به منا سبت چها رم شعبا ن سالروزميلاد حضرت ا بوالفضل العبا س (ع)

عباس(ع) سرچشمه ي  احسا س                           

ا سد ا لله ا فشا ر

 

ا شا ره :    

چهارم شعبان، یادآورِ خاطره ای شاد و به یادماندنی از تولد نوزادی با چهره ای زیبا و شأنی والاست؛ روزی که خانه کوچک علی (ع) بار دیگر ستاره باران شد و تحفه ای دیگر از سوی پروردگار بزرگ به ایشان ارزانی گشت. روز درخششِ ماهِ بنی هاشم، پسر امّ البنین  بانوی فداکار علی (ع) روزِ شادمانی شهر مدینه و فرزندانِ علی بن ابی طالب (ع) .آري حضرت ابوالفضل العباس(ع)،آموزگار بزرگ عشق و وفا،امیر ادب، الگوی بی بدیل شجاعت و مردانگی،رهروی راه رهبر، مجموعه ی حسن و گلدسته ای درگلستان جان افزای دین است. آن بزرگوار،آن چنان دل ها را به تسخیردرآورده است که با گذشت چهارده قرن، هنوز همه ی جانبازان آگاه جهان ازشریعه ی معرفت او، زلال وفا می نوشند ودرس ادب می آموزند؛وبا یاد ونام اوست که امان نامه های یزیدی را پاره می کنند وازکاخ های زرّین وسفره های رنگین،چشم می پوشند.انسان ها در همه ی زمینه های وجودی، به شناخت قمر بنی هاشم نیاز دارند. عباس (ع) بصیرتی نافذ و ایمانی استوار داشت. او در رکاب برادرش، امام حسین (ع) جهاد کرد و به افتخار شهادت دست یافت. عباس (ع) بزرگ مردی است که از دیروزش برای فردایش توشه گرفت و در راه برادرجانبازی کرد.

اين قلم خجسته زادروزاين رادمردبزرگ و جاويد را كه سالروزتولد مباركش، روزجا نباز نام نهاده شده است به جا نبازان وشيفتگا ن حضرتش تبريك گفته، ومطا لبي را درخصوص زندگاني وشخصيت نوراني ايشا ن بطوراختصاردرذيل بيا ن مي نما يد :

تاريخ تولد وشرافت خا نوادگي:

در چهارم شعبان سال 26 هجري قمري،حضرت عباس (ع) پايه عرصه گيتي نهاد. مادرگراميش فاطمه، دخت حزام بن خالد بن ربيعه بن عامركلبي وكنيه اش (ام البنين) بود.چند سال پس از شهادت حضرت فاطمه (س) بود،كه اميرالمومنين ازبرادرش عقيل،كه به اصل و نسب قبايل آگاه بود،درخواست كرد زني راازدودماني شجاع براي او خواستگاري كند وعقيل، فاطمه كلابيه (ام البنين) را براي آن حضرت خواستگاري كرد و ازدواج صورت گرفت. اميرالمومنين (ع) از اين بانوي گرامي، صاحب چهار پسر به نامهاي عباس، عثمان، جعفر و عبدالله شد. عباس (ع) ازبرادران ديگرش بزرگتر بود و هر چهار برادر به امام خويش، حسين (ع) وفادار بودند و در روز عاشورا در راه آن امام جان خود را نثار كردند. ارادت قلبي ام البنين (س) به خاندان پيامبر (ص) آنقدر بود كه امام حسين (ع) را از فرزندان خود بيشتر دوست مي داشت؛ بطوري كه وقتي به اين بانوي گرامي خبر شهادت چهار فرزندش را دادند فرمود: مرا از حال حسين (ع) باخبر سازيد و چون خبر شهادت امام حسين (ع) به او داده شد، فرمود رگهاي قلبم گسسته شد، اولادم و هر چه زير اين آسمان كبود است، فداي امام حسين (ع).

