اقتصاد کانادا در خطر سقوط

اسدالله افشار

به گفته‌رئیس سابق بانک مرکزی کانادا، خطر سقوط سخت اقتصاد کانادا[1] از رگ گردن هم نزدیکتر است.

استفان پولوز «Stephen Poloz»، رئیس سابق بانک مرکزی کانادا می‌گوید که اقتصاد این کشور در معرض خطر سقوط سخت است. این بدان معناست که اقتصاد کانادا قرار است پس از کندی سریع، مجددا رشد کند و سپس به رکود نزدیک شود.

بانک مرکزی در بحبوحه افزایش نرخ بهره برای مهار تورم، آن را به ۲.۵ درصد در ماه فوریه کاهش داد. این نرخ نسبت به نرخ ۵.۹ درصدی ماه ژانویه دچار کاهش شده و به نسبت رکورد ۴۰ ساله تابستان امسال که معادل ۸.۱ درصد در ماه ژوئن بود نرخ کمی به حساب می‌آید.

استفان پولوز «Stephen Poloz»، در مصاحبه مشترکی با وزیر دارایی سابق حزب لیبرال، «John Manley»، به Vassy Kapelos مجری برنامه سی‌تی‌وی گفت: «تلاش‌های بانک کانادا و دولت فدرال برای مهار تورم کارساز است، اما احتمال سقوط سخت همچنان وجود دارد. بروز این خطر با وجود اتفاقات اخیر هم افزایش یافته و ما همچنان منتظر باقی اثرات افزایش نرخ بهره هستیم.» وی در ادامه نسبت به حوزه عرضه در اقتصاد کانادا ابراز خوشحالی کرد.

وی افزود: «این همان جایی است که می‌توان گفت فرود نرم اتفاق میافتد. این مهندسی چیز عجیبی از جانب بانک مرکزی نیست. اما از آنجایی که طرف عرضه همچنان در حال رشد است. این پدیده در افرادی که به تازگی از طریق مهاجرت یا والدینی که از سیاست جدید مراقبت از کودک استفاده می‌کنند، وارد بازار کار شده‌اند قابل مشاهده است. اینها هستند که آرام آرام اقتصاد کانادا را تقویت می‌کنند.»[2]

در هرحال بر اساس داده‌هایی که پشتیبان برنامه‌های بانک مرکزی برای تعلیق نگه داشتن افزایش نرخ بهره است، اقتصاد کانادا در ماه فوریه کمتر از حد انتظار رشد کرد و انتظار می‌رود در ماه مارس با بحران جدی مواجه شود.

مرکزآمار کانادا اعلام کرده است تولید ناخالص داخلی فوریه 0.1 درصد نسبت به ژانویه افزایش یافته است که کمتر از افزایش 0.2 درصدی پیش بینی شده توسط تحلیلگران پس از افزایش 0.6 درصدی رشد در ژانویه است. Statscan در برآورد اولیه گفته که تولید ناخالص داخلی مارس به احتمال زیاد 0.1 درصد کاهش داشته است.

برآورد فوری برای ماه مارس، که ممکن است با انتشار آمارنهایی در ماه آینده تغییر کند، به این معنی است که اقتصاد کانادا احتمالاً در سه ماهه اول سالانه 2.5 درصد رشد کرده است. در حالی که بانک مرکزی کانادا رشد 2.3 درصدی تولید ناخالص داخلی واقعی را در سه ماهه اول پیش بینی کرده است.

داگ پورتر، اقتصاددان ارشد در BMO Capital Markets می‌گوید: «به نظر می‌رسد که اقتصاد کانادا در اوایل بهار پس از شروع پرشتاب اولیه اکنون کند شده است و درسراشیبی سقوط قرار دارد.»

به گفته تحلیلگران، بزرگترین اعتصاب در تاریخ کانادا، که اکنون در دهمین روز خود قرار دارد، بر رشد ماه جاری تأثیرخواهد گذاشت، و تأثیرکلی آن شروع ضعیف ترسه ماهه دوم نسبت به آنچه قبلاً انتظارمی رفت، خواهد بود. اعتصاب کارکنان دولت فدرال به نمایندگی از اتحادیه خدمات عمومی کانادا بر خدماتی از اظهارنامه مالیاتی تا تمدید پاسپورت تأثیر می گذارد.

داگ پورتر، اقتصاددان ارشد در BMO Capital Markets همچنین می‌گوید: «در این پس‌زمینه، انتظار می‌رود بانک کانادا با فرض ادامه کاهش تورم و علی‌رغم صحبت‌های ناامید کننده آنها در مورد احتمال افزایش بیشتر نرخ‌ها، در حالت تعلیق باقی بماند.»

