک ماه مبارک رمضان و یا انجام فریضه بزرگ حج، صفا و پاکی فطری نخستین به روح و جان باز می گردد، و آلودگیهایی که بر خلاف فطرت است، از میان می رود، عید گفته شده است. و از آنجا که روز نزول مائده نیز،روز بازگشت به پیروزی و پاکی وایمان به خدا بوده است، حضرت مسیح(ع) آن را عید نامیده است. همان طورکه در روایات وارد شده، نزول مائده درروز یکشنبه بوده و شاید یکی از علل احترام روز یکشنبه در نظر مسیحیان نیز همین بوده است.

عید فطرازمنظرعا رف وارسته،«میرزا جواد آقا ملکی تبریزی »:

عید فطریکی ازدو عید بزرگ اسلامی است که درباره آن احادیث و روایات بیشماری وارد شده است. مسلمانان روزه دارکه ماه رمضان را به روزه گذرانده و ازخوردن وآشامیدن و بسیاری از کارهای مباح دیگر امتناع ورزیده اند، اکنون پس از گذشت ماه رمضان در نخستین روزماه شوال اجروپاداش خود را از خداوند می طلبند; اجر و پاداشی که خود خداوند به آنان وعده داده است.روزاول ماه شوال را بدین سبب عید فطر خوانده اند که دراین روز، امرامساک و صوم از خوردن و آشامیدن برداشته شد ورخصت داده شد که مؤمنان درروز افطار کنند و روزه خود را بشکنند. فطروفطروفطوربه معنای خوردن وآشامیدن است و گفته شده است که به معنای آغاز خوردن وآشامیدن نیز هست. به همین دلیل است که پس از اتمام روزو هنگام مغرب شرعی در روزهای ماه رمضان، انسان افطار می کند، یعنی اجازه خوردن، پس ازامساک از خوردن به او داده می شود.عارف وارسته،«میرزا جواد آقا ملکی تبریزی»درباره عید فطر آورده است:«عید فطر روزی است که خداوند آن را از میان دیگر روزها برگزیده است و مخصوص هدیه بخشیدن و جایزه دادن به بندگان خویش ساخته است. خداوند به آنان اجازه داده است تا در این روز نزد حضرتش گرد آیند و بر خوان کرم او بنشینند و ادب بندگی به جای آرند; چشم امید به درگاه او دوزند و از خطاهای خویش پوزش خواهند؛ نیازهای خویش به نزد او آرند و آرزوهای خویش از اوخواهند. و نیز آنان راوعده ومژده داده است که هر نیازی به او آرند، برآورد و بیش ازآنچه چشم دارند به آنان ببخشد،ازمهربانی و بنده نوازی، بخشایش وکارسازی در حق آنان روا دارد که گمان نیزنمی برند.» (المراقبات فی اعمال السنه، میرزاجواد آقا ملکی تبریزی، ص 167، به نقل ازمجله پاسداراسلام، ش 101، ص 10)

عید فطردرفرهنگ ا سلامى :

عید فطردرفرهنگ اسلامى، اولین روز ماه شوال به عنوان عید فطر وجشن بازگشت ‏به فطرت معین شده است، زیرا مسلمانان روزه‏دار درطول ماه رمضان با ارتباط هاى پى در پى با خداوند متعال و استغفار از گناهان به تصفیه روح و جان خویش همت گماشته و ازتمام آلودگیهاى ظاهرى و باطنى که بر خلاف فطرت آنهاست، خود را پاک نموده وبه فطرت واقعى خود برمى‏گردند. امیرمؤمنان(ع) نیز از همین زاویه به عید فطر مى ‏نگرد و با اشاره به روز عید مى‏ فرماید:«انما هو عید لمن قبل الله صیامه وشکر قیامه وکل یوم لا یعصى الله فهوعید:این عید کسى است که خدا روزه‏اش را پذیرفته، نمازاو را ستوده و هر روز که خدا از نافرمانى نشود، آن روز عید است.» آری روز ترک گناه و فاصله گرفتن از زشتى‏ها و پلیدى‏ها و روز غلبه بر شیاطین، روز عید است. عید فطرروز بازگشت ‏به فطرت است، این معنا را مى‏توان از لغت «عید فطر» نیزدریافت، چراکه «عید» به معناى بازگشت و «فطر» به معناى «فطرت و طبیعت‏» است .

