پیام رمضان                                        

ا سدالله افشا ر

 

ماه رمضان، ماه ضیافت‌های مشروع و کارساز است. ماه ذوب کردن گناه است و خالی کردن درون از شهوتها؛ تا نور معرفت در آن بتابد و درهای رحمت بر روح انسانی گشوده شود،تا پای در    سراپرده نور عبادت و عبودیت نهد و از سراچه ظلمت عادت و شهوت خارج شود.

ماه رمضان، ماه راز و نیاز با ربّ الارباب است. غم دل با او گفتن و گره عقده‌های فراق را در حضورش گشودن. غبار غفلت از آینه جان زدودن و نور ذکر در آن تابانیدن. همه و همه بر سر   سفره رحمان در ضیافت رمضان میسر است.

بزرگترین درس رمضان مبارک این است که باید از هر چه بدان دل بسته‌ای بگذری تا به دلدار برسی.

هنگامى که روز آخر شعبان رسید، پیامبراعظم صلى الله علیه و آله بر فراز منبر رفت و به مناسبت حلول ماه رمضان خطبه اى ایراد فرمود که در کتاب هاى ادعیه به «خطبه شعبانیه» معروف است. آن حضرت در این خطبه، مطالب عالى شامل اندرزها و دستورهاى اخلاقى را بیان کرد که رعایت آنها بر هر فرد مسلمانى واجب است. در اینجا فرازهایى از این خطبه را مى آوریم:

"اَیُّها النّاسُ قَدْ اَقْبَلَ اِلَیکُم شَهرُ اللّهِ بالبَرَکَةِ والرَّحْمَةِ و الْمَغْفِرة... : اى مردم! ماه رمضان که ماه با برکت و رحمت و آمرزش خداست، به شما روى آورده است.این ما ه ماهى است که:

ـ نزد پروردگار، بهترین ماه ها و روزهایش، بهترین روزها و شب هایش، بهترین شب ها و ساعت هایش، بهترین ساعت ها است.

ـ ماهى است که پروردگار، شما را در آن به مهمانى خویش فرا خوانده است.

ـ شما را از اهل کرامت خود قرار داده است.

ـ نفس کشیدن شما در این ماه ثواب تسبیح دارد.

ـ در مقابل خواب شما، ثواب عبادت در دفتر اعمالتان ثبت خواهد شد.

ـ عبادات و اعمال شما در این ماه مقبول درگاه حق است.

ـ دعاهایتان در این ماه مستجاب خواهد بود.

تأ ملي درواژۀ رمضان :

با توجه به بررسي هاي به عمل آمده، در فرهنگ فارسي، اعم از فرهنگ لغت علا مه دهخدا،  فرهنگ معين و حسن عميد واژه رمضان و روزه بدين شرح آمده است. واژه رمضان در          فرهنگ حسن عميد به معني ماه نهم از سال قمري - ماه روزه - ماه صيام - رمضان المبارک و ماه مبارک به کار رفته است و واژه روزه نيز در اين فرهنگ لغت به معني خودداري از خوردن و آشاميدن و ساير اعمالي که براي روزه دار منع شده از اذان صبح تا غروب، در لغت نامه علا مه دهخدا واژه رمضان به معني ماه نهم از ماه هاي قمري بين شعبان و شوال- ماه صيام و رمضان را اين طور تشريح کرده است که سنگ گرم است و از سنگ گرم پاي روندگان مي سوزد و شايد که به وقت وضع اين اسم ماه صيام در شدت گرما باشد و يا ماخوذ است که «رمض» به معني سوختن است چون صيام گناهان را مي سوزاند.

و ديگر اينکه اين ماه روزه براي مسلمانان است و در لغت قديم نام آن «ناتق» بوده است و به نام هاي ماه مبارک، شهرالله و شهر رمضان در اين فرهنگ لغت به کار رفته است. در فرهنگ لغت معين نيز رمضان به معني ماه نهم از سال قمري و ماه روزه شناخته شده است.

