به بهانه اقدام فریبکارانه آمریکا در بازگرداندن معافیت‌های تحریمی ایران

نقد اقدام سیاسی فرار رو به جلوی آمریکا

اسدالله افشار

دولت بایدن روز جمعه 15 بهمن ماه سال جاری – 4 فوریه 2022 میلادی - برخی از معافیت‌های تحریمی ایران را که در زمان ترامپ لغو شده بود، بازگرداند.[1] این اقدام فریبکارانه و رندانه آمریکا را اگر چه می توان تسهیل در روند مذاکرات وین تلقی نمود اما آن را نمی توان به  معنی بازگشت به برجام معنا و تفسیر کرد که نزدیک به خواسته ها و مطالبات  ایران در چارچوب مفاد برجام باشد.  

آمریکا در این اقدام سیاسی فرار رو به جلو انجام داده تا به جامعه جهانی بگوید قدم اول را جهت نشان دادن حسن نیت در حل موضوع برجام برداشته است که این مغالطه ای بیش نبوده چرا که آمریکا قادر به دفاع منطقی از راه و اندیشه خود نیست بنابراین با مغالطه و فرافکنی، ضعف خود را پنهان کرده و وانمود می‌کند که در موضع قدرت است و به جای پرداختن به بحث اصلی به دنبال شکست طرف مقابل می‌رود به عبارتی دیگر تمام سعی خود را می‌کند که، بحران و شرایط وخیمی را که با آن روبه‌رو است، مدیریت کند و خود را از آن برهاند.

آمریکا می داند و به دفعات نیز اعتراف داشته است در تحریم های ضد حقوق بشری و ظالمانه خود تحت عنوان « فشارهای حداکثری و هوشمندانه» در برابر ملت ایران شکست خورده است اما همچنان سیاست احمقانه خود را در این خصوص علیه ملت ایران ادامه داده و تغییر نمی دهد. آمریکا با این سردمداران  بی خرد وابسته به افکار صهیونسیم جهانی در طول 42 سال درگیری با ایران مقتدرحتی قادر نبوده است منافع و مضرات چالش خود با ایران را که تأثیرگذار بر شرایط داخلی و بین المللی آنان بوده است را تجزیه و تحلیل کنند تا رفتارشان با پیمان شکنی های متعدد بین المللی به اینجا کشانده نشود تا امروز بخواهند ریاکارانه و مغرورانه و بدون پرداخت هیچ هزینه و تاوانی مجددا به گروه برجام ملحق شوند!

آمریکا چاره ای ندارد و باید برای بازگشت به برجام و حضور در جمع اعضای این گروه؛ تن به مطالبات ایران دهد و هرچیزی غیر از این باشد و از سوی آمریکا مطرح گردد فرصت سوزی و اتلاف وقت باید تلقی شود که این خود به ضرر آمریکاییان است و نشان از ضعف آنان در حل موضوع دارد.

مطالبات ایران واضح است و تا کنون از مطالبات خود عقب نشینی نکرده، این مطالبات سه گانه رفع کامل تحریم ها، راستی آزمایی و تضمین بین المللی است که آمریکا باز هوس خروج از برجام به کله اش نزند؛ اگرچه در این زمینه هم با صراحت اعلام کرده اند (از جانب رابرت مالی، نماینده آمریکا در امور ایران، آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا و همچنین جو بایدن رییس جمهور آمریکا) که در ساختار سیاسی آمریکا ممکن نیست بتوان توافق امضا شده توسط یک رئیس‌جمهور را به رئیس‌جمهور بعدی هم تحمیل کرد! با این نگاه آیا می توان به آمریکا اعتماد کرد؛ آمریکا باید برای عدم خروج از برجام تضمین بدهد و لذا طرح بازگرداندن معافیت‌های تحریمی ایران از زمان ترامپ، ژستی بیش نبوده و این شو و در باغ سبز نشان دادن نمایش مضحکی است که راه به جایی ندارد و به طور قطع آمریکا هم نمی تواند با این سیاست نخ نما شده توپ را به خیال خود در زمین ایران انداخته و مسئولیت آن را با همه نقص ها و کاستی ها که متوجه گروه ۱+ ۴ می باشد به ایران بازگرداند. این حنای آمریکا دیگر رنگی ندارد و باید صادقانه و شفاف تسلیم مطالبات ایران گردد و دوران قلدربازی هم تموم شده است.

