رسوا ئي ا ستراق سمع درانگليس                

اسدا لله افشا ر

 ا شا ره :

نشریه "نیوز آو دی ورلد" چاپ لندن به مالکیت راپرت مورداک در مرکز این رسوایی قرارگرفته و باعث شده برای اولین بار نور اندکی بر بخشی از فعالیت‌های غیرقانونی و غیر اخلاقی غول رسانه‌ای جهان تابانده شود.فعالیت‌های غیرقانونی نشریه "نیوز آو دی ورلد"که نشریه‌ای عامه پسند و پرتیراژ است ظاهرا از سابقه ای 10 ساله برخوردار است. بخشی از این فعالیت‌ها، جاسوسی و شنود تلفن‌ها و صندوق‌های صوتی شخصیت‌های مشهور اعم از سیاستمداران، اعضای خانواده سلطنتی، هنرمندان و ورزشکاران و همچنین بسیاری از مردم عادی را در بر می‌گیرد.موضوع جاسوسی خبرنگاران 'نیوز آو دی ورلد' از تلفن‌های افراد مشهور برای نخستین بار در سال 2006 و پس از افشای استراق سمع تلفن‌های برخی از اعضای خانواده سلطنتی انگلیس علنی شد که پس از تشکیل دادگاه یکی از خبرنگاران این نشریه به نام "کلایو گودمن" و همچنین یک بازرس خصوصی به نام "گلن مالکایر" به زندان محکوم شدند.اندی کولسون سردبیر وقت این نشریه نیز به رغم اینکه ادعا می‌کرد در جریان هک شدن تلفن‌های افراد مشهور توسط خبرنگارانش قرار نداشته ولی به خاطر این رسوایی مجبور به استعفا شد.پلیس انگلیس که در این باره تحقیق می‌کرد، در سال 2007 اعلام کرد شواهد خاصی از هک شدن تلفن‌های افراد دیگر در دست نیست ولی پس از انتصاب اندی کولسون به عنوان سخنگو و مدیر ارتباطات نخست وزیری انگلیس در سال 2010 مجددا این موضوع مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت و روزنامه گاردین اواسط سال گذشته فاش کرد که تعداد قربانیان جاسوسی خبرنگاران 'نیوز آو دی ورلد' بسیار بیشتر از تعدادی است که قبلا تصور می‌شد. درخصوص افشا ء اين رسوائي نكا ت قابل تأ ملي وجوددارد كه درذيل مطرح مي گردد:

راپرت مورداک كيست؟

راپرت مورداک میلیاردر استرالیایی الاصل که سال‌ها است نامش با رسانه و قدرت گره خورده، در سال 1931 در یک خانواده یهودی در ملبورن استرالیا به دنیا آمد و به واسطه اینکه پدرش صاحب یک روزنامه محلی در این شهر بود از همان ابتدا وارد این عرصه شد.وی در دهه 1950 میلادی برای تحصیل در رشته اقتصاد، سیاست و فلسفه در دانشگاه آکسفورد به انگلیس آمد ولی پس از مرگ پدرش دوباره به استرالیا بازگشت تا مدیریت روزنامه خانوادگی را برعهده بگیرد.مشهور است که وی شامه‌ای قوی در تشخیص منابع قدرت و ثروت دارد و به همین دلیل بلافاصله با نزدیکی به مراکز قدرت فعالیت‌های مطبوعاتی و اقتصادی خود را در استرالیا گسترش داد و چند روزنامه محلی و ملی را در آن کشور به تملک خود درآورد.مورداک در سال 1969 هنگامی که گروه رسانه‌ای میرور (Mirror) انگلیس تصمیم گرفت از شر روزنامه سان (Sun) خلاص شود، وی از فرصت استفاده کرد و آن را خرید. سیاست‌هایی که مورداک در مدیریت محتوای این روزنامه دنبال کرد، باعث شد خوانندگان آن روزبه‌روز بیشتر شوند به‌طوری که در سال‌های اخیر هر روز سه میلیون نسخه از آن در انگلیس به ‌فروش می‌رسد. نشریه "نیوز آو دی ورلد" که وابسته به روزنامه سان است و در روزهای یکشنبه منتشر می‌شود نیز با سرمایه گذاری مورداک به یک نشریه پرتیراژ و با آگهی‌های بازرگانی فراوان تبدیل شد. تیراژ این نشریه نیز 8.2 میلیون نسخه است.در سال 1981 مورداک روزنامه‌ تایمز و نشریه ساندی‌تایمز را که سال‌های قبل لرد 'نورث‌کلیف'‌‌ مالک آن بود، به تملک خود درآورد. طی دهه 1980 و سال‌های اولیه دهه 1990، رسانه‌های تحت تملک مورداک عموماً از دولت‌های حزب محافظه‌کار تحت رهبری 'مارگارت تاچر' و 'جان میجر' حمایت می‌کردند.