مفهوم رمضان :

مفهوم رمضان عبارت است از ماه نزول قرآن،  ماه استقامت و پايداري، ماه بيداري و تزکيه نفس،  ماه زدودن شهوات پست حيواني، ماه انس گرفتن با قرآن، ماه آزمايش و امتحان، ماه بيداري دل هاي خفته، ماه فرياد مرکب دل ها براي رهايي از دستان پليد نفس اماره، ماه نزديک شدن به شراره معرفت، ماه بيداري روح از قفس تن، ماه پرواز به ملکوت اعلا جهت رسيدن به آسمان هفتم عشق، ماه زنده کردن صداقت و پاکدامني، ماه رعشه بر اريکه قدرت شهواني و بالا خره ماهي که در آن انسان هاي معتقد به دين مبين اسلا م آمادگي لا زم را فراهم کرده و جهت رسيدن به قرب الهي خود را در معرض آزمايش هاي الهي قرار مي دهند و علا وه بر اين هر کدام از اين آزمايش ها نيز انسان را از زشتي و پلشتي اجتماعي به دور داشته و آن را به سمت خوبي و زيبايي سوق مي دهد.

ا شا رۀ قرآ ن به ما ه مبا رك رمضان وروزه :

به ماه مبارک رمضان و روزه گرفتن در آیات زیر اشاره شده است :

۱- سوره بقره آیات ۱۸۳تا ۱۸۵:

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد روزه بر شما مقرر شده است همان گونه كه بر كسانى كه پيش از شما (بودند) مقرر شده بود باشد كه پرهيزگارى كنيد. (روزه در) روزهاى معدودى(بر شما مقرر شده است) (ولى)هر كس از شما بيمار يا در سفر باشد(به همان شماره)تعدادى از روزهاى ديگر (را روزه بدارد) و بر كسانى كه(روزه)طاقت‏فرساست كفاره‏اى است كه خوراك دادن به بينوايى است و هر كس به ميل خود بيشتر نيكى كند پس آن براى او بهتر است و اگر بدانيد روزه گرفتن براى شما بهتر است.

ماه رمضان (همان ماه) است كه در آن قرآن فرو فرستاده شده است (كتابى )كه مردم را راهبر و ([متضمن)دلايل آشكار هدايت و (ميزان)تشخيص حق از باطل است پس هر كس از شما اين ماه را درك كند بايد آن را روزه بدارد و كسى كه بيمار يا در سفر است (بايد به شماره آن) تعدادى از روزهاى ديگر (را روزه بدارد) خدا براى شما آسانى مى‏خواهد و براى شما دشوارى نمى‏خواهد تا شماره(مقرر)را تكميل كنيد و خدا را به پاس آنكه رهنمونيتان كرده است به بزرگى بستاييد و باشد كه شكرگزارى كنيد.

۲- سوره بقره آیه ۱۸۷:

در شبهاى روزه همخوابگى با زنانتان بر شما حلال گرديده است آنان براى شما لباسى هستند و شما براى آنان لباسى هستيد خدا مى‏دانست كه شما با خودتان ناراستى مى‏كرديد پس توبه شما را پذيرفت و از شما درگذشت پس اكنون (در شبهاى ماه رمضان مى‏توانيد)با آنان همخوابگى كنيد و آنچه را خدا براى شما مقرر داشته طلب كنيد و بخوريد و بياشاميد تا رشته سپيد بامداد از رشته سياه (شب) بر شما نمودار شود سپس روزه را تا(فرا رسيدن)شب به اتمام رسانيد و در حالى كه در مساجد معتكف هستيد [با زنان] درنياميزيد اين است ‏حدود احكام الهى پس (زنهار به قصد گناه)بدان نزديك نشويد اين گونه خداوند آيات خود را براى مردم بيان مى‏كند باشد كه پروا پيشه كنند.

۳- سوره أحزاب آیه ۳۵ :

مردان و زنان مسلمان و مردان و زنان با ايمان و مردان و زنان عبادت‏پيشه و مردان و زنان راستگو و مردان و زنان شكيبا و مردان و زنان فروتن و مردان و زنان صدقه‏دهنده و مردان و زنان روزه‏دار و مردان و زنان پاكدامن و مردان و زنانى كه خدا را فراوان ياد مى‏كنند خدا براى [همه] آنان آمرزشى و پاداشى بزرگ فراهم ساخته است.