حضرت ابوالفضل (ع) وقتى كه به دنيا آمد حضرت على(ع) در گوش او اذان و اقامه گفت نام خدا و رسول خدا را بر گوش وى خواند و نام او را عباس قرار داد.با آن كه اين نوزاد بسيار خوش منظر و زيبا بود به طورى كه وى را قمر بنى هاشم ناميده اند و به ماه شب چهارده تشبيه نموده اند و حضرت وى را به نام عباس نام نهاد و آن به اين علت بود كه عباس هم به معناى شير شرزه و خشمگين است و هم به معناى عبوس و چهره گرفته زيرا كه ايشان نسبت به ظالمان چهره اى خشمگين داشتند.در روز هفتم تولدش گوسفندى را به عنوان عقيقه ذبح كردند و گوشت آن را به فقرا صدقه دادند.با آن كه هنگام تولد پدرخوشحالى مى كند، حضرت گاهى قنداقه عباس خردسال رادرآغوش مى گرفت وآستين دست هاى كوچك او را بالا مى زد و بر بازوان او بوسه مى زد و اشك مى ريخت حضرت در پاسخ ام البنين نسبت به اين كار فرمود اين دست ها براى كمك و يارى به برادرش حسين قطع خواهد شد.براى ايشان 16 لقب شمرده اند كه هر كدام جلوه اى از فضائل، كرامات و عظمت وى را نشان مى دهد كه به برخى از آنها درذيل اشا ره مي گردد:

1 ـ عباس: چون مثل شير حمله مى كرد دلير بود ترس در دل دشمن مى ريخت و فريادهاى حماسى اش لرزه بر اندام حريفان مى افكند.

2 ـ ابوالفضل: نام پسرش فضل بود و هم اين كه وى پدر فضيلت و خوبى ها بود و فضل و نيكى زاده او و مولود سرشت پاكش بود.

3 ـ ابوالقربه: (پدر مشك) به خاطر مشك آبى كه بر دوش مى گرفت و از كودكى ميان بنى هاشم سقايى مى كرد.

4 ـ سقا: به خاطر اين كه آب آور تشنگان بخصوص در سفر كربلا بود.

5 ـ قمر بنى هاشم: وى در ميان بنى هاشم زيباترين و جذاب ترين چهره را داشت و چنين ماه درخشان در شب تار مى درخشيد.

6 ـ باب الحوائج: آستان رفيعش قبله حاجات و توسل به آن حضرت بر آورند و نياز دردمندان است.

سیمای با صلابت عباس (ع) :  

از عنایات الهی در خصوص حضرت عباس (ع) این بود که علاوه بر بزرگواری، کرم، نیک خویی و عطوفت، دارای سیمایی جذّاب و چهره ای شکفته و با حُسن و جمال بود و در واقع، نور ایمان از پیشانی وی می درخشید ولوای مَجد و شکوه پدرش را بردوش می کشید و رخساری زیبا و اندامی متناسب و نیرومند داشت که آثار دلیری و شجاعت درآن نمایان بود. راویان و مورّخان، او را خوب رو و پرجاذبه وصف کرده اند. رشادت اندام و قامت ایشان درحدی بود که براسب نیرومند و بزرگی می نشست؛ لکن در همان حال پاهایش بر زمین کشیده می شد.

مقام علمي حضرت عباس (ع):

حضرت عباس (ع) در خانه اي زاده شد كه جايگاه دانش و حكمت بود. آن جناب از محضر اميرمومنان (ع) و امام حسن (ع) و امام حسين (ع) كسب فيض كردند و از مقام والاي علمي برخوردارشدند. لذا ازخاندان عصمت (ع) درمورد حضرت عباس (ع) نقل شده است كه فرموده اند: "زق العلم زقا": يعني همان طور كه پرنده به جوجه خود مستقيماً غذا مي دهد، اهل بيت (ع) نيز مستقيماً به آن حضرت علوم و اسرار را آموختند. علامه محقق، شيخ عبدالله ممقاني، در كتاب نفيس تنقيح المقال، در مورد مقام علمي و معنوي ايشان گفته است: آن جناب از فرزندان فقيه و دانشمندان ائمه (ع) و شخصيتي عادل، مورد اعتماد، با تقوا و پاك بود.بنا براين وى تنها به عنوان يك قهرمان نامدار ودلاور مطرح نبود بلكه فضائل علمى، تقوايى او و دانش رفيع را از خردسالى از سرچمشه علوم الهى به دست آورده بود؛ولذاهمانگونه كه بيا ن شد،برخى روايات اشاره به اين نكته دارند كه وى از زمان كودكى شروع به تغذيه علمى نموده است.مقام فقهى او بسيار بالا بوده است و در نزد راويان مورد وثوق و اعتماد بوده است و از جهت پارسايى در درجه بالا قرار داشت چنانچه برخى از رجاليون درباره ايشان گفته اند: عباس از فقيهان و دين شناسان اولاد ائمه بود، عادل، مورد اعتماد، با تقوا و پاك بود و ديگران نيز وى را اين گونه تعريف نموده اند كه عباس از بزرگان و فاضلان فقهاى اهل بيت بود بلكه وى عالم استاد نديده بود.