در پایان دوران تاچریسم، مورداک با شامه قوی خود جا به جایی مرکز قدرت در انگلیس را به‌خوبی تشخیص داد و دست از حمایت حزب محافظه‌کار برداشت و به حمایت از حزب کارگر و رهبر آن 'تونی ‌بلر' پرداخت.البته حمایت همه جانبه امپراتوری رسانه‌ای مورداک از حزب کارگر طی سال‌های 1997 تا 2005 میلادی از عوامل مهم موفقیت تونی بلر در سه انتخابات پیاپی بود. در واقع این رابطه یک رابطه تجاری دوجانبه بود که منافع اقتصادی سرشاری برای مورداک و قدرت رسانه‌ای گسترده‌ای برای تونی بلر و حزب کارگر به دنبال داشت. دوستی عمیق او با تونی ‌بلر و جلساتی که مرتباً با هم برگزار می‌کردند تا درباره سیاست‌های ملی در انگلیس مذاکره کنند، به موضوعی داغ در این کشور تبدیل شده بود.مورداک به خاطر برخورداری از حمایت‌های سیاسی دولت‌های وقت انگلیس موفق شد شرکت‌های رسانه‌ای خود را توسعه دهد و شبکه تلویزیونی اسکای نیوز را با همکاری چند شریک دیگر راه اندازی نماید. این شرکت کوچک بعدا با ادغام در شرکت‌های ماهواره‌ای وکابلی دیگربه یک غول تلویزیونی و اینترنتی بزرگ به نام "بی اسکای بي"  تبدیل شد که تلویزیون اسکای نیوز فقط یک بخش کوچک از آن بود. مورداک در حال حاضر حدود 40 درصد از سهام این شرکت را در اختیار دارد ولی اخیرا درخواست تملک کامل آن را ارائه داده که در دست بررسی است.مورداک در سال 1973 نخستین حضور آشکار رسانه‌ای خود را در ایالات متحده با خرید روزنامه "سن‌آنتونیو اکسپرس نیوز" اعلام کرد. اندکی بعد او نشریه استار را خرید و در سال 1976 نیز نیویورک پست را به تملک خود درآورد. در سال 1985 مورداک وضعیت قانونی شهروند بی‌طرف را اختیار کرد تا مانعی در راه تصاحب و تاسیس شبکه‌های تلویزیونی در آمریکا بر سر راهش نباشد و به این ترتیب راه برای راه اندازی شبکه تلویزیونی فاکس نیوز برای وی فراهم شد.فعالیت‌های رسانه‌ای مورداک فقط به اروپا و آمریکا محدود نشد و وی در سال 1993 'استار تی‌وی' را که شرکتی هنگ‌کنگی و تحت تملک 'ریچارد لی' بود، با پرداخت یک میلیارد دلار خرید و اندکی بعد دفاتری برای آن در سرتاسر آسیا تأسیس کرد. وی در اواخر دهه 2000 میلادی اقدام به راه اندازی شبکه تلویزیونی "فارسی وان" کرد.این‌ها بخشی از دارایی‌ها و فعالیت‌های آشکار راپرت مورداک به شمار می‌رود ولی سرمایه گذاری‌های وی در بخش‌های مختلف و شرکت‌های ارتباطی متعدد دامنه نفوذ و قدرت خود را بیش از این اینها توسعه داده است.

نام مورداک تاکنون سه بار توسط هفته نام تایم در فهرست پرنفوذترین شخصیت های جهان قرار گرفته است و نشریه "فوربس"در سال 2010 وی را به عنوان سیزدهمین فرد قدرتمند جهان معرفی کرد.همچنین دارایی‌های رسمی وی حدود 6/5میلیارد دلار برآورد شده و از این نظر نیز در رده یکصد و هفدهم ثروتمندترین افراد جهان قرارگرفته است.

