صریح و شفاف با رییس جمهور منتخب

اسدالله افشار

بدون شک این روزها؛ روزهای پر دغدغه و پر مشغله ای برای رییس جمهور منتخب می باشد. پردغدغه و پر مشغله از آن جهت که وی باید کابینه و اعضای هیأت دولت سیزدهم را مشخص کند تا با دولتی قوی، کارآمد، متخصص، مردمی، متعهد، دلسوز، انقلابی، جهادی، ساده زیست، عاشق ایران و ایرانی، خادم، پای به میدان حل مشکلات برجای مانده از دولت های قبل خاصه دولت های 12 و 13 بگذارد و میراثی که از آن ها به این دولت رسیده است با برنامه ریزی مدون در سه دوره کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت سر و سامان یابد تا مردم و جامعه به آرامش نسبی رسیده و خیالشان از آشفتگی ها و بی برنامگی های ویرانگر اضطراب زا که زندگی فردی و اجتماعی و خانوادگی آنان را نشانه رفته و کیان جامعه انقلابی و مدنی ایران را هدف گرفته است، آسوده گردد و دورانی سرشار از طراوت را در آغوش کشند و باز از خانه گرفته تا مدرسه، دانشگاه،   محیط های کاری و آموزشی و تفریحی، شاهد نشاط و خنده همه و همه در همه جای این سرزمین سرافراز باشیم.

دوست دارم به عنوان یک ایرانی وطن پرست و به عنوان کسی که در این سرزمین زندگی می کند و از دست برقضا نیز گاهی قلمی بر داشته  و از سر دلسوزی مطالبی را به رشته تحریر در می آورد؛ با رییس جمهور منتخب صریح و شفاف نکاتی را کوتاه و مختصر در خصوص انتخاب وزرا و برخی موضوعات مرتبط دیگر با دولت سیزدهم را  در این شرایط حساس بیان نمایم، امید آن دارم ملاحظه و مد نظر قرار گیرد.       

1- برای چیدمان کابینه به سهم خواهی ها ترتیب اثر داده نشود و تسلیم فشارها در این زمینه نگردید.

2- برخی با جوسازی در شبکه های مجازی و اجتماعی در حال ایجاد فضای مسمومی در انتخاب اعضای کابینه دولت سیزدهم هستند تا از همان ابتدای امر و با فرافکنی، رییس جمهور منتخب را با چالش مواجه سازند تا به مطلوب مورد نظر خویش نایل آیند و  نیروهای خود را تحمیل و در دولت به کار گمارند.

3-  اعضای کابینه بطور قطع و یقین باید با اندیشه و افکار رییس جمهورمنتخب در همه زمینه ها از سیاسی گرفته تا اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، آموزشی، بهداشتی-درمانی آشنا باشند و ایشان را با توجه به ظرفیت های موجود در تحقق وعدهایش یاری دهند. مسلما جناب رییسی خود  در این امر حساس بوده و می داند اگر این هماهنگی وجود نداشته باشد در ادامه مسیر خدمتگذاری به مردم با بحران ها و چالش ها مواجه خواهد گردید؛ لذا حساسیت در انتخاب وزرا امری عقلانی و تخصصی است که باید به این مهم توجه شود.    

4- در انتخاب سه دسته از وزرا جدا پرهیز شود. دسته اول کسانی هستند که امتحان خودشان را پس داده اند و کارنامه ایشان همراه با موفقیتی نبوده است و مردم هم از آنان دل خوشی ندارند. دسته دوم هم کسانی هستند که نوعا افراطی هستند و تنها هنرشان حرف است و حرف و وجودشان جز حاشیه سازی منافع دیگری برای دولت و مردم  ندارد. دسته سوم هم کسانی هستند که در شبکه ها و برخی رسانه ها مطرح می باشند و هیچ تجربه اجرایی کلانی نداشته و تنها کارشناس و منتقد بوده اند و کارشان نقد خارج از گود بوه است. این دسته افراد هم نمی توانند به اهداف مد نظر دولت کمک شایانی نمایند و چه بسا در کوتاه مدت خود به یک معضل در دولت تبدیل شوند و موجب کندی کار گردند و شتاب خدمتگذاری را از دولت سلب نمایند.

5- مدتی است غوغاسالاران شکست خورده، حاشیه سازان هوچی­گر،  قانون‌گریزان معلوم الحال، شیفتگان سینه چاک غرب­، ناکارآمدن نالایق سیاسی که به انواع فسادها گرفتار آمده اند؛ نظام را به «یکدست‌سازی حاکمیت» متهم می نمایند تا با این ادعای دروغین و فضاسازی ناجوانمردانه، دولت، مجلس و قوه قضاییه را با چالش مواجه سازند و عملکرد آنان را از پیش قضاوت کرده باشند و دست و پای سه قوه را در برخورد با معضلات با تنش روبرو سازند. این نحو برخورد یادآور این نکته است که تحولات صورت گرفته در سه قوه؛ دشمنان ما را نگران کرده است که مبادا این تغییرات و تحولات، مطالبات به حق مردمی را برآورده سازد و به دغدغه های ایشان پاسخ دهند و رفع نگرانی و دغدغه نمایند و در نهایت به باج خواهی ها، زیاده خواهی ها، بی حرمتی ها و گستاخی ها پایان داده شود. باید اذعان داشت که دشمنان حقیقتا نگران موفقیت دولت سیزدهم هستند و رییس جمهور منتخب انصافا کار بسیار دشواری برعهده گرفته است و باید بدانند که می دانند حق ندارند لحظه ای در این خصوص چشم برهم نهند و لذا به همین دلیل در چینش کابینه باید دقت بسیار مبذول دارند و کابینه ای را در کنار خود داشته باشند پرکار و خستگی ناپذیر و نفوذ ناپذیر.

6- مردم با انتخاب رییس جمهور منتخب خود در انتخابات سیزدهم ریاست جمهوری نشان داد به این انتخاب دل بسته اند و همچنان به اصلاح امور و سر وسامان یافتن اوضاع اقتصادی امیدوار است. مردم از جناب رییسی انتظار دارند تیم اقتصادی دولت ایشان هماهنگ باشند و در جهت منافع مردم گام بر دارند و با اصلاح قیمت های افسارگسیخته در مایحتاج ضروری مردم، آرامش را به آنان و خانواده های ایشان بازگرداند. این مردم چه هیزم تری به جناب روحانی و دولت اصلاحات مگر فروخته اند که مستوجب این همه عذاب سنگین شده اند. واقعا دولت اصلاحات تدبیر و امید نامردی را در حد اعلی بر این مردم بی دفاع تمام کرده است و حالا هم که نفس های آخر کاری خود را می کشد از فشار بر گرده مردم دریغ ندارد و قیمت ها را باز در حوزه نان و لبنیات و حبوبات افزایش داده است! واقعا اسم این کار در این شرایط اگر خیانت نیست پس چیست؟ اگر صادق بودند باید از افزایش قیمت ها به هر طریقی جلوگیری می نمودند تا دولت جدید تصمیم گیری نماید. نه آن که دولت هنوز نیامده و مستقر نشده است با این گونه چالش ها دست و پنجه نرم کند و پاسخگوی عملکرد مغرضانه و مسئله دار دولت اصلاحات باشد! جناب روحانی دستمریزاد.  

7- رییس جمهور منتخب باید تمام توان خودش را مصروف بازسازی اقتصاد نماید و نشان دهد می توان برای مردم کار کرد و زندگی ایشان را تأمین نمود و با آنان شاد بود و با غم آنان محزون بود. کاری که جناب روحانی نتوانست و از مردم فاصله گرفت و صحنه را با عملکرد بسیار ضعیف و منفی در عرصه اقتصادی باید درنیمه مرداد ماه سال جاری ترک و ویرانه ای را به عنوان میراث به رییس جمهور منتخب تحویل دهد که وحشتناک و دلهره آوراست.  

8- نکته آخر که جناب رییسی با آن درگیراست موضوع برجام می باشد این مهم در عرصه دیپلماسی و سیاست خارجی دولتش از جایگاه خاص و       ویژه ای برخوردار است. ایشان تکلیف برجام و مذاکرات وین را در نخستین مصاحبه مطبوعاتی اش مشخص کرده و با صراحت اعلام نمودند کشور را معطل برجام نخواهند نمود اما از کنار آن هم به سادگی عبور نخواهند کرد وتسلیم  زیاده خواهی آمریکا و متحدان اروپایی اش نیز نخواهند شد. به نظر می رسد رییس جمهور منتخب باتوجه به پیشینه و ظرفیت ها و استعدادهای نهفته در این ماجرا؛ با طرحی نو و اندیشه ای در خور تأمل بتوانند روحی تازه برکالبد برجام بدمند تا این گره بعد از سال ها به سرانجام نزدیک شود.  