فلسفه روزه گرفتن  :

روزه اختصاص به دین مبین اسلام نداشته بلکه برای همه ادیان الهی این عبادت تشریع شده است، البته اختلافاتی در نحوه انجام آن بین ادیان وجود دارد ولی اصل حکم برای همه انسانها ثابت است، گر چه دسترسی به علل و فلسفه همه احکام برای بشر ممکن نیست ولی بعضی از علل احکام در آیات و روایات به آن تصریح شده که از جمله علت حرمت شراب را می توان نام برد.

و پاره ای از احکام اگر چه به علت واقعی آن اشاره نشده ولی در روایات، مواردی به عنوان حکمت وجوب حکم (از جمله وجود روزه) بیان گردیده که به مواردی اشاره می شود:

روزه برای تثبیت اخلاص است. تشنگی و گرسنی انسان در حال روزه سبب می شود که به یاد فقرا و بیچارگان باشد. تشنگی و گرسنی انسان در حال روزه سبب می شود که به یاد تشنگی و گرسنگی قیامت باشد. روزه عامل تقویت اراده است. روزه سبب تسلط انسان بر شهوت و هوای نفس است.

روزه سبب می شود که در ساعاتی از روز، فقیر و ثروتمند یکسان شوند (هر دو گرسنه) و ثروتمند کمی رنج و تعب فقرا را درک کند. روزه سبب سلامت جسم است. معده انسان خانه تمام دردهاست و روزه بالاترین داروهاست .

جدا از سفارشات معصومین (ع) علم جدید و نظریه پزشکان امروزه بر این نکته تأکید دارد که روزه برای سلامتی و شادابی جسم و روح انسان بسیار مفید است.

روزه در اديان گذشته :

در تمام اديان، عبادت و پرستش جوهرء اصلى دين به شمار مى‏رود و در اديان الهى اين مسأله به وضوح ديده مى‏شود. منتهى با تفاوت شريعت‏ها، عبادت‏ها نيز شكل خاص به خود مى‏گيرد؛ يعنى، در هر دينى مراسم مذاهبى طبق شريعت خود آن دين به جا آورده مى‏شود. دراسلام نماز به عربى و با آداب خاص خود خوانده مى‏شود. در مسيحيت به زبان و شكل ديگرى عبادت مى‏شود؛ مثلاً در مسيحيت كاتوليك، ادعيه و نماز به زبان لاتين و گاه بزبان بومى خوانده مى‏شود. روزه گرفتن نيز در ميان اديان معمول بوده است. از تورات و انجيل فعلى بر مى‏آيدكه روزه، در ميان يهود و نصارا وجود داشته و اقوام و ملل ديگر هنگام مواجه شدن با غم و اندوه، روزه مى‏گرفته‏اند.درقاموس «كتاب مقدس» آمده است: «روزه در تمام اوقات در ميان هر طايفه و هر ملت و مذهب در موقع اندوه و زحمت غير مترقبه، معمول بوده است»، (قاموس كتاب مقدس، ص 427، به نقل از تفسير نمونه، ج 1، ص 633).

از تورات نيز برمى‏آيد كه موسى(ع) چهل روز روزه داشته است: «هنگام بر آمدنم به كوه لوح‏هاى سنگى، يعنى، لوح‏هاى عهدى كه خداوند با شما بست؛ بگيرم. آن گاه در كوه چهل روز و چهل شب ماندم؛ نه نان خوردم و نه آب نوشيدم»، (تورات، سفرتثنيه، ف 9، ش 9، به نقل از تفسير نمونه، ج 1، ص 632). هم چنين از انجيل لوقا نيز برمى‏آيد كه حواريون مسيح نيز روزه مى‏گرفتند، (انجيل لوقا، ب 5، ش 3533).

قرآن كريم نيز در مورد روزه گرفتن امت‏هاى پيشين به صراحت مى‏فرمايد: ... كتب عليكم الصيام كما كتب على الذين من قبلكم...، (بقره، آيه 183).

