روابط پر فراز و نشيب آمريكا و اروپا (1)
اسدالله افشار
تحليل‌گران، روابط نزديك آمريكا و اروپا را كه منجر به رقابت آنان گشت معلول حوادث سال 1945 دانسته اند كه به مسائل خاورميانه باز مي‌گردد به تعبير رساتر اين روابط از يك سو بازتاب جنگ سرد كه منافع دو بازيگر غربي را به يكديگر پيوند مي‌داد و از سوي ديگر رقابت آنان براي برتري و استيلا‌ در منطقه خاورميانه بود كه اكنون نيز ادامه دارد.فرانسه و انگلستان پس از جنگ جهاني دوم به علت ضعف اقتصادي و نظامي خود مشعل خاورميانه را به ايالا‌ت متحده سپردند.
در همين حال دكترين ترومن كه سعي داشت تحريكات و فعاليتهاي شوروي (سابق) را در مديترانه شرقي كه دسترسي غرب به آن منطقه تهديد مي‌شد، بي‌اثر سازد، تاكيدي برقدرت و نفوذ آمريكادر منطقه بود.نبرد سال 1956 سوئز و پيامدهاي سياسي آن از جمله استفاده از قدرت اقتصادي وسياسي براي فشار برفرانسه و انگلستان به منظور عقب نشيني از مصر، عزم آمريكادر تحليل موضع كشورهاي اروپايي ياد شده را نشان داد.از سوي ديگر دكترين آيزنهاور موضع برتر آمريكا را در منطقه سازمان داد، عقب نشيني انگلستان از خليج فارس و به رسميت شناختن استقلا‌ل الجزاير از سوي فرانسه، نشانه پايان سيطره قدرتهاي استعمارگر اروپايي بر خاروميانه بود.اين تسلط با رقابت آمريكا و شوروي (سابق) جايگزين شد.با اين وجود دگرگوني و تغيير شكل موضع اقتصادي و نظامي آمريكا در سطح جهان در اواخر سالهاي پاياني دهه 1960،به خصوص دخالت ايالا‌ت متحده در ويتنام، كاهش ارزش دلا‌ر و اتحاد ايالا‌ت متحده با اسرائيل، اروپائيان را كه به سوي اتحاد سياسي و اقتصادي نزديكتر به پيش مي‌رفتند قادر ساخت تا يك بار ديگر رقابت با آمريكا در خاورميانه را آغاز كنند. در جنگ رمضان در سالهاي 1793 و پس از تحريم نفتي اعراب، تنش‌ها ميان اروپا و آمريكا به اوج خود رسيد.
اروپائيان به واشنگتن فشار مي‌آوردند تا به عرب‌ها امتياز بدهد و هنگامي كه واشنگتن از اين امر امتناع كرد، خود به طور جداگانه به رابطه و معامله با كشورهاي خاورميانه پرداختند.در اين ميان فرآيند صلح مصر و اسرائيل به رهبري آمريكا، قدرت ايالا‌ت متحده را در منطقه افزايش داد. با اين وجود پس از آنكه قرارداد كمپ ديويد در حل مسئله فلسطين ناكام ماند اتحاديه اروپا در سال 1980، با اعلا‌ميه ونيز به صحنه آمد. در همين ميان ضعف اروپا پس از حمله شوروي (سابق) به افغانستان، انتشار دكترين كارتر در سال1980 كه بر طبق آن منطقه خليج فارس تحت الحمايه آمريكا معرفي شده بود، و انتخاب دونالد ريگان طرفدار اسرائيل به سمت رياست جمهوري ايالا‌ت متحده، آشكارتر شد ونتوانست در منطقه چندان ايفاي نقش كند.
ادامه دارد ...


ارسال توسط افشار

اسلایدر