جان کلام این که؛ رییس جمهور منتخب بنا به گفته خود مستقل در انتخابات شرکت کرده است. به هیچ جناحی وابستگی سیاسی ندارد و وامدار هیچ جناحی هم نمی باشد؛ و لذا با این نگاه قطعا رییس جمهور منتخب به جناحی نه باج خواهد داد و نه تسلیم سهم خواهی کانون های قدرت، ثروت و سیاست در انتخاب وزرا خواهد شد. رییس جمهور منتخب نیک می داند 4 سال فرصت دارد میراث بد و ویرانه ای را که تحویل گرفته است سر وسامان دهد. مهم‌ترین معضل و چالش جدی فرا روی دولت سیزدهم؛ مشکلات اقتصادی و معیشتی است و باید با تیم اقتصادی برجسته دولت که از نخبگان اقتصادی می باشند بر این امر فائق آیند تا مشکلات اقتصادی مردم هرچه سریع تر در کوتاه مدت رفع شود و آرامش و نشاط و طراوت به آنان و جامعه باز گردد. به امید آن روز.

دوشنبه: 28 / 04 / 1400- 8 ذی الحجه 1442- 19 ژوئیه 2021

لطفا جناب رییس جمهور از خواب گران بیدار شوید!

اسدالله افشار

هر روزی که به پایان کار دولت اصلاحات نزدیک می شویم شخص جناب رییس جمهور بیاناتی را ایراد می فرمایند که موجب شگفت زدگی مردم و منتقدان می گردد. چیزی حدود 20 روز دیگر از عمر دولت دوازدهم باقی مانده است و رییس جمهور محترم چه بسا در همین مدت باقی مانده مطالب و مسائلی را مطرح نمایند که موجب رنجش خاطر مردم عزیز گردد که حکم نمک پاشیدن بر روی زخم دل مردم را داشته باشد.. مواضع یکسال اخیر ایشان و خاصه چند ماهه اخیر وی در زمینه های گوناگون چون برجام و مسایل سیاسی و اقتصادی؛ بازی با اعصاب و روح و روان مردم است که هیچ یک با واقعیات روزمره هم خوانی نداشته و چون مردم فشارهای حاصله از بی تدبیری دولت را به دلیل ناکارآمدی برخی از عملکرد مدیران نالایق، با پوست و گوشت استخوان  خود درک کرده اند، توهین به خود قلمداد نموده  و در اجتماعات مختلف خود از خانه گرفته تا مسجد، مدرسه، دانشگاه، محیط های کاری و تفریحی، با تعجب از هم می پرسند گوش دادی، شنیدی حسن روحانی، رییس جمهور چه گفته است! او مگر در این کشور زندگی نمی کند. مگر مشکلات را نمی بیند. مگر خرید و مایحتاج زندگی خود را از سیاره دیگر و کرات دیگر تدارک می بیند و مهیا می سازد. یعنی            رییس جمهور ما فرسنگ ها با نحوه زندگی مردم خود فاصله دارد و مشکلاتی را که مردم با خانواده هایشان تحمل می کنند او با خانواده اش درگیر چنین مشکلاتی که دولت وی مسبب آن است نمی باشد!

بیچاره مردم و بیچاره جامعه؛ این روزهای آخر دوران کاری ایشان چه سخت می گذرد. چه حرف ها باید از او شنید که روح مردم را خراش می دهد. به عنوان نمونه از میان صدهای نمونه بیانات آزار دهنده بی پشتوانه وی که شعاری، بی مأخذ و بی سند بوده است را مورد استناد قرار می دهیم آن جا که  رییس جمهور در جلسه روز چهارشنبه 23 تیر ماه در هیأت دولت با اعتماد بنفس بی نظیر خود و البته طعنه آمیز و گلایه گونه اظهار داشته اند: « وقتی تیم ملی ما در مذاکرات پیروز می‌شود و سه تا گل می‌زند، چرا سختمان است کف بزنیم، چرا سختمان است آفرین بگوییم، چرا سختمان است در برابر بازیگران قوی صحنه بین‌الملل تعظیم کنیم، چرا...»؟!         

آقای رییس جمهور شما با چه دلیل و منطقی مدعی آن هستید که باید ملت برایتان دست بزنند و هورا بکشند. شما با این برجام پر طمطراقتان چه گلی بر سر مردم زده اید که توقع کف زدن می نمایید. 6 سال است با برجامتان؛ اقتصاد این کشور را به خاک سیاه نشانده اید و تولید داخلی و ملی این کشور را به تباهی و فلاکت کشانده اید و صنعت و زیر ساخت ها را نابود کرده اید و سفره ملت را کوچک و کوچک تر نموده اید و آنان را با توزیع فقر با خاک یکسان کرده اید! شما با اشتباه و خطای برنامه‌ریزی راهبردی فاحش خود در برجام و اصرار بر تحقق آن نه تنها فاجعه اقتصادی و سیاسی در کشور را رقم زده اید بلکه همه ظرفیت ها و استعدادهای کشور را با همه امکاناتش، برباد داده اید! حالا  انتظار دارید مردم ایران با این همه خسارات سنگین و جبران ناپذیر،  برای شما کف بزنند  و شما را  بر بالای سر خود بنشانند و گلبارانتان کنند!    

صادقانه بگویید از برجام چه حاصل شد؟ چه دستاوردی جز هیچ برای مردم و کشور داشت؟ شما که مدعی بوده اید از همان روز اول توافقنامه برجام،  همه تحریم ها به طور کامل و یک جا و بالمره لغو خواهد شد؛ چرا لغو نگردید؟ شما که گرفتار لبخند غرب شدید دیگر گوشتان به هیچ حرف منطقی کارگر نبود و در خواب خوش با خیالات واهی برای مردم رفاه، آسایش، بهداشت، مسکن، اشتغال طراحی می کردید و از داخل ماشین خود حال خوش و ناخوش مردم را نیز رصد می نمودید! خدایی مردم را چه فرض کرده اید که این چنین بی محابا سخن می گویید و انتظار تشویق هم دارید. خدا روشکر کنید با مردم با فرهنگی روبرو هستید و شما را متاسفانه در طول این 6 سال اخیربا الزام به دموکراسی؛ خار در چشم و استخوان در گلو تحمل کرده اند.    

خنده دار است که شما غم این مردم را خورده باشید که اگر این بود مردم شما را حلوا حلوا می کردند نه آن که لحظه شماری کنند تا شما از سپهر سیاست ایران کنار بروید تا شاید که شاید با آمدن دولت سیزدهم دوران مصیبت ایشان پایان یابد و روزگار، روی خوش خودش را به این مردم صبور، شریف، با حیا و ایران دوست نشان دهد.  

آقای رییس جمهور! همه ما مردم ایران دوست داشتیم شما موفق باشید و گره بسیاری از مشکلات اقتصادی ایران را حل کنید تا به زیباترین شکل ممکن شما را به خاطر اتفاقات خوبی که در کشور رقم زده اید و حال مردم و جامعه را خوب کرده اید و در راستای برنامه ششم توسعه گام بر داشته اید؛ با احساسات پاک و هیجان تمام بدرقه نماییم و مجسمه شما را به عنوان رییس جمهوری متفاوت و تأثیرگذار در گوشه دل خودمان بسازیم و هر روز به آن احترام ویژه گذاریم! اما آن چه باید برای کشور و مردم رقم زده شود رخ نداد تا بتوانیم شما را بزرگ بداریم و بزرگی شما را به رخ همه جهانیان بکشانیم و برآن با غرور ببالیم. شما با عملکرد پر اشتباه خود در طول 8 سالی که رو به پایان است؛ غرور مردم این سرزمین را شکسته و لگد مال نموده اید.

آقای رییس جمهور! این مردم را در جامعه افسرده کرده اید و شادابی و نشاط را از آنان ستانده اید. این مردم را در کانون گرم خانواده هایشان           بی اعتبار نموده اید و در محیط کارشان بی هویت فرموده اید. معدل عملکرد شما پس از 8 سال در همه عرصه های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، آموزشی و بهداشتی و حتی هنری کاملا هویدا است.

 امروز حتی کسانی که به شما رأی داده اند پشت شما نبوده و از شما تبری می جویند و به نحوی از انحا با شما فاصله گذاری کرده و دوری می نمایند! اگرچه دیر است ولی لطفا جناب رییس جمهور از خواب گران بیدار شوید و دست از رجز خوانی و بیانات پوچ حماسی بر دارید! نه رجز خواندن به شما می آید و نه در قاب حماسه می توان شما را قرار داد.