بنابراين در اديان ديگر نيز عبادت خداوند و يك سرى مناسك و آيين‏ها مطرح است و نماز و روزه نيز از جمله اين آيين‏ها مى‏باشد؛ اما چگونگي اجراي اعما ل مناسك آنها فرق مى‏كند.

پیام ماه مبا رك رمضان :

پیام رمضان، پیام تقوا و پارسایی و ندای بلند نوسازی معنوی و فرهنگی است.

پیام رمضان، پیام آزادی انسان از زنجیر غرائز و هوسهای شیطانی و به بند کشیدن شیاطین، توسط فرشتگان الهی است.

پیام رمضان. پیام آزادی از کمند عادت هاست. ماه رهایی از زنجیر اعتیاد و عادتهای خورد نی، خواندنی، شنیدنی، نوشیدنی، دیدنی و عادتهای گفتنی و خفتنی و...

پیام رمضان، پیام بیداری از خواب غفلت و رهایی از دام شهوت و آگاهی از عرفان و عروج بشریت و هشدار نسبت به وابستگی به غل و زنجیر مادیت و چاه طبیعت است.

پیام رمضان، پیام سلامتی، دوستی، امنیت و ایمان و آزادی در پرتو بندگی خدای مهربان و مقتدر است که تنها با جهت گیری قرآنی و رهبری علوی دست یافتنی است.

پيا م رمضا ن پيا م با زگشت به قرآن است و تنظیم کامل افکار و اخلاق و رفتار انسان.

پيا م رمضا ن پيا م  توبه از« رقابت »ها ،«حسادت »ها ، "بد گما ني " ها و" دروغ " ها است .  

پيا م رمضان بیداری عاطفه و تحقق روحیه نوع دوستی است .

پيا م رمضان، طهارت درونی و حرکت صحیح برای بندگی و سیر به سوی کمال الهی و رسیدن به محبوب در پرتو برنامه های عملی است.

پيام رمضان تقویت محبت میان اعضای خانواده وتقویت محبت میان امت اسلام است .

دريك كلا م پيا م رمضان پيا م  انفاق، استغفار، نیایش ، تقوا، معرفت، تلاوت کلام ا...، خودسازی،   صله رحم، اطعام، توبه و استغفار، نیکو ساختن اخلاق، رد مظالم و ادای حقوق مردم است . 

حوادث و رویدادهای مهم در ماه مبارک رمضان :  

در ماه مبارک رمضان حوادث و رویدادهای مهمی روی داده که می توان به برخی از آنها مانند، وفات حضرت خدیجه در دهم رمضان سال دهم بعثت، ولادت امام حسن مجتبی (ع) نیمه رمضان سال دوم هجرت، جنگ بدر در سال دوم هجرت، فتح مکه در سال هشتم هجرت، مراسم عقد اخوت و پیمان برادری میان مسلمانان و ایجاد اخوت اسلامی بین پیامبر(ص) و حضرت علی (ع) وبیعت مردم به ولایت‌عهدی امام رضا علیه السلام در سال 201 قمری اشاره کرد.

جا ن كلا م :

 تنها راه کمال و ترقی انسان، ارتباط و پیوند معنوی با ذات اقدس الهی است و از این رهگذر است که انسان می تواند اوج قله کمال انسانی را فتح کند و به صفات و خصلتهای انسانی آراسته گردد و به مقام قرب الهی راه جوید. عبادات از جمله روزه، از آن جهت که موجب ارتباط مستقیم انسان با خداوند است، در میان احکام دینی جایگاه ویژه ای داشته و بیشترین تأثیر در کمال انسانی را دارا می باشد. عبادت، مناسب ترین پاسخ به متعالی ترین نیاز روح انسانی است. کسی که خدا را عبادت کند، در حقیقت روح انسانی خود را احترام کرده است. روزه از ارکان دین اسلام است و دارای اثرات فراوان نیز می باشد که در این نوشته به بعضی از آنها به اختصار اشاره گرديد .