هرسه مطالبات ایران منطقی و حقوقی است و جای بسی تعجب است که سه کشور اروپایی این نکته مهم را درک نکرده و نمی کنند و فشارهای بی دلیلی را به ایران وارد می سازند تا ایران تسلیم حداقل امتیازی که آمریکاییان خواهند داد شوند. این سه کشور به جای این که به آمریکا فشار آورند و آمریکا را وادار به پذیرش عقلایی مطالبات ایران نمایند برعکس عمل نموده که گویی خودشان هم آمده اند از این آب گل آلود ماهی خود را صید کنند.

این سه کشور می دانند ایران به کمتر از آن چه مطرح کرده است راضی نخواهد شد و در این خصوص نه به تروئیکای اروپایی و نه به آمریکاییان باج نخواهد داد و تسلیم زیاده خواهی آنان نیز نخواهد شد؛ ضمن آن که دنیا می داند سه کشور اروپایی تمایلی برای حل چالش فعلی آمریکا با ایران ندارند و شاید یکی از دلایل طولانی تر شدن مذاکرات برجام در وین همین سه کشور باشند که مانع تصمیم گیری جدی آمریکا در این زمینه هستند، زیرا این سه کشور از سامان نیافتن موضوع برجام قطعا منافعی دارند که می توانند از کنار آمریکا به آن منافع دست یابند.  

در این خصوص اقدام اخیر آمریکا نکات قابل توجهی وجود دارد که از نگاه تیزبین منتقدان و کارشناسان و مسئولان دستگاه دیپلماسی دورنمانده و به آن پرداخته اند که در این یادداشت فهرست وار به آن ها در ذیل اشاره خواهد شد:

1- اقدام اخیر آمریکا حاکی از آن است که اساسا تحریمی رفع نشده و فقط معافیت را در بردارد.[2]

2- این تصمیم سیاسی آمریکا با حاشیه سازی، وقت کشی و زیاده‌خواهی گره خورده است.

3- اقدام اخیر آمریکا در حد بزک کردن چهره سیاست خارجی آن کشور می باشد تا به صورت نمایشی نشان دهد در امتداد دستیابی به توافق فعال است.

4- تصمیم روز جمعه آمریکا نمادین تلقی و بی فایده می باشد و بنا به ضرب المثل ایرانی مصداق آب در هاون کوبیدن است.

5- بنا به گفته وزیر امورخارجه ایران؛ آمریکاییان باید حسن نیت خود را در عمل نشان دهند. حسن نیت در عمل یعنی این که بر روی زمین اتفاق ملموسی رخ دهد.

6- ایران به دنبال اخذ تضمین در حوزه‌های سیاسی، حقوقی و اقتصادی از آمریکاییان هستند و این موضوع را تا آخر پیگیری و مطالبه خواهند کرد.

7-  نماینده روسیـــه[3] در ســــازمان‌های بین‌المللی در وین در صفحه توییترش از بازگردانی معافیت‌های تحریم‌های هسته‌ای ایران استقبال کرده و آن را اقـــدامی در مســیر درســــت تلقی کرد. او  این اقدام را نشانگر این دانست که مذاکرات وین وارد مرحله‌ نهایی شده است.

8- برخی این انعطاف آمریکا را مقدمه خبر قریب الوقوع احیای برجام دانسته و البته برخی مسئولان و کارشناسان همانطور که در این یادداشت بیان گردید؛ این نرمش را تنها روی کاغذ دانسته و خواستار اعتماد سازی عملی شده اند.

9- این اقدام خاص آمریکا را نباید به عنوان امتیاز دادن تعبیرکرد[4] بلکه بیشتر باید ناظر به جنجال‌های سیاسی داخلی این کشورتلقی نمود که انجام شده است.