برخی را تاریخ قضاوت می کند در حالی که شما هنوز به تاریخ نپیوسته اید قضاوت شده اید. صادقانه بگویم برجام بلای جان شما و دولت حضرت عالی شد که اگر واقع بین بودید دچار گرداب برجام نمی شدید تا مغضوب مردم ایران گردید. ریزش آرای شما و کاهش محبوبیت شما خاصه در شش سال گذشته حتی شما را بیدار نکرد تا راه خود را اصلاح کنید و فدایی ملت گردید و البته باید اذعان داشت مشاوران خوبی هم برای خود نداشتید که به شما بهنگام مشاوره دهند و شما را به مسیر اصلی بازگردانند که برخی از آنان خود نیز مصیبت بزرگی در این سال ها بشمار می آمدند و افکار و مواضع ایشان عاری از هزینه برای کشور و  جناب عالی هم نبوده است!

جناب رییس جمهور! مردم اگر برایتان کف نزنند و هورا نکشند و با دلخوریی که از عملکرد ناموفق شما دارند و نمره ضعیفی به تلاش شما می دهند اما به خاطر بخشی از کارهای مثبتی که در طی این 8 سال انجام داده اید از شما و کابینه محترمتان تشکر می کنند و انتظار دارند در مدت باقی مانده اگر سخنی می گویید و از عملکرد دولت خود دفاع می کنید، صادقانه دفاع کنید و از بیانات شعاری غیر واقع استفاده نفرمایید. این مردم حقیقت را خوب تشخیص می دهند و غیر حقیقت را تاب نمی آورند؛ لطفا با بیانات و مواضع خود در 20 روز باقی مانده مردم را آزار روحی ندهید و به شعور آنان توهین نفرمایید. اگر از عملکرد خود و دولت محترم می خواهید دفاع فرمایید کار خوبی است اما با احساسات جامعه بازی نکنید. بگذارید این 20 روز با آرامش طی شود و قدرت به دولت سیزدهم منتقل گردد.

شنبه: 26  / 04 / 1400- 6 ذی الحجه 1442- 17 ژوئیه 2021       

به بهانه ششمین سالگرد امضای برجام

برجام؛ پاشنه آشیلِ دولتِ اصلاحاتِ تدبیر و امید!

اسدالله افشار

یادمان نمی رود که در چنین روزی(23 تیرماه 1394) دولت اصلاحات تدبیر و امید سر از پا نمی شناخت و امضای برجام را با غرور اعلام و جناب روحانی در نطق تلویزیونی خود گفتند: « عیدانه فراوان شد؛ تا باد چنین بادا»! امروز که  ششمین سالگرد امضای برجام است آیا جناب روحانی باز با همان غرور و همان هیجان باز حاضر است بگوید زنده باد برجام و زنده باد این توافق خسارت بار. روحانی که وعده  لغو بالمره تحریم‌ها را داده بود و محکم در گفت‌و‌گوی زنده تلویزیونی به مناسبت امضای برجام؛ ملت شریف ایران را مورد خطاب قرار داد و گفتند: «... طبق این توافق، در روز اجرای توافق(دی ماه 94) تمامی تحریم‌ها، حتی تحریم‌های تسلیحاتی، موشکی هم به‌صورتی که در قطعنامه بوده، لغو خواهد شد. تمام تحریم‌های اقتصادی شامل مالی، بانکی، بیمه، حمل‌ونقل، پتروشیمی و فلزات گرانبها بالمره (یکباره) لغو خواهد شد و نه تعلیق»، امروز و بعد از شش سال در پایان کار خود در دولت اصلاحات پاسخ دهد چرا تحریم ها لغو نگردید اما ایشان و دولتش در این زمینه هزینه های سنگینی بر کشور و دوش ملت تحمیل نمودند و همه امور را به این موضوع گره زده و با فرصت سوزی، شرایط سخت اقتصادی زیانبار و فوق طاقت را بر جامعه تحمیل و بر گرده این مردم نازنین زجر کشیده قرار دادند؟

امضای برجام با وجود دولت روحانی و مدیریت ناکارآمد ایشان در تاریخ سیاسی کشور یک تجربه تلخی بشمار می آید که اگر بگوییم می تواند عبرت آموز باشد پر بی راه نگفته ایم اما چه سود که حال را خراب کردند بدون آن که امیدی در پی داشته باشد و بتوانیم در آینده به این موضوع به عنوان یک دستاورد برد – برد توجه و نگاه ویژه ای داشته باشیم. در هرحال هم دستگاه دیپلماسی کشور و هم شخص رییس جمهور روحانی نیک می دانند چه خسارت های عظیم مادی و معنوی به کشور و مردم وارد کرده اند و چه میزان به منافع ملی آسیب جدی زده اند!    

آقای روحانی هنوز یادمان نرفته که شما با صدای پیروزمندانه در همان سال و بعد از آن مکر در مکرر می فرمودید؛ دیوار تحریم ها شکست برداشته، تحریم ها همه لغو می گردد و امروز یک پایان برای آغازی دیگراست، پایان ظلم ها و اتهام های غلط است، رونق اقتصادی شکل خواهد گرفت و سر وسامان خواهد یافت، امید را به مردم و جامعه باز خواهیم گرداند و هم چرخ سانتریفیوژها خواهد چرخید و هم چرخ اقتصاد و هزاران دل خوشی دیگر که هیچکدام محقق نگردید و در حد همان آرزوها و رؤیاهای دوران کودکانه که با خیال پردازی امیدوار به رسیدن آن ها بودیم باقی ماند که ماند و ماند و ماند...

جناب روحانی؛ جناب عالی و وزیر دستگاه دیپلماسی که عمری است در میدان و عرصه دیپلماسی موی خود را سپید کرده اید چگونه متوجه رندی استکبار نشده و زیر بار توافقنامه ای رفته اید که امروز باز همان اشتباه را در مذاکرات و نشست وین بعد از شش دور گفت و گو می خواهید تکرار کنید و ناقض پر مدعای غرب را به واسطه متحدان اروپایی اش وارد گود کنید بدون آن که بخواهد هزینه خروج خود را بپردازد و بابت لطفی که ایران برای ورود مجددش به برجام می نماید با صداقت جبران کند و همه حقوق ایران را مطابق با متن توافقنامه پاس بدارد  و با حرمت و احترام متقابل بی کم و کاست آن ها را اجرا و عملیاتی کند.

چه تضمینی وجود دارد آمریکا با ورودش به تعهداتش عمل نماید و باز مجددا هوس خروج از برجام را تکرار ننماید! آیا برای این بخش از موضوع فکری کرده اید؟ چارچوبی در نظر گرفته اید؟ یا باری به هرجهت در فضا موضوع را رها ساخته اید که هرچه پیش آید خوش آید! این نگاه سطحی به موضوع اقتصاد کشور را فلج کرده و مردم را با مشکلات عدیده اقتصادی مواجه ساخته و اعتماد مردم را نسبت به نظام اسلامی نشانه رفته است و مردم را دچار شک نموده است که آیا نظام اسلامی قادر است برمشکلات اقتصادی فائق آید، رفاه و آسایش مردم را فراهم سازد و برای دنیایشان عزت و کرامت و شرافت رقم زند؟ اگر آن چه بیان شد و مردم به آن چه مایه آرامش و آبروی فردی و اجتماعی آنان است دست نیافتند مسبب آن بلاشک دولت اصلاحات تدبیر و امید است و یا هردولت دیگری که در ایران سرکار باشد با هر ایده و اندیشه ای؛ مسئول می باشد و باید پاسخگو گردد که با دنیای مردم ایران چه کرده اند و چه بلایی سر اعتماد مردم آورده اند که مردم از عملکرد آنان رویگردانند و تمایل و گرایشی به آنان ندارند!     

تعجب است که چرا جناب روحانی و دستگاه دیپلماسی بدون ارزیابی و بررسی پیشینه های موجود در طول این شش سال باز می خواهند به آمریکا اعتماد کنند. در این 6 سال سه رییس جمهور آمریکا یعنی اوباما، ترامپ و امروز بایدن، همگی در مسیر نقض برجام قدم برداشته و ناقض آن بوده اند که اگر مواضع مغرضانه هریک از آنان مرور شود قطعا به این نکته مهم خواهیم رسید که هیچگاه آمریکاییان چه با تفکر جمهوریخواهان و چه با اندیشه دموکرات ها که بر سر کار آمده اند، دیدگاه آنان موافق حل مشکلات با ایران نبوده است و در طول این 42 سال آمریکاییان تا توانسته اند برای ایران و مردم ایران و این انقلاب بحران سازی کرده تا بلکه بتوانند با شیطنت های خود به اهداف پشت پرده شان در خصوص ایران، جامه عمل پوشانند.