پیامدهای رسوایی شنود مکالمات شهروندان انگلیسی:

رسوايي شنودهاي تلفني، جامعه انگليس را شوکه کرده است و نگراني هايي را نه تنها نسبت به اعمال رسانه اي غير اخلاقي بلکه درباره نفوذ روپرت مرداک بر رهبران انگليس و روابط خبرنگاران وي با پليس به وجود آورده است.سياستمداران و رهبران ديگر کشورها از استراليا تا آمريکا درخواست کرده اند مشخص شود آيا سو»استفاده هاي رسانه اي ديگري در رسانه هاي متعلق به روپرت مرداک در کشور آنها رخ داده است يا خير.فشارهای فزاینده‌ افکار عمومی در رابطه با شنود غیرقانونی تلفن‌ها توسط روزنامه‌ی جنجالی اخبار جهان باعث شد که روپرت مرداک، این روزنامه را در بریتانیا تعطیل کند.براثر افزایش فشارها: 1- ربکا بروکس، سردبیر روزنامه‌ یادشده و دست راست مرداک کناره‌گیری کرده است. وی جمعه (۱۵ ژوئیه) ضمن اعلام استعفای خود، از مردم بریتانیا به دلیل شنودهای تلفنی غیرقانونی عذرخواهی کرد.بروکس در یادداشتی که برای نیوز اینترناشنال، یکی از موسسات وابسته به کنسرن نیوز کورپوریشن فرستاده، خود را در رابطه با موضوع شنود مسئول دانسته و از جریحه‌دار کردن انسان‌ها ابراز تاسف کرده است. 2- جیمز مرداک، پسر روپرت مرداک و رئیس بخش اروپای کنسرن نیوز کورپوریشن جمعه (۱۴ ژوئیه) در لندن اعلام کرد که در همه‌ نشریات سراسری این کنسرن که در آخر هفته منتشر می‌شود، آگهی‌هایی به چاپ خواهد رسید که در آن نوشته شده: موسسه‌‌ی ما اشتباه کرده است.وی افزود: ما از ملت بریتانیا، برای اتفاقاتی که افتاده عذرخواهی خواهیم کرد.3- مرداک پس از مشخص شدن ابعاد گسترده شنوهاي تلفني از خريد 14 ميليارد دلاري سهام شرکت انگليسي بي اسکاي بي منصرف شد. 4- ديويد کامرون، نخست وزير انگليس به خاطر روابط دوستانه اي که سابقا با ربکا بروکس داشته و همچنين استخدام اندي کولسن، سردبير سابق "اخبار جهان" به عنوان مشاوررسانه اي خود مورد انتقادهاي شديد قراردارد. 5- روپرت مرداک که به گفته مفسران رسانه اي خشم عمومي را دست کم گرفته بود، در مطبوعات انگليس رسما از قربانيان خود عذرخواهي کرد. 6- شرکت نيوز اينترنشنال در بيانيه اي كه منتشر شد، اعلام کرد: ديگر هيچ عذر و بهانه  و جاي هيچ گونه پنهان کاري وجود ندارد. ما به همکاري کامل و موثر خود با پليس متروپوليتن ادامه خواهيم داد. 7- درپی افشاگری روزنا مه گاردین درباره خبرنگاران شبکه نیوزآو ورلد درشنود غیرقانونی تلفن هزاران فرد مشهوردر انگلیس،کمیته امور فرهنگی مجلس انگلیس  نيزاعلام کرد تحقیق در این باره را آغاز کرده است. 8- سر پل استیونسون، رییس پلیس لندن هم بر سر همین موضوع استعفا داد.استیونسون به علت استخدام نیل والیس، از مدیران سابق هفته نامه نیوز آو د ورلد به عنوان مشاور روابط عمومی پلیس مورد انتقاد قرار گرفته بود.رییس پلیس لندن گفت که دلیل استعفای او اتهاماتی درباره ارتباط پلیس و شرکت نیوز اینترنشنال است.او گفته است که اطلاعی از وسعت شنود مکالمات تلفنی نداشته است.9- در ژانويه 2011 پليس لندن بار ديگر تحقيقات را آغاز کرد. در همان روز، نيوز آو د ورلد ايان ادموندسون، دستيار سردبير را وقتي که گفته شد ايميل هايي در ارتباط با شنود تلفن در سيستم هاي روزنامه پيدا شده، اخراج کرد. 10- اين افراد در جريان تحقيقات تازه پليس بازداشت يا به قيد وثيقه آزاد شده اند: ايان ادمونسون، نويل ترلبک، گزارشگر ارشد نيوز آو د ورلد، جيمز وترآپ، خبرنگار ارشد نيوز آو د ورلد، ترنيا تاراس، روزنامه نگار آزاد، لورا الستون، خبرنگار پرس اسوسييشن، مردي 36 ساله که نامش اعلام نشده،اندي کلسون،اديتور سابق نيوزآو د ورلد، کلايو گودمن، اديتور سابق بخش دربار نيوزآو د ورلد، و ربکا بروکز، مدير عامل سابق شرکت نيوز اينترنشنال.