بانک مرکزی که طی سال گذشته نرخ های بهره را با سرعت بی سابقه ای افزایش داده بود تا اقتصاد را کنترل کند و قیمت ها را پایین بیاورد، اولین بانک مرکزی بزرگی بود که کمپین سخت گیری خود را متوقف کرد و گفت در صورت ادامه کاهش تورم، نرخ بهره را افزایش نخواهد داد.

بانک مرکزی کانادادر این ماه برای دومین بار متوالی نرخ اصلی خود را در بالاترین سطح 15 سال گذشته یعنی 4.5 درصد نگه داشت و توانست با لحن تندآمرانه و انتظارات بازار را برای کاهش در سال جاری به دلیل کاهش ریسک رکود کاهش دهد.

بانک مرکزی کانادا رشد مثبت اما ضعیف را در طول سه فصل باقی مانده از سال جاری انتظار دارد. این بانک در نشست ماه جاری خود، در خصوص افزایش نرخ ها به دلیل رشد سرسام آور دور از حد انتظار، بازار کار فشرده و نگرانی در مورد تورم در بخش خدمات هم بحث و گفت و گو نموده است.

بخش تولید کالا و خدمات هر کدام در کانادا در ماه فوریه 0.1 درصد رشد و افزایش داشته است.

رشددربخش های عمومی، ساخت و ساز، مالی و بیمه به دستاوردهای فوریه کمک کرد در حالی که بخش های عمده فروشی و خرده فروشی با مشکل مواجه شدند.

Statscan گفت که در ماه مارس، تولید ناخالص داخلی احتمالاً تحت تأثیر کاهش در بخش‌های تجارت خرده‌فروشی و عمده‌فروشی قرار گرفته است.

دلار کانادا پس از رسیدن به ضعیف ترین ارزش خود در یک ماه گذشته، با 0.3 درصد کاهش به 1.36 برابر دلار یا 73.37 سنت آمریکا معامله شد.[3]

نکته های پایانی

1- با اینکه رئیس سابق بانک مرکزی کانادا معتقد است رشد عرضه می‌تواند نشانه خوبی باشد، اما در این مرحله برای رسیدن به فرود نرم و اجتناب از رکود به مقداری شانس هم نیاز است.

او مدتهاست که به کانادایی‌ها هشدار می‌دهد که ممکن است برای جلوگیری از تحریک تورم منتظر محدودیت مالی باشند، اما سرمایه‌گذاری‌های قابل توجه هم ممکن است. به عنوان مثال تدابیر هدفمندی که دولت برای کمک به کاهش اثرات تورم به انضمام ۱۹۶ میلیارد دلار بودجه بهداشتی برای استان‌ها و مناطق تا ۱۰ سال آینده تعیین کرده یا هزینه‌هایی که برای کمک به رقابت با کاهش تورم ایالات متحده در جهت اقتصاد پاک در نظر گرفته است. این همان قانون کاهش تورم است که میلیاردها دلار را به انرژی پاک در جنوب مرز اختصاص می‌دهد.

2- با این حال، استفان پولوز «Stephen Poloz»، بودجه فدرال سال گذشته را یک فرصت از دست رفته برای ترکیب متفاوتی از مخارج خواند که باعث کاهش مسیر نرخ بهره بانک مرکزی کانادا شده است. وی افزود که ریسک مقابله هزینه‌های دولت با تأثیرات نرخ بهره بانک مرکزی کانادا در حال حاضر احتمال کمتری دارد.

3- رئیس سابق بانک مرکزی کانادا گفت: «من فکر می‌کنم این موضوع دیگر از وقتش گذشته است و سال گذشته زمان مناسب‌تری برای تحریک اقتصاد کانادا بود. این ممکن بود برای همه بهتر باشد. اما این فرصت حالا از دست ما رفته و اکنون اقتصاد واضحا در حال کند شدن است. این خبر خیلی زودتر از اینها به ما رسید، یعنی در فصل مالی چهارم، زمانی که هیچکس انتظارش را نداشت.»

وی در آخر اذعان داشت: «تمام بخش‌های حساس به نرخ بهره مانند سرمایه‌گذاری در مسکن و بیزینس قبل از اینها سه فصل بود که دچار کاهش شده بود، بنابراین می‌توان گفت که رکود از همین حالا در جریان است. من فکر می‌کنم به همین دلیل است که بیزینس ایجاد تورم در چنین فضایی از میز خارج شده است.»[4]

4- بنابر گزارش مرکز آمار کانادا، اقتصاد کشور در سه ماهه آخر سال ۲۰۲۲ به هیچ وجه رشد نکرده است و در دسامبر نیز ضعیف بوده است. این کاهش سه ماهه که پس از پنج فصل متوالی رشد روی داده عمدتاً بدلیل حضور کمرنگ صاحبان کسب‌وکار و خانواده‌ها در پروژه‌های سرمایه‌گذاری بوده است.