جای بسی تأسف است که این موضوع ساده را این عزیزان درک نکرده و یا تعمدا خدای ناکرده  نمی خواهند درک نمایند که آمریکاییان در هر رده از نظام سیاسی خود تا ابد با ایران مشکل دارند همان طوری که ما با آنان مشکل داریم اما این بدان معنا نمی باشد که نباید به دنبال حل مشکلات خود با لحاظ کردن منافع ملی نباشیم و قدمی برنداریم اما باید هشیارانه قدم برداشت و در برابر رندی غرب، پاسخ های هوشمندانه ارائه نمود و حل مشکلات را به زلف نامبارک آمریکاییان گره نزد تا همه فرصت های خدمتگذاری به مردم از میان برود و این فرصت سوزی خود تهدیدی علیه کیان کشور و انقلاب گردد و جامعه را به ورطه هلاکت کشاند و مسئولان نالایق و بی کفایت ناتوانی خود را در حل مشکلات مردم به گردن برجام و آمریکا بیاندازند تا با فرار رو به جلو از پاسخگویی شانه خالی نمایند.

حضرات نیک می دانند در این 6سال هیچ مشکلی از مشکلات وعده داده شده به مردم حل نشد و حتی  وعده های داده شده در برجام هم برای کشور از مسائل اقتصادی گرفته تا رفع تحریم ها از امور بانکی ایران و رفع تحریم اشخاص حقیقی و حقوقی محقق نگردید تا چه رسد به حل موضوعات هسته ای مورد بحث!  رییس جمهور روحانی با این توصیف و شرح صادقانه ماجرا که نگارنده به کلی گویی بسنده کرده و به جزییات و مستندات آن اشاره نکرده است؛ به خود و دولت مکرمتان چه نمره ای می دهید؟ آیا درخلوت خود با این کارنامه برجای مانده اشک خواهید ریخت؟ با وجدان خود آیا کنار خواهید آمد؟ فرصت ها را سوزاندید، اعتماد ها را سوزاندید، روح مردم را خراش دادید و با اعصاب و روان آن ها در طول این 6سال سخت و تلخ بازی کردید؛ حالا که به پایان کار رسیده اید صادقانه بگویید نمره شما چند است؟

متأسفانه رییس جمهور روحانی که اکنون در روزهای پایانی مسئولیت خود قرار دارد حل مشکلات اقتصادی کشور را به برجام گره زده و نتوانسته اند در زمینه اصلاحات بنیادین ساختاری در اقتصاد کشور، به توفیقی نایل آیند و از این رو برجام؛ پاشنه آشیل دولت ایشان گردید و هر انتقادی در این زمینه به وی و دولت ایشان وارد است و برایشان و کابینه وی در این زمینه گریز و مفری وجود ندارد و لذا رییس جمهور روحانی از نگاه مردم، صاحب نظران و منتقدان؛  با کار نامه ای بسیار ضعیف و پر مسئله و پرحاشیه پاستور را ترک خواهد نمود و میراث نه چندان موفقی را به دولت سیزدهم تحویل خواهد داد که قطعا دولت سیزدهم باید گیوه خود را برکشند و با فعالیت های جدی و خستگی ناپذیرخود و بدون توجه به حاشیه ها و بدون فوت وقت که خواب برچشمانشان حرام است برای بهبود اوضاع کشور از سیاسی گرفته تا اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی و رفاهی و بهداشتی شبانه روز کار کنند و کار کنند و کار؛ تا مردم آنان را باور کنند و به ایشان اعتماد نمایند.

امید است با روی کار آمدن دولت سیزدهم به قدرت و توان داخلی و ظرفیت های موجود در کشور  بیش از گذشته توجه شود و در عمل نشان داده شود که راه‌حل اولیه برای عبور از مشکلات تکیه بر استعدادها و ظرفیت های داخلی است و نه نگاه به بیرون از ایران؛ و لذا تنها زمکانی می توانیم با راهبرد تهدید، فشار و تحریم دشمنان مقابله کنیم که قدرت و توان داخلی را باور کرده باشیم و مرعوب دشمنان دیرین خود نشویم و با هوشمندی و درایت در برابر زیاده خواهی آنان به ایستیم و خم به ابرو نیاوریم. در هرصورت برجام امتحان خودش را پس داده و در تاریخ سیاسی ایران و جهان باقی خواهد ماند که می تواند درس آموز و عبرت آموز برای ایران و جهان باشد.

چهارشنبه: 23 / 04 / 1400- 3 ذی القعده 1442- 14 ژوئیه 2021   

به مناسبت 30 ذی القعده؛ سالروز شهادت جانگداز امام جواد(ع)   

امام جواد(ع) را بهتر بشناسیم

اسدالله افشار

آخرین روز از ماه ذی القعده مصادف با سالروز شهادت امام محمد بن علی جواد‌الائمه(ع) می باشد.  بنابر قول شیخ طوسی در مِصْباحُ الْمُتَهَجِّد، آن بزرگوار در روز دهم ماه رجب 195 قمری متولد شده اند[1] و در سی ام ذی القعده 220 ه.ق. هم در سن 25 سالگی با مسمومیت به شهادت رسیده اند. امام جواد(ع) که به امام محمدِ تقی نیز مشهور هستند؛ امام نهم شیعیان اثناعشری محسوب می شوند. زندگی این امام همام هماره با نور و برکت و خیرو رحمت همراه بوده است و مکارم اخلاق ، فضائل، کرامات و مناقب حضرت هم از چشم احدی پوشیده و پنهان نبوده است تا جایی که این صفات برجسته و سجایای انسانی و کمالات اخلاقی وی در حیات سیاسی و اجتماعی حضرتش در طول دوران 17 ساله امامت ایشان در کتب شیعه و سنی نقل و بیان شده است.

اینک با مدد از کتب تاریخی و یادداشت های مطالعه شده در باب زندگی آن امام رئوف و بخشنده؛ نکاتی را مختصرو فهرست وار از زندگی کوتاه ایشان یادآور می شویم تا اولا در این روز حزن انگیز شناختی در حد معمول ارائه کرده باشیم و ثانیا امیدوار باشیم این مطالب نیز  به حال علاقمندان مفید ارزیابی گردد:

1- کنیه او ابوجعفر ثانی و جواد و ابن الرضا از القاب مشهور وی است.

2- امام جواد ۱۷ سال امامت کرد که با حکومت مأمون عباسی و معتصم عباسی همزمان بود.

3- وی جوان‌ترین امام در هنگام شهادت بوده است.

4- او در کنار جدش موسی بن جعفر(ع) در مقبره قریش در کاظمین به خاک سپرده شد.

5- او با وجود سن کم در 8 سالگی به امامت رسید.[2] این موضوع در میان شیعیان عجیب بود. اما این موضوعی غامضی نبود و با استناد به قرآن کریم قابل فهم بود. به استناد قرآن، خداوند به حضرت یحیی(ع) و حضرت عیسی(ع) درکودکی نبوت و حکم داد.[3]

 6- امام با توجه به فشارهای سیاسی از سوی مأمون و معتصم؛ هیچگاه ارتباطش را با شیعیان قطع نکرد بلکه از طریق وکلای خود و همچنین مکاتباتی که انجام می دادند به امور آنان رسیدگی می نمود.  

7- امام(ع) آزاداندیش بود و اهل مباحثات علمی و اجتماعی و سیاسی.[4] در واقع روش امام برای دفاع از اسلام و مبارزه با دشمنان و افکار مغرضانه عوامفریب در قالب مذاکرات علمی بوده است.

8- در حیات ایشان فرقه‌های اهل حدیث، زیدیه، واقفیه و غلات که بعضا التقاطی بودند فعال شدند. امام با وجود این فرقه های افراطی زیاده خواه؛ هیچگاه اجازه به آنان ندادند که افکار جامعه را مسموم کنند و بر باورهای مردم بتازند و با آگاهی از جهالت مردم، در اجتماع موج سوار کنند.

9- امام(ع) تا در حیات بود در برابر افکار منحط گروه های یاد شده ایستادند و شیعیان را از عقاید انحرافی آنان آگاه کرد و با مسلمان نمایی این افکار التقاطی مبارزه و برخورد نمود و به مردم آگاهی داد که از نماز خواندن در پشت این جماعت ابن الوقت منافق اجتناب ورزند.

10- همان طورکه در سطور پیشین مطرح شد امام(ع) با مردم از طریق وکلای خود در ارتباط بودند و درست از همین روزنه به گسترش معارف در جامعه آن روز اقدام نمودند. این حرکت عمیق و حساب شده امام(ع) با افزایش نمایندگان و وکلا؛ باعث شد تا اخبار بلاد اسلامی از سیستان گرفته تا ری، بصره، بغداد، کوفه و قم، زودتر به دستش برسد و امور مسلمین را بهتر اداره و سامان دهی نمایند. به تعبیر یکی از اساتید بزرگوار، امام(ع) در تمام قلمرو حکومت عباسی یک دولت در سایه داشتند.     