تلفن چه کساني شنود شده است؟

پليس لندن فهرستي از 4000 نفر را شناسايي کرده است که ممکن است تلفن هايشان شنود شده باشد.در ميان اين افراد هنرپيشه ها، ستاره هاي ورزشي، سياستمدارها و قربانيان جرم و جنايت ديده مي شوند.هيو گرانت، بازيگر، مکس کليفورد، ناشر، استيو کوگان، کمدين، سينا ميلر، هنرپيشه، لرد پرسکات، بوريس جانسون، شهردار لندن، اندي گري، کارشناس فوتبال و پل گاسکوئين از جمله اين افراد هستند.گفته مي شود که پيام هاي تلفني ميلي داولر، نوجوان مقتول و والدين هولي ولز و جسيکا چپمن، دختران مقتول دبيرستان سوهام، نيز شنود شده اند. پيام هاي تلفني بستگان سربازان کشته شده انگليسيي و بستگان قربانيان حادثه تروريستي لندن در سال 2007 نيز احتمالا شنود شده است.همچنين گفته مي شود که يک مامور پليس به روزنامه نيوز آو د ورلد پيشنهاد داده که دفترچه تلفن حاوي تلفن هاي اعضاي خاندان سلطنتي و کارمندان آنها را به اين روزنامه بفروشد.ديويد کامرون، نخست وزير انگليس ادعاها درباره شنود تلفن ميلي داولر را "حقيقتا وحشتناک" توصيف کرده است.

اقداما ت  قا نوني قربانيان در اين باره:

تاکنون چندين پرونده دردادگاه ها مطرح شده است. سينا ميلر100هزار پوند و اندي پري 20 هزار پوند غرامت گرفته اند. مکس کليفورد نيز طي پرونده اي خصوصي موفق شده 700 هزار پوند خسارت بگيرد.سايرقربانيان نيزيا درانتظار نتيجه تحقيقات پليس هستند يا دست به اقدام قانوني زده اند.لرد پرسکات، معاون نخست وزير سابق گفته است که بر اين باور است که هکرها تلفن او را شنود کرده اند.

ارتباطات پیچیده مرداک با صاحبان قدرت درانگليس:

دیوید کامرون نخست وزیر انگلیس که در جریان انتخابات سال 2010 از سوی امپراتوری رسانه‌ای راپرت مرداک حمایت می‌شد، پس از رسیدن به قدرت نیز روابط نزدیک خود را با او حفظ کرده است. بر اساس فهرستی که از برخی ملاقات‌های نخست وزیر انگلیس طی 15 ماه گذشته منتشر شده، وی دست کم 26 بار با راپرت مرداک (Rupert Murdoch)، پسرش جیمز مرداک و مدیران شرکت‌های رسانه‌ای متعلق به آنها دیدار و گفت و گو داشته است که تقریبا همه آنها دیدارهایی خصوصی بوده که گزارشی درباره محتوای آنها منتشر نشده است.نخست وزیر همچنین طی حدود یک سال در سه مهمانی و پنج برنامه دیگر برگزار شده از سوی شرکت نیوز اینترنشنال شرکت کرده است. جیمز مرداک نیز حدود هشت ماه قبل به همراه خانواده اش مهمان نخست وزیر انگلیس در اقامتگاه تابستانی وی بوده است.کامرون از زمان نخست وزیری حداقل 15 دیدار خصوصی با مدیران و سردبیران نشریات وابسته به شرکت نیوز اینترنشنال در اقامتگاه خود داشته است در حالی که دیدار وی با مدیران و سردبیران گروه رسانه‌ای دیلی تلگراف هفت بار، دیلی میل چهار بار، ایندیپندنت سه بار و گاردین دو بار بوده است. علاوه برآنچه درسطورفوق مطرح گرديد دانستن اين موضوع ازاهميت قا بل توجهي برخورداراست وآن اين است كه ؛ راپرت مرداک که از دهه 1960 میلادی وارد فعالیت‌های مطبوعاتی در انگلیس شد، طی دهه های گذشته با توسعه فعالیت‌خود در این کشور و دیگر نقاط دنیا از جمله آمریکا و استرالیا به یک فرد با نفوذ تبدیل شد.وی بویژه از دهه 1980 میلادی و زمان نخست وزیری مارگارت تاچر ارتباطات نزدیکی با مقامات دولتی برقرار کرد. حمایت رسانه‌های وی از برخی احزاب و شخصیت ها از جمله عوامل پیروزی آنها در انتخابات انگلیس بوده است.مرداک در اواخر دهه 1990 از تونی بلر و حزب کارگر حمایت کرد و روابط نزدیکی را طی 10 سال نخست وزیری بلر با وی برقرار نمود.