مثلث شخصیت حضرت عباس (ع) :  

به گفته بسیاری از دانشمندان علم روان شناسی، سه موضوع وراثت، تربیت و محیط در پیدایش شخصیّت انسان نقش به سزایی دارد این سه عامل درباره شخصیّت حضرت عباس در بالاترین و بهترین حدّ خود وجود داشت؛ زیرا ایشان عالی ترین ارزش ها را از پدر ارج مند و مادر پرفضیلتش به ارث برد ودرمحضر این دو بزرگ وارتربیت یافت و درخانه علی (ع) درکنار فرزندان حضرت زهرا (س) ، از عالی ترین برنامه های تربیتی برخوردار بود. در مورد عامل محیط نیز، عباس در محیطی رشد یافت که فرزندان حضرت زهرا (س) به وجود آورنده آن بودند؛ محیطی که سراسر نوروصفا و اسلام ناب بود ودرآن محیط، جز اخلاق نیک اسلامی وشیوه های ارج مند و ارزش های والای انسانی، چیز دیگری مطرح نبود

همراهي حضرت عبا س(ع) با حسنين (ع) :

با غروب غم انگیز حیات امیرالمؤمنین (ع) ، صبح صادق امامت امام حسن (ع) و سپس دوران امامت امام حسین (ع) آغاز شد. این فصل از زندگانی عباس (ع) که بیست سال به طول انجامید، دفتری از فضایل و صفات آسمانی وی بود. در این دوران، همگان او را فردی فروتن، یاری مهربان و سربازی دل سوز می دیدند.پس از شهادت امام حسن مجتبی (ع) ، عباس (ع) مشاوری امین و معاونی قابل اعتماد شناخته می شد و همیشه با امام حسین (ع) هم راز بود.این صفات چشم گیربا مرگ معاویه و روی کارآمدن یزید،جلوه ای دیگر یافت که سرانجام به کربلا وآن همه رشادت های رشک برانگیز عباس، این دلاور مرد بزرگ عرصه جهاد و شهادت انجامید.

فضايل حضرت عبا س (ع) :

ايشان فضايل زيادي داشتند كه در اين جا به برخي از ويژگي‌هاي آن حضرت اشاره مي‌كنيم:

1- شجاعت: شجاعت ابوالفضل، در طول تاريخ، شعراي بي‌همتاي عرب را به شگفتي واداشته و ضرب‌المثل شده است.

2- ايمان به خدا: ايمان قوي و محكم به خدا از برجسته ترين عناصر شخصيت ابوالفضل (ع) و از اساسي ترين صفات او بود.  

3- آزادمنشي: او از زندگي در زير سايه حكومت اموي، حكومتي فاسد كه اموال خلق خدا را درتصرف خود درآورده و بندگانش را برده خويش كرده بود، امتناع ورزيد و به سوي ميدان‌هاي جهاد حركت كرد، همانطور كه برادرش حسين بن علي (ع) شعار عزت و كرامت سر داد و فرمود: «مرگ در زير نيزه ها سعادت، و زندگي با ستمگران رنج و ملال است.»

4- صبر و شكيبايي ازويژگي ها و امتيازهاي ابوالفضل (ع)، صبر در برابر ناملايمات روزگار و مصائب زمان بود. درروز عاشورا مصائب و حوادثي بر او وارد شد كه هول و وحشت آن،كوه‌ها را ذوب مي كند، اما او بي تابي نكرد و سخني ازسر خشم و نارضايتي از مصائب وارده بر وي و اهل بيتش، بر زبان نراند، بلكه كار خود را به آفريدگار بزرگ واگذار كرد و به برادرش سيدالشهدا اقتدا كرد.

5- وفاداري : از ويژگي‌هاي ديگر ابوالفضل (ع) وفاداري او است كه حضرت در عرصه نبرد با شجاعت تمام آن را ابراز نمود.ابوالفضل العباس(ع) از وفادارترين مردم به دين خود و از سخت ترين آنان در دفاع از دين بود.اوهمچنين به امت ، وطن وبرادرش وفادار بود واين وفاداري را نيزبه نما يش گذاشت.

6- اراده قوي: ابوالفضل العباس (ع)از نظر قاطعيت و قدرت اراده در مرتبه نخست قرار داشت. او به اردوگاه حق پيوست و هيچ سستي و عقب نشيني نكرد. در صحنه تاريخ به عنوان بزرگترين رهبر بي همتا و فوق‌العاده قوي معرفي شد و اگر به اين پديده متصف نمي شد، افتخار و جاودانگي را در طي قرن ها و روزگاران نصيب خود نمي كرد.