 11- امام به خاطر همین ارتباطات، با محدودیت های  سیاسی حکومت عباسی مواجه و تحت فشار بودند و بارها از سوی دو خلیفه عباسی در دوران امامتشان، از مدینه به بغداد احضار شده و مورد بازجویی و پرسش قرار می گرفتند. [5]

12-امام(ع) به دلیل فشارهای حکومت جائرعباسی تقیه را پیشه فعالیت های خود نموده بود و لذا اگر اطلاعات قابل ملاحظه ای در منابع تاریخی از زندگی امام جواد یافت نمی شود، دلیل مهم و عمده آن همین فشارها و تقیه بوده است.

13- امام(ع) در دوران امامت 17 ساله خود اقدامات بسیاری را برای جامعه مسلمین انجام داد که مهم ترین آن ها اقدامات فرهنگی و علمی بود که البته این اقدامات با تدبیر، درایت و سیاست هوشمندانه ای صورت پذیرفت که حاکی از شناخت و نگاه عمیق سیاسی ایشان به مشکلات و معضلات آن دوران در اختناق حکومت عباسی بود.   

14- با توجه به شرایط خاصی که امام(ع) در آن قرارداشت، سیره و عملکرد آن حضرت می تواند در زندگی امروز ما مسلمانان و حاکمان مدعی حکومت اسلامی اثرگذار باشد به شرطی که با خود منافقانه و ریاکارانه برخورد نکنیم و با عوامفریبی و مظلوم نمایی، مردم و جامعه را رنگ نکنیم.

15- امام جواد(ع)در زندگی کوتاه خود، اسوه و مقتدا و نمونه بود. معتصم خلیفه عباسی از محبوبیت امام(ع) که جوانی مقبول در نزد مردم بود و به درایت و نبوغ شهره بود، هراسناک بود و در نهایت وجودش برای این حاکم جور غیرقابل‌تحمل گردید و با دسیسه و طراحی قبلی، امام(ع) را با انگوری که به زهر آغشته بود شهید کردند. درباره چگونگی شهادت امام جواد(ع) اختلاف است.[6]

16- امام(ع) توانستند در دوران 17ساله امامت خود با استفاده از شیوه هایی چون تقیه، مناظره با علما، تربیت شاگردان، خطبه و دعا با سیاست های خصمانه دو خلیفه عباسی برخورد کنند و دست ریاکارانه و نفاق افکنانه آنان را برای توده مردم باز نمایند. امام جواد(ع) تا لحظه شهادت در مبارزه خود با حکام جور عباسی تردید نکرد و جان مبارک خود را نیز دراین مسیر روشنگرانه، تقدیم جانان نمود. امام(ع) با شهادت خود از مسلمانان انتظار دارد که بیدارباشند، دین فروشان را بشناسند، تسلیم افکار التقاطی نگردند با ریاکاری و عوامفریبی حکومت هایی که نام دین را به یدک می کشند اما مانند هارون و مأمون و معتصم عباسی، دین را به مسلخ می برند تا خداخواهی را و دین مداری را ذبح کنند؛ باید ایستاد، ایستادنی که امامان معصوم آن را تعلیم داده و خود جانشان را در همین مسیر تقدیم خالق و محبوب کرده اند. سیره ائمه بر همین منوال بوده و همه از جمله امام جواد(ع) که تربیت‌یافته مکتب وحی می باشند، گام در این مسیر گذاشته و از این سیره الهی نه خارج شده اند و نه تخطئی کرده اند.

بحران امروز حکومت های به اصطلاح اسلامی که اسلام را به یدک می کشند همین است که از سیره الهی و سیره ائمه هدی( علیهم السلام) خارج شده اند و راه التقاط را پیش گرفته اند. تا حکام جائر در کشورهای اسلامی حکومت می کنند این در بر همان پاشنه خلفای متظاهر ریاکار منافق عباسی خواهد چرخید و نباید انتظار بهبود شرایط را در این اوضاع و احوال داشت.    

در خاتمه سالروز شهادت امام جواد(ع) را به شیعیان جهان خاصه هموطنان عزیزم تسلیت و تعزیت می گویم. باشدکه ازالطاف، سخاوت و جودش بهره مند شویم و آموزه های عالمانه و حکیمانه حضرتش را تا زنده هستیم بکار بندیم. الهی آمین.

یکشنبه: 20 / 04 / 1400- 30 ذی قعده 1442- 11 ژوئیه 2021  

[1] - درباره روز و ماه ولادت او اختلاف است. بیشتر منابع، تولد او را در ماه رمضان دانسته‌اند.  برخی روز آن را ۱۵ رمضان و برخی دیگر ۱۹ رمضان گفته‌اند.

[2] - شماری از اصحاب امام رضا(ع)، در امامت او تردید کردند؛ برخی عبدالله بن موسی و عده‌ای احمد بن موسی شاهچراغ را امام خواندند و گروهی به واقفیه پیوستند؛ اما بیشتر آنان امامت محمد بن علی(ع) را پذیرفتند.

[3] - قَالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا. وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيْنَ مَا كُنْتُ وَأَوْصَانِي بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا: [كودك] گفت منم بنده خدا به من كتاب داده و مرا پيامبر قرار داده است. و هر جا كه باشم مرا با بركت‏ ساخته و تا زنده‏ ام به نماز و زكات سفارش كرده است.( سوره مریم/ 30 و 31)

[4] - مناظرات علمی امام جواد(ع) با عالمان فرقه‌های اسلامی در مسائل کلامی، همچون جایگاه شیخین و مسئله‌های فقهی مانند حکم قطع کردن دست دزد و احکام حج، از مناظرات معروف امامان معصوم دانسته شده است.

[5] - او در مدینه زندگی می‌کرد. بنا بر گزارش ابن بیهق، یک بار برای دیدار پدر به خراسان سفر کرد. پس از امامت نیز چندین بار از سوی خلفای عباسی به بغداد احضار شد.

[6] - برخی علت شهادت وی را سعایت ابن ابی‌دؤاد (قاضی بغداد) در نزد معتصم دانسته‌اند. دلیل آن هم پذیرفته‌شدن نظر امام درباره قطع دست سارق بود که باعث شرمندگی ابن ابی‌دؤاد و شماری از فقیهان و درباریان شده بود. در برخی از منابع آمده است که معتصم به وسیله منشی یکی از وزیرانش او را مسموم کرد و به شهادت رساند. برخی معتقدند که معتصم به وسیله ام الفضل ایشان را مسموم کرد. به گزارش مسعودی، مورخ قرن سوم قمری، معتصم و جعفر بن مأمون در اندیشه کشتن محمد بن علی(ع) بودند. چون جوادالأئمه از ام الفضل فرزندی نداشت، جعفر، ام الفضل (خواهرش) را تحریک کرد که محمد بن علی را مسموم کند. آن دو انگوری را به سم آغشته کردند و به امام خوراندند. ام الفضل پس از آن که امام را مسموم کرد، پشیمان شد و گریست؛ اما امام به او خبر داد که به بلایی دچار می‌شود که قابل درمان نباشد. درباره چگونگی شهادت او به دست ام الفضل گزارش‌های دیگری نیز وجود دارد. بر اساس روایتی دیگر، وقتی مردم با معتصم بیعت کردند، او به عبدالملک زیات، والی مدینه، طی نامه‌ای از او خواست محمد بن علی(ع) را همراه با ام الفضل روانه بغداد کند. وقتی امام جواد(ع) وارد بغداد شد، معتصم به ظاهر او را احترام کرد و تحفه‌هایی برای او و ام الفضل فرستاد. بر پایه این روایت، معتصم شربت پرتقالی به وسیله غلام خود به نام اشناس برای او فرستاد. اشناس به امام گفت: خلیفه، پیش از شما از این شربت به گروهی از بزرگان از جمله احمد بن ابی‌دؤاد و سعید بن خضیب نوشانده و امر کرده که شما هم از آن بنوشید. امام فرمود: «آن را در شب می‌نوشم»؛ اما اشناس اصرار کرد که باید خنک نوشیده شود. سپس امام از آن نوشید و بر اثر آن به شهادت رسید.

خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان؛ هم فرصت و هم تهدید!

اسدالله افشار

حضور20 ساله آمریکا و متحدان استراتژیک آمریکا در افغانستان حضوری متجاوزانه، تروریستی، فاجعه بار بوده و ارمغانی جز ناامنی نداشته است. این حضور نامیمون نه تنها اوضاع افغانستان را بهتر ننموده بلکه علاوه بر بدتر کردن، امنیت را از مردم زجر کشیده افغانستان سلب و گرفته است.