عید فطر زمان شکفتن گل های ایمان:

عید فطرروزتولد دوباره انسان است عطردل انگیز ایمان دردل ها به مشام می رسد. گلبوته های صبر و مبارزه با نفس درجان ها شکفته می شود. روزعید فطر همه چیز رنگ و بوی خدایی دارد. هر چه اعمال نیک، تقوا وپرهیزکاری انسان بیشتر باشد، درروز عید به خدا نزدیک تروعطرو بوی عید برای او دلپذیرتر است. عید فطر زمان شکفتن گل های ایمان دردل و جان انسان است. تحفه خداوند به مؤمنانی است که با سلاخ روزه به غبارروبی خانه دل پرداخته اند.آنان که پلیدی را از جان خود بیرون رانده اند وبه جای آن اخلاص وایمان را جایگزین کرده اند. آری عید سعید فطر روز تولد دوباره انسان است.

عید فطر،نوید بخش تحوّلاتى سرنوشت ساز:

روز مبارک عید فطر، نوید بخش تحوّلاتى سرنوشت سازدرزندگى اهل ایمان است. چراکه عید فطر یکى ازایام الله، زمینه سازوحدت کلمه براى مسلمانان وتقویت اتحاد واراده آنان، تجدید حیات دوباره براى اسلام، دمیدن روح ایمان و سرورو نشاط براى بندگان الهى، روز نمایش عظمت دین و بازگشت دوباره به فطرت انسانى و بالاخره روز فتح و پیروزى در جهاد اکبر براى رهروان خداجوى مى‏باشد.

ويژگي‌هاي عيد سعيد فطر:

1- عيد فطر، جشن تولد فطرت است؛ فطرتي که از غبارها و زنگارها پاک شده و اکنون در زيباترين شکل خود خودنمايي مي‌کند. 2- عيد فطر، روز شکرگزاري از حق تعالي است که در ظلمت جسم، چراغ روشن فطرت را نهاد تا هميشه پرتوافشان باشد و حيات‌بخش. 3- مهم‌ترين معنا و مضمون اين عيد اتحاد، وحدت و مستحکم شدن دل‌ها به واسطه ايمان به خدا ونداست. 4- جوهراين عيد عبارت است ازتوجه به معنويت، طلب مغفرت و درخواست رحمت ازپروردگار. 5- عيد فطر، روزدريافت جوايزو پاداش است؛ جوايزي آسماني وپاداش‌هايي ازجنس رستگاري. 6- عيد فطر، عيد زيبايي‌هاي معنوي، عيد بشارت و عيد سعادت است. 7- حضرت امام خميني(ره) مي‌فرمايد:" روز عيد روز لقاءالله است".(صحيفه امام، ج 18، ص 395) 8- تعظيم شعائرالهي، يکي از ويژگي‌هاي عيد سعيد فطر است. شعارتکبير و تهليل وتحميد و تقديس، ازجمله اعمالي است که به روز عيد جلوه خاصي مي‌بخشد. 9- عيد فطر، روز دعا است. روز عيدي گرفتن از خداي متعال است؛ روزي است که در قنوت نماز عيد فطر، ميليون‌ها دلِ متذکّر و خاشع از خداوند متعال درخواست کردند همان خيراتي را که به برترين بندگانش داده است، به آنها هم بدهد و از شروري که برترين و بزرگ‌ترين انسان‌هاي تاريخ را ازآن دور نگه‌داشته است، آنها را هم دور بدارد.10- روزعيد فطر،روزنجواوشوق ديدارياراست.

 كلام آخر؛دعاي ما :

بارالها! به حق اين روزى كه آن را براى مسلمانان عيد و براى محمد(ص) ذخيره و شرافت و كرامت و فضيلت قرار دادى از تو مى‏خواهم كه بر محمد و آل محمد درود بفرستى و مرا در هر خيرى وارد كنى كه محمد و آل محمد را در آن وارد كردى و از هر سوء و بدى خارج سازى كه محمد و آل محمد را خارج ساختى، درود و صلوات تو بر او و آنها، خداوندا، از تو مى‏طلبم آنچه بندگان شايسته ‏ات از تو خواستند و به تو پناه مى‏برم از آنچه بندگان خالصت‏ به تو پناه بردند.

 

سه شنبه: 1390/6/8- 29رمضان1432- 30آگو ست2011

                       

 

منا بع :

1- من لا یحضره الفقیه، ج 2.

2- بحارالانوار،جلد 98، ص 172،به نقل از«سیره معصومان علیهم السلام درماه رمضان»،ماهنامه کوثر، شماره 22.

3- سید رضی، نهج البلاغه، حکمت 428.

4- شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ج 1.

5- محمدی ری شهری، میزان الحکمه، 7/131 - 132

6-میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، المراقبات فی اعمال السنه، تبریز، 1281 ق ص 167، مجله پاسدار اسلام، ش 101، ص 10.

 7- محمد محمدي ري‌شهري، مراقبات ماه رمضان، ترجمه: جواد محدثي، قم، درالحديث، 1384.  

8- روضه الواعظين، ترجمه: مهدي دامغاني.