10- هم جمهوری‌خواهان و هم دموکرات‌ها تا توان دارند به سیاست‌های فشار حداکثری علیه ایران ادامه می‌دهند. اگر جایی هم بحث از کاهش تحریم‌ها مطرح کنند با این هدف است که امتیازات گسترده‌ای بگیرند. باید مراقب این ترفند آمریکاییان بود.

11- رؤسای جمهوری سابق و فعلی آمریکا هردو در قبال ایران دچارخطای محاسباتی آشکارشده‌اند! به همین دلیل همه آن ها با کوله باری از شکست در حوزه‌ سیاست خارجی، ازجمله شکست در برابر قدرت جمهوری اسلامی ایران کاخ سفید را ترک کرده اند و بایدن اگر عاقلانه تصمیم نگیرد نیز به همین سرنوشت دچار خواهد شد.

12- ایران در همه این سال ها و خاصه موضوع برجام در مقابله با آمریکا آن چه مدنظر داشته است حفظ اقتدار و حفظ منافع ملی اش بوده است و هرگز ذره ای در این رابطه کوتاه نیامده و از استراتژی‌ها و راهبردهای کلانش که ارتباط مستقیم با حوزه‌های امنیتی و بین‌المللی داشته، دست نکشیده است. در هرحال آمریکا در دوران بایدن اگر خواهان بازگشت به برجام است؛ باید ازخطاهای راهبردی و محاسباتی خود در قبال ایران دست بردارد و هزینه های مربوطه را در مسیر برگشت به ایران بپردازد که در غیر این صورت درب بر همان پاشنه خواهد چرخید و جامعه جهانی هیچ اتفاق مثبت و کارسازی را شاهد نخواهند بود الا این که نظاره گر افول قدرت ابرقدرتی چون آمریکا در عدم توانایی حل مشکل و بحرانی خواهند بود که خود مسبب آن بوده و امروز قادر به مدیریت آن نمی باشد.   

یکشنبه: 17 / 11 / 1400- 4 رجب 1443- 6 فوریه 2022

[1] - آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا نیز روز جمعه چندین معافیت از تحریم‌های مربوط به فعالیت‌های هسته‌ای غیرنظامی ایران را امضا کرد. معافیت‌های جدید به کشورها و شرکت‌های خارجی اجازه می‌دهد تا در پروژه‌های غیرنظامی نیروگاه هسته‌ای بوشهر، آب‌سنگین اراک و راکتور تحقیقاتی تهران کار کنند. این در حالی است که دونالد ترامپ در مه ۲۰۲۰ به این معافیت‌ها به‌عنوان بخشی از برنامه «فشار حداکثری» خود علیه ایران پایان داده بود. وزارت خارجه آمریکا روز جمعه «تهدید به تحریم» علیه کشورها و شرکت‌های خارجی از جمله روسیه، چین و کشورهای اروپایی را که با بخش غیرنظامی برنامه هسته‌ای ایران همکاری می‌کردند، لغو کرد. وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد: معافیت از این فعالیت‌ها برای تسهیل گفت‌وگوها طراحی شده است که برای رسیدن به توافق در بازگشت متقابل به برجام کمک می‌کند و زمینه را برای بازگشت ایران به اجرای تعهداتش فراهم خواهد کرد. گفته می‌شود وزارت خارجه آمریکا این اقدام را به کنگره نیز اطلاع داده است.

[2] - آمریکا پس از برجام، بیش از یک هزاروپانصد تحریم جدید علیه ایران را به اجرا گذاشته که معافیت ذکر شده فقط یک مورد از آن به شمار می آید. از این تعداد، ۷۰۰ تحریم، برجامی هستند و بقیه بر اقتصاد کشورمان اثر منفی دارند. ایران به کرات به طرفهای مقابل تأکید کرده که هرگونه رفع تحریم باید برای ایران دستاورد اقتصادی به همراه داشته باشد.

[3] - میخائیل اولیانوف.

[4] - برخی پایگاه‌های خبری طوری این اقدام آمریکا را پوشش دادند که گویی امتیازی به ایران داده شده، درصورتی‌که چنین چیزی نیست. این رویکرد چه از سر نادانی و چه به‌عمد و به‌خاطر مسائل سیاسی باشد، باعث تاسف است.