آمریکاییان و نیروهای ناتو در افغانستان با پررویی هرچه تمام تر مدعی هستند اگر در افغانستان حضور دارند حضورشان  به خاطر مبارزه با تروریسم بوده است که این ادعا با توجه به عملکرد دودهه آنان، حرف مفتی است زیرا نیروهای متجاوز اشغالگر افغانستان با هزینه های سرسام آور میلیاردی تا توانسته اند گروه های ریز و درشت تروریستی در افغانستان را پرورش داده که داعش یکی از آن ها بشمار می­آید و لذا آمریکا و ناتو در گسترش تروریسم بلاشک نقش اصلی و اساسی داشته و در این 20 سال؛ استقلال و حاکمیت افغانستان را زیر سئوال برده، صلح و ثبات و امنیت این کشور را به مخاطره انداخته، زیر ساخت های بنیادین و فنی این کشور را نابوده کرده، افراطی گری را رشد داده تا بلای جان ملت و دولت افغانستان باشد.

20 سال است مردم افغانستان قربانی این شرایط اسفبار و غم انگیز هستند و از شرارت های آمریکاییان و نیروهای ناتو در رنج و عذاب می باشند. داعش را می سازند و به جان مردم افغانستان و منطقه می اندازند و روزی دیگر به بهانه مبارزه با طالبان مردم بی دفاع را قتل عام و روستاهای را بمباران می کنند و با دست زدن به این  کارهای هولناک و وحشتناک، با اعصاب و روح و روان ملت ستمدیده افغانستان بازی می کنند.

مجامع بین المللی پرمدعا کجا هستند که مدافع حقوق ملت افغانستان باشند! این مدعیان دروغین که اشک تمساح می ریزند و در خفا با گرگ های خونخوار هم پیمان می شوند تا کی به این بی عدالتی ها می توانند ادامه دهند و حقوق ملت ها را نادیده بگیرند و ایشان را قربانی سیاست های استعماری قدرت های سلطه­گر نمایند؟!

آمریکا بیش از گذشته در افغانستان با شکست مواجه شده و تحقیر گشته است و به همین خاطر چاره ای جز ترک افغانستان در خود نمی بیند زیرا اگر اصرار به ادامه سیاست های غلط گذشته خود در افغانستان داشته باشد باید هزینه گزافی را بابت حماقت های خود بپردازد و منتظر دریافت خسارات فراوان مادی و معنوی در افغانستان باشد. و شاید درست به همین دلیل باشد که همزمان با خروج نیروهای نظامی آمریکا درافغانستان، پایگاه هوایی بگرام[1] که مرکز جنگ آمریکاییان برای براندازی طالبان و القاعده بوده است تخلیه می گردد و مورد توجه رسانه های دنیا قرار می گیرد. 

نکته جالب در تخلیه پایگاه بگرام این است که آمریکاییان با تخریب تأسیسات الکترونیکی، خودروهای زرهی و ادوات سنگین مستقر در این پایگاه‌ها محیط‌زیست افغانستان را آلوده کرده و مورد انتقاد اداره‌ ملی حفاظت محیط‌زیست افغانستان قرار گرفته است. براساس اعلام این اداره، انفجار این تجهیزات در داخل این پایگاه آسیب‌های جدی به محیط‌زیست به ویژه هوا، آب و خاک وارد کرده است. در همین حال، این نهاد تأکید کرده است نیروهای خارجی باید با تمکین به قوانین و کنوانسیون‌های بین‌المللی از تخریب و انفجار این تجهیزات در پایگاه‌های‌شان خودداری کنند.[2]

از نکات بسیار مهم آن است که پایگاه بگرام یکبار در اواسط سال 1990م زمانی که طالبان بر بخش های وسیعی از افغانستان تسلط یافت، به دست این گروه افتاد.[3] هم اکنون ۵ هزار زندانی طالبان درآن به سر می برند و بطور قطع طالبان در آینده نزدیک برای آزادسازی آنان اقدام خواهد نمود.

باید به این نکته اشاره کنیم که آمریکاییان از قبل هم برای خروج از افغانستان برنامه داشته و با توجه به برخی ملاحظات ملی، منطقه ای و بین المللی و شرایط حاکم بر افغانستان و همچنین تلفات نظامی خود در آن جا و هزینه فایده ماندن در کشوری مثل افغانستان؛ از اردیبهشت ماه 1400 تصمیم بر خروج از افغانستان را قطعی نمودند و لذا دست به تخلیه قرارگاه های خود در این کشور زدند که تخلیه پایگاه بگرام نیز در همین چارچوب انجام گرفته است و اگر تغییری در سیاست های آمریکا رخ ندهد مسلما تا تابستان امسال از افغانستان خارج خواهند شد. و هیچ بعید نیست با خروج آمریکا از افغانستان که با تخلیه پایگاه ها آغاز شده باشد این مهم پشت پرده ای نداشته باشد و آمریکا با طالبان و گروه های تروریستی برای آشوب های جدید برنامه ریزی نکرده باشند تا افغانستان و مردمش روی خوش زندگی را در سایه صلح، ثبات، امنیت ، آرامش و رفاه نبینند. از این دم بریده فتنه گر هرچی بگوییم بر می آید. نه قابل اعتماد است و نه قابل پیش بینی می باشد.

امید است این خروج به نفع امنیت افغانستان، منطقه و جامعه بین الملل باشد و ثمره آن در صورت تحقق؛ موجب وحدت و هم گرایی گروه های سیاسی افغان گردد و از مجادله و جنگ افروزی دست بردارند تا با درایت برای رشد و تعالی و شکوفایی افغانستانی نوین، متحد و یکدل در کنارهم تلاش و مجاهده نمایند.

 اکنون افغانستان و مردم رنج دیده آن بیش از هر زمان نیازمند همفکری و آرامش هستند. بخاطر سربلندی افغانستان باید منافع فردی و حزبی کنار گذاشته شود و به منافع ملی اهمیت داده شود. نیروهای درگیر خواهان قدرت بدانند ابتدا صلح در افغانستان مهم است و این صلح به نفع همه گروه ها و طرف ها، در شرایط فعلی لازم و ضروری است.

خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان هم فرصت است و هم تهدید. اگر از این خروج خوب بهره برداری نشود تهدید است و قطعا افغانستان استعداد چندپارگی را دارد و چه بسا به تجزیه این کشور منجر گردد. شایسته است طالبان عاقلانه رفتار کند و در سهم خواهی خود در قدرت ملاحظات ملی را مد نظرقرار دهد تا خروج آمریکا از افغانستان، جان مردم این کشور را که چند دهه است در آتش و خون گرفتار آمده­اند؛ حلاوت و شیرینی بخشد و آنان را از یک زندگی شایسته انسانی برخوردار نماید.

درک این معنا کار سختی نیست اگر از خودخواهی ها و منیت ها دست برداشته شود و تنها بزرگی و  شکوه افغانستان در نظر باشد اهداف محقق خواهد شد و مردم افغانستان و گروه های سیاسی می توانند این خروج را به فال نیک گرفته و این پیروزی ملی را جشن بگیرند.

جمعه: 18 / 04 / 1400- 28 ذی القعده 1442- 9 ژوئیه 2021        

[1] - این پایگاه مجتمع نظامی گسترده در ۶۰ کیلومتری شمال پایتخت (کابل)، زمانی محل استقرار ده‌ها هزار نظامیان آمریکا و متحدانش بود و یکی از مهمترین مراکز نظامی در طول جنگ دو دهه ای افغانستان به شمار می‌رفت. پایگاه بگرام، کلید امنیت پایتخت افغانستان است و همچنین پوشش استراتژیک بخش اعظم منطقه شمالی این کشور را فراهم می کند، جایی که طالبان حملات اخیرش را آنجا متمرکز کرده است. این پایگاه شامل مسیرهای متصل‌کننده سربازخانه‌ها و ساختمان‌هایی شبیه آشیانه هواپیماست. ۲ باند فرودگاه و بیش از ۱۰۰ پارکینگ برای جنگنده‌ها وجود دارد که دیواره‌هایی محکم دارد که در برابر انفجار مقاوم است. یکی از باندهای فرودگاهی ۳۶۶۰ متر طول دارد که در سال ۲۰۰۶ ساخته شده است. یک سالن استراحت، یک بیمارستان ۵۰ تختخوابی و چادرهای بزرگ حاوی وسایلی چون مبلمان نیز در پایگاه وجود دارد. مقام‌های ارتش افغانستان اما درباره تخلیه بگرام می‌گویند آمریکایی‌ها پس از ۲۰ سال بدون هیچ اطلاع قبلی، برق را خاموش کردند، در را بستند و از پایگاه بگرام خارج شدند.  

