2۲ ـ اعمال شب قدر
اسدالله افشار
شب قدر همان شبى است كه در تمام سال شبى به خوبى و فضيلت آن نمىرسد و عمل در آن بهتر است از عمل در هزار ماه و در آن شب تقدير امور سال مىشود و ملائكه و روح كه اعظم ملائكه است در آن شب به اذن پروردگار به زمين نازل مىشوند و به خدمت امام زمانعليه السلام مشرّف مىشوند و آنچه براى هركس مقدّر شده است بر امام زمانعليه السلام عرض مىكنند شب قدر یکی از سه شب نوزدهم ، بیست و یکم ، بیست و دوم است
اعمال شب قدر بر دو نوع است :
الف : اعمال مشترک ، اعمالی است که در هر سه شب انجام می گیرد
ب : اعمال مخصوص هر شب
اعمال مشترک شب های قدر:
1. غسل کردن . علاّمه مجلسى فرموده كه انجام غسل اين شب ها مقارن غروب آفتاب بهتراست.
2. دو رکعت نماز با یک سلام ( مانند نماز صبح) با این تفاوت که در هر رکعت بعد از حمد ، هفت مرتبه سوره توحید بخواند و پس از سلام نماز هفتاد مرتبه بگوید : استغفرالله و اتوب الیه.
3. انجام مراسم قرآن سر گرفتن :
مُصحَف شريف را بگيرد و بر سر بگذارد وبگويد:اَللّهُمَّ بِحَقِ هذَا الْقُرْآنِ،وَبِحَقِّ مَنْ اَرْسَلْتَهُ بِهِ، وَبِحَقِّ كُلِّ مُؤْمِنٍ مَدَحْتَهُ فيهِ، وَبِحَقِّكَخدايا به حق اين قرآن و به حق آنكس كه او را بدان فرستادى و به حق هر مؤمنى كه در اين قرآن مدحش كردهاى و به حقى كهعَلَيْهِمْ فَلا اَحَدَ اَعْرَفُ بِحَقِّكَ مِنْكَ پس ده مرتبه بگويد بكَ يا اَللَّهُ و ده مرتبه بِمُحَمَّدٍ.
تو بر ايشان دارى زيرا كسى نيست كه حق تو را بهتر از خودت بشناسد به حق خودت اى خدا به حق محمدصلى الله عليه وآلهو ده مرتبه بعَلىٍّ و ده مرتبه بفاطِمَةَ و ده مرتبه بالْحَسَنِ و ده مرتبه بالْحُسَيْنِ و ده مرتبه بعَلِىّ بْنِ الْحُسَيْنِ و ده مرتبه بُمَحَمَّدِ بْنِ عَلِىٍّ و ده مرتبه بجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ و ده مرتبه بمُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ و ده مرتبه بعَلِىِّ بْنِ مُوسى و ده مرتبهبمُحَمَّدِبْنِ عَلِىٍّ و ده مرتبه بعَلِىِّ بْنِ مُحَمَّدٍ و ده مرتبه بالْحَسَنِ بْنِ عَلِىٍ و ده مرتبه بالْحُجَّةِ پس هر حاجت كه دارى طلب كن..
4. صد رکعت نماز بخواند ( می تواند به جای این صد رکعت ، شش روز از نمازهای قضای خود را به جا آورد. بدین ترتیب که از ظهر روز اول شروع نموده و در عشای روز ششم ختم نماید.)
5 . زیارت امام حسین (ع) اگر چه از راه دورباشد.
در خبر است كه چون شب قدر مىشود منادى از آسمان هفتم ندا مىكند از بُطنان عرش كه حقّ تعالى آمرزيده هر كه را كه به زيارت قبر حُسين عليه السلام آمد است
6 . نخوابیدن و احیا داشتن شب های قدر تا صبح و مشغول بودن به یاد خدا ( دعا ، نماز ، مباحث علمی و دینی و مطالعه کتب مذهبی)
همانا روايت شده هركه احيا كند شب قدرراگناهاناوآمرزيده شود هرچند به عدد ستارگان آسمان و سنگينى كوهها وكيل درياها باشد
7 . خواندن دعاهای وارده در مفاتیح الجنان.