تولد حضرت عباس(ع) روز جانباز :

  با وفاداري،شجاعت، مقاومت وايثارگري كه حضرت عباس(ع) نسبت به خاندان پيغمير (ص)خصوصاً حضرت ابا عبدالله الحسين (ع) وفرزندان گرامش از خود نشان داد ؛ درصحراي كربلا دستانش از پيكرجدا وچشمان مباركش هدف تيرجفا قرارگرفته و فرق مباركش به ضرب عمود آهنين شكافته شد. خداوند بخاطر اين ايثار و فداكاري عوض دستانش دو بال به وي عنايت فرمود تا بواسطه آن در آسمانها پرواز كند.  بخاطر ايستادگي و پايداري و قطعه قطعه شدن بدن مطهرش در جهت دفاع و حمايت از حضرت حسين (ع)ثارالله باب الحوائج لقب يافت. در ايران اسلامي جوانان اين مرزو بوم به تأسي از حضرت عباس (ع) و به پيروي از امام خميني(ره) براي دفاع از كيان انقلاب اسلامي در صحنه هاي انقلاب و جنگ اعم ازداخلي وخارجي چه دست ها وپاها، چه سروصورت وچشمان و تني رابراي عزت وشرف خود يعني حفظ نظام مقدس جمهوري اسلامي فدا نموده ومي نمايند و لقب جانباز ومجروح و مصدم جنگ برآنان نهاده  ومينمايند. اين روزيعني روز چهارم شعبان روز ولادت حضرت عباس بن علي بن ابيطالب (ع) روز جانباز نام نهاده شده است. جانبازان عزيز انقلاب و جنگ روزتان مبارك و صبر و استقامت تان در راه دين رسول الله همواره مستدام باد.

جا ن كلام :     

عباس سرچشمه احساس است. نام او تمام خوبيها را در ذهن تداعي مي كند. نام عباس كه مي آيد علي با شجاعتش ، حسن با مظلوميتش ، حسين با عزتش، زينب با بردباريش و طفلان تشنه لب حسين با همه، عطشاني و معصوميشان يك جا به ذهن متبادر مي شود. او چنان با اهل بيت آميخته و چنان با كربلا و عاشوراپيوند خورده است كه در روز تولدش هم نمي توان حماسه جانسوز و باشكوه كربلا را ازذهن زودود. اصلاً عباس زاده كربلاست و تولد حقيقي او در كربلا بوده است. با اتصال به اقيانوس سرخ است كه او نيز بيكرانه مي شود و ساحل عظمتش ناپيدا مي نمايد.

عباس(ع) براي حسين(ع) مثل هارون است براي موسي(ع) وعلي(ع) براي محمد(ص). نقشي كه علي (ع) در شكل گيري آيين پيامبر(ص) داشت، عباس(ع) نيز در نهضت احياگر عاشورا ايفا كرد. حضرت ابوالفضل العباس (ع) در كربلا متولد مي شود و با كربلا جاودانه مي گردد ايثار وجانبازي او درآن روزباشكوه، تا امروزبلكه تا ابد منشأ بروزوتجلي اين شيوه انقلابي خواهد بود. نام وياد عباس و يادآوري آزادگي و جوانمردي او سستي و خمودي را ازچهره جامعه و فرهنگ آن مي زدايد.

 

 

چها ر شنبه :1390/4/15- 4 شعبا ن1432- 4جولاي2011

 

منا بع :

1 ـ راه و روش تربیت ا ز دیدگاه امام علی(ع)، علی محمد حسین ادیب، ترجمه دکتر سید محمد رادمنش.

2- تاریخ الخمیس، حسین بن محمد بن الحسن دیا ربکری، متوفای 966 ه .ق.، ج 2.

3- زندگانی حضرت ابوالفضل العباس، علامه باقر شریف قرشی، ترجمه سید حسن ا سلامی، ص 28؛ زندگانی قمربنی هاشم، عبدالحسین مؤمنی.

4- مناقب آل ابی طالب، ابن شهرآشوب سروی ما زند رانی، ج 3 .

5- الفصول المهمّه، سیدعبدالحسین شرف الدین.

6- سفینه البحا ر، محدّث قمی، ج 2.

7- روضه المتقین، محمدتقی مجلسی، ج 8 .

8- مستد رک الو سایل، محدّث نوری، ج 2 .

9- زندگانی قمربنی ها شم، عبدالحسین مؤمنی .

10- زندگانی قمربنی ها شم و حضرت علی اکبر و علی اصغر شهید، حسین عماد زاده .