[2] - لازم به ذکر است اداره‌ ملی حفاظت محیط‌زیست با توجه به مواد کنوانسیون‌های بین‌المللی درباره قوانین محیط‌زیستی و انتشار مواد شیمیایی خطرناک، نگرانی‌های خود را قبلا در نامه‌های رسمی به سفارت آمریکا در کابل، پایگاه نظامی بگرام و دفاتر فرماندهی پلیس و ولایت‌پروان اعلام کرده بود.

[3] - این پایگاه  اولین بار در سال های ۱۹۵۰ توسط آمریکایی‌ها برای متحدان افغانستان در جریان جنگ سرد ساخته شد. اتحاد جماهیر شوروی این پایگاه را پس از آن که ارتش سرخ در سال ۱۹۷۹ به افغانستان حمله کرد، گسترش داد. سپس این پایگاه به کنترل دولت تحت حمایت مسکو در آمد و بعدها دولت مجاهدین در جریان جنگ سرد سال‌های ۱۹۹۰ کنترل آن را در اختیار گرفت. البته پس از حملات یازده سپتامبر و حمله آمریکا به افغانستان، نیروهای آمریکایی بر این پایگاه تسلط پیدا کردند و از آن به عنوان سکوی پرتاب حملات هوایی خود علیه طالبان و حمایت از نیروهای افغان استفاده کردند.

به بهانه گرامیداشت چهاردهم تیر ماه؛ سالروز قلم

قلم؛ تمدن ساز و ساکتی فریادگر!

اسدالله افشار

چهاردهم تیرماه را که مصادف با روز قلم می باشد به اهالی قبله قلم و همه فعالان در این عرصه تبریک و تهنیت گفته و برای همه این عزیزان آرزوی توفیق و سلامتی دارم و امیدوارم قلم و اندیشه سترگشان همیشه در خدمت سعادت و بهروزی ملت ایران باشد و از حقوق شهروندی آنان در همه زمینه ها دفاع نمایند و ارزش و حرمت قلم را نیز پاس بدارند. لازم می دانم در خصوص این روز نکاتی را مختصر و در حد تنها یادآوری به خود و نقش آفرینان عزیز و گرانقدر در این حوزه مقدس مطرح و یادآوری نمایم:

1- قلم خود را از هجو نویسی و یاوه گویی های بی سند و مأخذ بازداریم.

2- قلم؛ شأن، قداست، ارزش و حرمت دارد، بر عهده ما است که آن را در خدمت سلطه گران سالوس و مزور سیاست و قدرت و پول قرار ندهیم و ارزان آن را بی جهت هزینه جبهه زر و زور و تزویر ننماییم.

3- کاری که قلم می کند هیچ سلاح هوشمند و پیشرفته ای تاب مقابله با آن را ندارد. شقی ترین و پست ترین حاکمان مستبد ظالم در دوران حکومت خود ، همیشه تلاش داشته اند که در معرض نقد و نیش قلم قرار نگیرند تا قضاوت شوند و با بیداری جامعه از اریکه قدرت به زیر کشیده شوند.

4- قلم امروز از آن چنان جایگاه و ارزش و قداستی برخوردار است که در قرآن کریم این کتاب آسمانی به آن سوگند یاد شده است«ن و القلم و ما یسطرون». [1]

5- چرا خداوند به قلم و به آن چه مى‌نويسد سوگند یاد کرده است؟ شاید این برداشت که قلم؛ نشانه فرهنگ و تمدن است و تكيه بر آن، تكيه بر سند و استدلال است، پاسخ مطلوبی به نظر برسد و لذا از نگاه صاحب نظران و اندیشمندان؛ قلم: با علم رابطه دارد، با دانشمندان قرین است، فرهنگ را رشد می دهد، تجربه ها را منتقل می سازد، قدرت ساز عرصه های فرهنگى، نظامى و اقتصادى و همچنین حوزه بهداشت سلامت می باشد، حافظ علومند، و البته با همین قلم می توان ملتی را خواب کرد و در غفلت و جهالت آنان را نگه داشت به خاک ذلت و مذلت نشاند، یا بیداری بخشید و بزرگ و عزیزشان نمود. و چه زیبا استاد قرائتی در تفسیر نور خود در باب قلم گفته است:  «قلم يك فرياد ساكت است. قلم سند رسمى است. قلم گزارشگر تاريخ است.»[2]

6- قلم با همه محاسنی که دارد اما در دست اهلش نباشد می تواند تهدیدی جدی علیه بشریت تلقی گردد. تاریخ کم از چنین قلم بدستان مزدور آسیب ندیده است. مطالعه آن به خوانندگان توصیه می شود. تاریخ نشان داده است اگر قلم آزاد اندیشی شکسته شود روز تولد مزدوران قلم به دستی  خواهد بود که همت آنان و آثار ایشان افیون اندیشه مردمان جهان خواهد شد و موجبات سقوط و تباهی را فراهم می نماید. بنابراین آسیب شناسی قلم امری ضروری و خدمت به جامعه بشری و دلسوزان اهل قلم است. این حقیقت ما را بیدار می کند که دایم در پالایش حقانیت قلم و اهل قلم باشیم و لحظه ای دچار خواب و غفلت نشویم.

7- صریح و شفاف به دوستان فاضل و اندیشمند خود بگویم که من با بیش ازسه دهه خدمتگزاری در عرصه قلم و نویسندگی با بیش از 60 جلد کتاب و بیش از 3هزار مقاله، نگران قلم خود هستم، نگران آن که به بیراهه نرفته باشم و از مسیر آگاهی بخشی و جریان سازی سالم منحرف نشده باشم. نقد بیجا نکرده باشم. به حقوق کسی بدون ملاحظه تعدی ننموده باشم. قلم خود را در خدمت تزویر و ریا قرار نداده باشم.  بیایید گاهی خود را نقد کنیم و براندیشه و داده ها و خروجی های خود در این زمینه به جامعه؛ علامت سئوال بگذاریم و به ارزیابی آثار قلمی خود بپردازیم و بدون هیچ ملاحظه ای به محاکمه خویش اقدام نماییم. آیا واقعا این قدرت را داریم و این تابوشکنی را می توانیم انجام دهیم تا در پیشگاه وجدان خود سربلند باشیم و در همه زمان ها از آثار قلمی و مکتوبات برجا مانده از خود با افتخار دفاع کنیم و خجالت­زده و شرمنده نگردیم!   

8-دوستان عزیزم، سروران پیشکسوت و اساتید من که موی خود را در این راه سپید کرده اید و حاضرنشده اید قلم خود را در این شرایط سخت روزگار، آلوده نمایید و بخاطر امرار معاش هر خفت و خاری را به جان بخرید بر شما می بالم و می دانم خیلی از شما بزرگان با چه مشقاتی روزگار می گذرانید اما پاکی، صفا، صداقت، شرف و انسانیت خود را با چنگ و دندان حفظ کرده اید و گاها با بیماری های متعدد و گوناگون دست و پنجه نرم می کنید ولی حاضر نبوده و نیستید که قلمتان در خدمت صاحبان زر و زور و تزویر و صاحبان قدرت قرار داده شود. درود بر شرف و بزرگی شما سرداران جبهه فرهنگی و دلاور مردان جبهه اندیشه و خرد و حافظان علم و فرهنگ این آب و خاک.

درود بر شما که سالیان سال است با تمام جفایی که از سوی مسئولان فرهنگی کشور بر شما می رود ولی از مجاهدات دست نکشیده و با غرور از مرزهای اندیشه این کشور حراست می نمایید و از حریم افکار مردمان این سرزمین با رشادت و ایستادگی دفاع می کنید. ایران و ایرانی بر شما اهالی قبله قلم می بالد و بر افکار و اندیشه فرهنگی تمدن ساز شما بوسه می زند. شما مزد خود را از مردم ایران گرفته و خواهید گرفت. درود بر آزادگی شما که بی ادعا و بدون هیاهو و تبلیغات و با صدای خاموش در خدمت این مردم و آب و خاک هستید. شما مصداق این شعر هستید:

قلم به دست گرفتم که حرف حق بنویسم          

هر آنچه نتوان گفت بر ورق بنویسم

 قسم به جان قلم خورده ام که نای قلم             

به دست گیرم و تا آخرین رمق بنویسم   

و از زبان لسان الغیب خواجه شیراز؛ برایتان این دعا را می کنم که همیشه در صحت و عافیت باشید:

تنت به ناز طبیبان نیازمند مباد

وجود نازکت آزرده گزند مباد

سلامت همه آفاق در سلامت توست

به هیچ عارضه شخص تو دردمند مباد

جمال صورت و معنی ز امن صحت توست

که ظاهرت دژم و باطنت نژند مباد

در این چمن چو درآید خزان به یغمایی

رهش به سرو سهی قامت بلند مباد

در آن بساط که حسن تو جلوه آغازد

مجال طعنه بدبین و بدپسند مباد

هر آن که روی چو ماهت به چشم بد بیند

بر آتش تو به جز جان او سپند مباد

شفا ز گفته شکرفشان حافظ جوی

که حاجتت به علاج گلاب و قند مباد

دوشنبه: 14 / 04/ 1400- 24 ذی القعده 1442- 5 ژوئیه 2021

[1] - قسم به نون که شاید نام نور و ناصر حق یا لوح نور خداست و قسم به قلم (علم فعلی ازلی) و آنچه (تا ابد در لوح محفوظ عالم) خواهند نگاشت. حرف نون حدود صد و بيست و نه بار در سوره قلم در ضمن كلمات آن آمده است.