امپراتوری رسانه ای مرداک در انتخابات سال 2010 انگلیس مجددا به سمت حزب محافظه کار تحت رهبری دیوید کامرون بازگشت و به عقیده کارشناسان حمایت‌های وی از حزب محافظه کار در آن انتخابات یکی از عوامل موفقیت این حزب و نخست وزیر شدن کامرون بود.

همین نفوذ و ارتباطات پیچیده مرداک با صاحبان قدرت، شک و تردیدهای جدی را در مورد احتمال برخورد قاطع با عوامل و بویژه آمران استراق سمع و شنود تلفنی در نشریات وی ایجاد کرده است.

انتشار روزنامه «لندن تایمز» و استفاده دوسویه:

روزنامه «لندن تایمز» یکی از روزنامه‌های روپرت مرداک است. این روزنامه هرگز روزنامه‌ای سودآور نبوده و به‌نظر نمی‌رسد با این نحوه انتشار، در آینده نیز به روزنامه‌ای سودآور  تبدیل شود. با این وجود که این روزنامه سالانه 40 میلیون پوند ضرر روی دست مرداک می‌گذارد، او همچنان آن را منتشر می‌کند. چرا؟ چون مرداک 40 میلیون پوند ضرر را با در دست داشتن قدرت شکل‌دهی و هدایت افکار میلیون‌ها انگلیسی معامله می‌کند. در انگلیس همه روزنامه لندن تایمز را می‌خوانند. قیمتش پایین است اما نحوه توزیعش بسیار گسترده. مرداک از این روزنامه استفاده دوسویه می‌کند.

زمانی می‌تواند افکار عمومی را به هر نحو که خود بخواهد و منافعش ایجاب کند، شکل دهد و از سوی دیگر زمانی نیز می‌تواند افکار عمومی را آنگونه که سیاستمداران می‌خواهند شکل دهد. به این ترتیب مرداک هم افکار عمومی را در ید قدرت خود می‌گیرد و هم سیاستمداران را.

توصیف روشن‌تر ماجرا درخصوص قدرت رسانه و استفاده‌ای که مالکان آنها در دالان‌های قدرت از آن می‌کنند و همچنین رابطه مالکان رسانه‌های بزرگ با سیاستمداران را می‌توان درخصوص جنگ عراق مشاهده کرد.روپرت مرداک خود در یک ویدئوی منتشر شده اعتراف کرده‌است که تمام نیروی رسانه‌ای خود را پیش از آغاز جنگ عراق، صرف کرده است تا این جنگ در نظر افکار عمومی جهان جنگی لازم و ضروری ترسیم شود. البته این تنها یک نمونه است. رسانه‌های متعلق به مرداک طی 30 سال گذشته همین روند را در پیش گرفته‌اند و از همه جنگ‌هایی که آمریکا و انگلیس آنها را به پا کرده‌اند، حمایت کردند؛ از زمان مارگارت‌تاچر و جنگ فالکلند در سال 1982 گرفته تا جنگ خلیج‌فارس در سال 90 و جنگ یوگسلاوی در سال 1999 و همچنین جنگ‌های عراق و افغانستان که بوش و تونی بلر آنها را آغاز کردند. مسلما توجیه جنگی مانند جنگ عراق در نظر مردم جهان کاری نبود که ظرف چند روز طرح و برنامه‌‌اش ریخته شود.

نقض حقوق بشر:

شنود مکالمات تلفنی یکی از مصادیق بارز نقض حقوق بشر بشمار می رود چرا که شنود مکالمه دیگری در واقع ورود به حریم خصوصی است و ورود به حریم خصوصی اشخاص جرم محسوب   می شود. سوال اساسی اینجاست که دولت های غربی چه نیازی به شنود مکالمات مردم کشور خود دارند؟ آیا امکانات پیشرفته اطلاعاتی ، ماهواره ای و جاسوسی برای مبارزه علیه قاچاق کافی نیست که آن را بهانه استراق سمع مکالمات مردم می کنند؟امروز جوانان پاک ودانشمندان اين سرزمين توسط گروهک تروریستی ترور و شهید می شوند ولی از مدعیان حقوق بشر هیچ خبری در محکومیت این اقدام نمی شود.البته این سیاست دو گانه غرب در مورد حقوق بشرتازگی ندارد. وروزي خواهدآمدكه امپراتوري غول رسانه‌ای نا بود خواهد شد.

سه شنبه : 4/5/1390- 24 شعبان1432- 26جولاي2011