5- در ماه دسامبر، کل رشد اقتصادی کانادا، ۰.۱ درصد نسبت به سطح نوامبر افزایش داشته است. در سه ماهه آخر سال ۲۰۲۲، مخارج تجاری ماشین‌آلات و تجهیزات برای دومین فصل متوالی، ۷.۸ درصد کاهش یافت.

و در بخش مصرف‌کننده نیز، سرمایه‌گذاری مسکن ۲.۳ درصد در فصل آخر سال گذشته کاهش یافت که سومین کاهش متوالی فصلی بوده است. حتی بخش مسکن کانادا سال گذشته پس از سال‌ها رشد بالا، به طرز چشمگیری دچار رکود شد. زیرا خریداران و مالکان تحت تأثیر سرعت بی‌سابقه افزایش نرخ بهره بانکی بودند.

در سال ۲۰۲۲ به طور کلی، سرمایه‌گذاری در بخش مسکن کانادا بیش از ۱۱ درصد کاهش داشته است.[5]

6- استفان براون، یکی از اقتصاددانان Capital Economics، می گوید؛ که در بازده اقتصادی پایان سال ۲۰۲۲، اقتصاد کانادا به معنی واقعی دچار رکود بود. و بدترین وضعیت مورد انتظار بانک مرکزی کانادا قرار داشت. احتمالا داده‌های ضعیف اقتصاد کشور ممکن است خبری خوشایند برای بانک مرکزی کانادا باشد تا نرخ تورم کشور را کنترل ، مهار وکاهش دهد. [6]

7- به نظر می‌رسد بازگشت قوی و رشد اقتصادی کانادا در آغاز سال کوتاه مدت بوده است. داده‌های جدید نشان می‌دهد رشد اقتصادی پس از گذشت چهار ماه دوباره وارد روند نزولی شده است. مدت هاست که انتظار می‌رود رکود اقتصادی با افزایش نرخ بهره کاهش یابد. همچنین با اینکه برخی از اقتصاددانان پیش بینی کرده بودند که این روند نزولی زودتر از اینها ظاهر شود، نشانه‌های رکود حالا پس از گذشت ۴ ماه از سال بیشتر خودشان را نشان می‌دهند. «اندرو گرانتان»،اقتصاددان CIBC، نوشت: «دیری نپایید که اقتصاد کانادا درست کمی پس از شروع سال ۲۰۲۳، دوباره در ماه مارس دچار افول شد.»

8- با ادامه کند شدن روند رشد اقتصادی کانادا ، انتظار می‌رود بازار کارهم از این قائله بی‌نصیب نماند و دچار آسیب شود. قدرت این بازار تا همین الان هم با وجود نرخ بیکاری پنج درصدی ماه مارس همه را شگفت‌زده کرده است. جانزن اعلام کرد که کاهش روند رشد ممکن است دو تا سه ماه طول بکشد تا بر سطح اشتغال تأثیر بگذارد. انتظار می‌رود که بیکاری در سال جاری افزایش یابد، زیرا کسب‌وکارهایی که با کاهش فروش مواجه هستند، ممکن است برنامه‌های نیروی کار خود را تغییر دهند.[7]

یکشنبه: 10 / 02 / 1402- 9 شوال 1444- 30 آوریل 2023

[1] - اقتصاد کانادا یکی از توسعه یافته‌ترین و قدرتمندترین اقتصادهای جهان است. بر اساس آخرین اطلاعات بدست آمده از بانک جهانی (World Bank) در سال 2020، تولید ناخالص داخلی سالانه (GDP) این کشور 1.64 تریلیون دلار است که این امر باعث شده کشور کانادا به نهمین اقتصاد برتر از لحاظ تولید ناخالصی جهان شناخته شود.وضعیت اقتصاد کانادا به شدت به تجارت بین‌المللی وابسته است. صادرات و واردات کالاها و خدمات هر کدام حدود یک سوم تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهند. املاک و مستغلات، معدن و تولید سه صنعت مهم و پر رونق هستند که نقش پررنگی را در اقتصاد کانادا ایفا می‌کنند. همچنین عمده زیادی از اقتصاد متکی به دریافت مالیات است. اخذ مالیات یکی از منابع مهم در اقتصاد کانادا می باشد.

[2] - شبکه اجتماعی هُدهُد: چهارشنبه 5 آوریل 2023- https://hodhod.ca/?p=71934

[3] - کیهان بین المللی. یکشنبه 30 آوریل 2023( 10 اردیبهشت ماه 1402)

[4] - شبکه اجتماعی هُدهُد: چهارشنبه 5 آوریل 2023- https://hodhod.ca/?p=71934

[5] - همان.

[6] -همان.

[7] - شبکه اجتماعی هُدهُد: شنبه 29 آوریل 2023- https://hodhod.ca/?p=73355