۲۶ـ نقش روزه و تقویت اراده

 اسدالله افشار

واژه اراده به معنى خواست و خواستن، مفهومى است که کاربرد بسیارى در زندگى انسانها ‏دارد. اراده در ما سبب جرأت، متانت و محور تمام موفقیتها و شکستهاست، زیرا اراده هم ‏داراى جنبه مثبت یا حقیقى و هم جنبه منفى یا کاذب است. صفاتى مانند عظمت، شهامت، ‏شجاعت و ند اینها زاییده اراده قوى و مثبت است.‏راه رهایى از هر گرفتارى با تقویت اراده میسر است. براى این کار لازم است تابلویى از تغییراتى ‏را که مایلیم در وجودمان تولید شود و نتایجى که از آن تغییرات بدست مى آید پیش روى خود ‏قرار دهیم. تا از این راه خود را براى پرورش اراده آماده سازیم

اراده معمولاً به دو ‏عامل بستگى دارد: یکى قدرت باز دارندگى و دیگرى قدرت عمل و اجرا که عدم تعادل بین این دو ‏باعث بروز حوادث ناخوشایند در زندگى روزانه ما خواهد شد. از مشخصات افراد با اراده حقیقى ‏این است که داراى قدرت کشش کافى براى اجراى عمل، بعد از تصمیم گیرى هستند و به اندازه ‏کافى از نیروى بازدارنده براى سنجیدن عملى که قصد انجام دادن آن را دارند برخوردارند افزایش یا کاهش یکى از این دو عامل سبب افراط و تفریط یا عدم اعتدال اراده مى شود. یکى از ‏این شرایط اراده تسلط برخود است. به نظر شما شخصى که مسلط بر خویش است، چگونه ‏آدمى است جوشین و آتشین مزاج است؟ یاآرام و خونسرد؟‏ مشت هاى برهم فشرده دارد ؟ یاداراى حرکاتى نرم و بدون تلاش زیاد است؟‏ بدون آرام و قرار است ؟ یا راحت و آرام؟‏ داراى اخم و گره بسیار در پیشانى است ؟ یا متبسم و گشاده رو؟‏ فکهایش را بر هم مى ساید یا با وجود مشکلات فراوان لبخند بر لب دارد؟‏ فرض کنید شما در یک کشتى طوفان زده باشید که دو ملوان با ویژگى هاى اخلاقى متفاوت بالا ، ‏در آن وجود داشته باشند، براى حفظ جان خود کدام یک را بر مى گزینید و زندگى خود را به دست ‏کدام یک مى سپارید؟ به ملوانى که داراى مشخصات اول است یا دوم؟ ‏بدون تردید عقل سلیم حکم مى کند کسى را انتخاب کنید که بر خویش تسلط بیشترى دارد. پس ‏عنان زندگى خود را نیز به دست اراده مثبت و نیرومند بسپارید . براى داشتن اراده مثبت و نیرومند ، ‏تسلط بر جسم و روح خویش از اهمیت ویژه اى برخوردار است . اگر ما به جسم خود مسلط ‏نباشیم رفتار و گفتارمان کنترل شده نباشد همچنین روح و نفس ما تحت اختیار و تربیت و تزکیه ‏قرار نگیرد، فردى سست عنصر و با ارادهاى ضعیف به شمار مى آییم و چنانچه جنبه منفى اراده ، ‏در ما قوى باشد و اراده کاذب جانشین اراده حقیقى شود فردى غیر اجتماعى محسوب ‏می شویم

انسان با روزه داري که، امساک در خوردن و آشاميدن و خود داري از برخي چيزهاي ديگر است در واقع با خواهشهاي خويش مي جنگد و در برابر غرايز خود مقاومت مي کند، تمرين اين عمل اراده و تصميم را در انسان نيرومند ميسازد و جان را از قيد حکومت و سلطه هوسها و خواهشها مي رهاند.

 پيشوايان اسلام فرموده اند: «افضل الناس من جاهد هواه و اقوي الناس من غلب هواه» بهترين مردم کسي است که با هواي نفس مبارزه کند و نيرومند ترين انان کسي است که بر آن پيروز شود.

پس روزه داران بهترين مردمند چرا که با خواسته هاي نفساني مبارزه ميکنند و اگر با مراقبت و کوشش از روزه خويش اين بهره را بگيرند که بر نفس خود مسلط شوند از نيرومند ترين مردم نيز خواهند بود.

روزه بر خلیفه‌ی خدا بر زمین [انسان] آثار بزرگی دارد. با روزه، اراده تقویت می‌شود و با کمک آن انسان در برابر اغواگری‌ها دچار تردید و دودلی نمی شود. هنگامی که بنده در طول روزه و حتی در طول ماه رمضان از طلوع فجر تا غروب خورشید از خوردن و آشامیدن باز آید، بر اساس نیروی اراده تربیت خواهد شد؛ زیرا در این ماه می‌تواند بر زبان و جوارح خود مسلط شود.