8 . زیاد صلوات فرستادن .
اعمال مخصوص هر شب
یکم) اعمال ويژه شب نوزدهم ماه مبارك رمضان:
علاوه بر اعمالی که ذکر شد ، اعمال زیر سفارش شده است که مخصوص شب نوزدهم ماه مبارک رمضان می باشد.
اوّل صد مرتبه ذکر اَسْتَغْفِرُاللَّهَ رَبّى وَ اَتُوبُ اِلَيْهِ
دوم صد مرتبه گفتن اَللَّهُمَّ الْعَنْ قَتَلَةَ اَميرِ الْمُؤْمِنينَ
دوم) اعمال ويژه شب بيست و یکم ماه مبارك رمضان:
اول به غسل و احیاء و عبادت در این شب و شب بیت و سوم تأکید بسیار شده است.
دوم نماز خواندن ( صد رکعت)
سوم) اعمال ويژه شب بيست و سوم ماه مبارك رمضان:
شب بيست و سوم در هَدِيّة الزَّائر ذكر شده از دو شب قدر سابق افضل است و از احاديث بسيار مُستَفاد مىشود كه شب قدر همين است و اين شب جهنى است و در اين شب جميع امور بر وفق حكمت مقدّر مىگردد
اوّل خواندن سوره عنكبوت و رُوم كه حضرت صادقعليه السلام قَسم ياد فرموده كه خواننده اين دو سوره دراين شب از اهلبهشت است
دوّم خواندن حم دُخان سيّم خواندن سوره قَدر هزار مرتبه چهارم آنكه تكرار كند در اين شب بلكه در تمام اوقات اين دعا را اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ «الخ» و ذكر آن در ضمن ادعيه شبهاى دهه آخر بعد از دعاء شب .
سوم آنكه غير از غسل اوّل شب غسلىنيز در آخر شب كند و بدانكه از براى غسل و احياء اين شب و زيارت امام حسينعليه السلام و صد ركعت نماز فضيلت بسيار و تأكيد شده شيخ در تهذيب روايت كرده از ابوبصير از حضرت صادقعليه السلام كه فرمود در شبى كه اميد مىرود شب قَدر باشد صد ركعت نماز كن بخوان در هر ركعت قُلْ هُوَاللَّهُ اَحَدٌ را ده مرتبه گفتم فدايت شوم اگر قوّت نداشته باشم ايستاده بجا آورم فرمود نشسته بجا آور گفتم اگر قوّت نداشته باشم نشسته بجا آورم فرمود بجا آور به همان حالىكه به قفا خفتهاى در فراش خود و از دعائمالاسلام روايتست كه حضرت رسولصلى الله عليه وآله در دهه آخر ماه رمضان رختخواب خود را جمع مىكرد و كمر خود را محكم مىبست براى عبادت و در شب بيست و سيّم اهل خود را بيدار مىكرد و آنها را كه خواب رُبُوده بود آب بصورتشان مىپاچيد و حضرت فاطمه صلوات الله عليها نمىگذاشت در اين شب احدى از اهلش بخوابد و علاج مىفرمود خواب آنها را به كمى طعام و مهيّا مىكرد آنها را براى احياء آن شب از روز يعنى امر مىفرمود كه روز را خواب و استراحت كنند كه شب خوابشان نبرد و احيا بدارند و مىفرمود محروم كسى استكه ازخير امشب محروم بماند و روايت شده كه حضرت صادقعليه السلام سخت مريض شده بود چون شب بيست و سيّم ماه رمضان شد موالى خود را امر فرمود كه حركتش دادند به مسجد بردند و آن شب را در مسجد بود تا به صبح علامه مجلسى(ره) فرموده كه هر مقدار قرآن كه ممكن باشد در اين شب بخواند و دعاهاى صحيفه كامله را بخواند خصوصاً دعاى مكارمالاخلاق و دعاى توبه و روزهاى اين شبها را نيز بايد حرمت داشت و به عبادت و تلاوت و دعا به سَر آورد زيرا كه در احاديث معتبره وارد شده است كه روز قدر در فضيلت مثل شب قدر است.