[2] - تفسیر نور، محسن قرائتی، تهران:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم.

رییس جمهور منتخب و کابینه سیزدهم

اسدالله افشار

هرچه به مرداد ماه نزدیک تر می شویم گمانه زنی ها نسبت به حضور افراد سرشناس معتدل و جنجالی در کابینه دولت سیزدهم؛ در شبکه های اجتماعی و رسانه ای بیشتر مطرح می گردد که در جای خود قابل ملاحظه و قابل تحلیل می باشد که ممکن است برخی صحت داشته باشد و برخی دیگر جهت ارزیابی و باز خورد جامعه عنوان شده باشد تا حساسیت ها در خصوص فرد مورد نظر رصد شود که اگر مردم نسبت به آن اسم واکنش نشان دادند از لیست در نظرگرفته شده بنا به مصلحت کنارگذاشته شوند تا از همان ابتدای کار، کابینه سیزدهم وارد حاشیه نگردد.

چنان چه این مهم در نگاه رییس جمهور منتخب باشد به طور قطع و یقین نگاه مثبت و سازنده ای باید تلقی شود زیرا جمع کردن حاشیه و گرفتار نشدن در این خصوص پیام مثبت و ارزشمندی را به جامعه و افراد سیاسی منتقل و گوشزد می نماید که این دولت قصد ورود به حاشیه را ندارد و به حاشیه سازی اهمیت نخواهد داد و همچنان حاضر نیست به هیچ قیمتی با ورود به این عرصه فرصت سوز، در ارائه خدمات شایسته به این ملت اتلاف وقت نماید.

جناب رییسی به خوبی می داند کارهای بسیاری بر روی زمین مانده که پرداختن به آن ها مهم تر از هر حاشیه ای است؛ بنابراین اطمینان دارم شخص ایشان خود را گرفتار حاشیه نکرده و قطعا در ترکیب کابینه دولت سیزدهم از افراد معتدل، متخصص، کارآزموده، امتحان پس داده، کارآمد، مردمی، با انگیزه و خیرخواه، ساده زیست با تجربه کافی استفاده خواهند کرد تا اولا در اداره امور کشور خللی ایجاد نشود و ثانیا بتواند بدون فوت وقت و با سرعت وعده های انتخاباتی خود را اجرایی کند و ثالثا رییس جمهور منتخب نیک  می داند زمان به سرعت می گذرد، شرایط دشوار است و هرگز این مسئولیت خطیرنه تنها با او شوخی ندارد بلکه باید در نظر داشته باشند که حتی اجازه آزمون و خطا در این زمینه هم ندارند.

با توجه به آن چه بیان شد واضح و روشن است که ایشان محکوم به اقدام و تحول با دولت مردمی خود هستند و لا محاله به خوبی درک می کنند که تحقق شعارهای انتخاباتی وی با عنایت به شرایط حساس و ویژه کشور در دو بُعد داخلی و بین المللی، ایجاب می نماید از حداکثر ظرفیت موجود در استفاده از مدیران مسئولیت پذیر دلسوز مردمی و فدایی ملت بهره گیرند تا اهداف بیان شده در کمترین زمان ممکن به نفع مردم خونگرم، با حیا و با آبرو که 4 دهه مصایب عدیده انقلاب را از جنگ تحمیلی گرفته تا دوران سازندگی و اصلاحات با همه تبعیض ها، رانت خواری ها، فسادهای نهادینه شده ریز و درشت، ناکارآمدی برخی  مدیران نالایق دولتی، تورم، رکود، بیکاری، افزایش افسار گسیخته قیمت کالاها و مایحتاج ضروری مردم، افزایش        بی رویه قیمت ارز، چالش ها و بحران های فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی و بهداشتی – درمانی را تحمل کرده اند، رقم خورد.

لازم می دانم از چند حرکت شایسته رییس جمهورمنتخب در دو الی سه روز گذشته تقدیر نمایم و این اقدامات ایشان را در ارتباط گرفتن با منتقدان، جلسه هم اندیشی با شش نامزد دیگر دوران رقابت انتخابات ریاست جمهوری و همچنین راه اندازی سامانه معرفی وزرا و مدیران در تشکیل دولت مردمی با مشارکت مردم، قدردانی بعمل آورم و یاد آورشوم مراقب باشند؛ به بیراهه نروند، مقصد را گم نکنند، از حاشیه سازی ها خواسته ناخواسته دوری نمایند، کمتر شعار داده و کمتر سخنرانی نمایند و بیشتر عمل و اقدام کنند، از سرمایه های سیاسی دلسوز کشور استفاده فرمایند، به شورهای سیاسی که انگیزه های ملی پشت آن است و جوانان خالق آن هستند بها و جهت داده شود و از انرژی آزاد شده آنان نهراسند زیرا این جوانان پرشور اگر درک شوند یاری گر دولت سیزدهم در تحقق اهدافش خواهند بود.

 امید است دولت سیزدهم با عملکرد قوی خود از ریزش و فرار مغزها جلوگیری نماید و در تقویت و حفظ رویش های جدید و نوین موفق و منصور باشد.

توفیق رییس جمهور منتخب و دولت ایشان خواست همه ملت ایران است و انشاءا... این مهم با عملکرد قوی و مثبت تحقق یابد تا مردم طعم شیرین آسایش و رفاه و نشاط و بهداشت و آرامش را بدون دغدغه این چند دهه خاصه 16 سال گذشته را با پوست و گوشت خود در کنار خانواده و فرزندانشان لمس و احساس نمایند.  

جمعه: 11 / 04 / 1400- 21 ذی القعده 1442- 2 ژوئیه 2021  

با قاطعیت پایان مذاکرات فرسایشی در وین را اعلام کنید!

اسدالله افشار

همان گونه که از ابتدا مذاکرات برجامی در وین بر می آمد؛ مذاکرات بعد از شش دور براین پیش بینی صحه گذاشت که طرف های آمریکایی و اروپایی به دنبال فرسایشی کردن مذاکرات بوده اند و هیأت مذاکره کننده ایرانی نیز نباید به این سادگی به چنین امری تن در می دادند که مذاکرات کشدار گردد و شش دور به طول انجامد و دور هفتم آن نیز از راه برسد بدون آن که آمریکاییان از مواضع فریبکارانه گذشته خود ابراز ندامت و پشیمانی نمایند و راه ترامپ را در پیش نگیرند و در صدد جبران خسارات مادی و معنوی ایران باشند تا برای خود هم کسب آبرویی در جامعه بین الملل نموده باشند؛ حالا که آن ها به فکر آبروی خود نیستند ما چرا کاسه داغ تر از آش شده دلمون برای آنان می سوزد تا به برجام باز گردند، واقعا ماجرا چیست و چرا رییس جمهور روحانی در ماه های پایانی دوران کاری خود به چنین امری اقدام نموده و پافشاری و اصرار به بازگشت آمریکا به برجام دارد؟ آیا این ماجرا پشت پرده ای دارد؟ یا واقعا باز یک خطای استراتژیک راهبردی از سوی روحانی و دستگاه دیپلماسی کشور است که مجددا بار دیگرشاهد تکرار آن در دولت اصلاحات تدبیر و امید هستیم و باز باید منتظر تبعات آن باشیم و باز چوبش را این مردم و این جامعه بخورد و تحمل نماید!

مگربارها سید عباس عراقچی، مذاکره کننده ارشد کشورمان در این مذاکرات بیان نکرده است که موضوعات مهم باقیمانده زیادی وجود دارد که همگی آن ها برای رسیدن به توافق ضروری است و آمریکاییان قدمی از آن مواضع عقب نشینی نکرده و نخواهند کرد؛ صراحت ایشان در این خصوص خوبست اما سئوال همچنان به قوت خود باقی است اگر آمریکا از مواضع گذشته خود عدول نمی کند و زیربار مفاد توافقنامه بین المللی برجام نمی روند و حاضر نیستند منافع ملی و حقوق ملت ایران را پاس بدارند چرا تن به مذاکرات فرسایشی در وین داده اند و بر فرصت سوزی و اتلاف وقت گردن نهاده اند و دل به چیزی بسته اند که جز سراب نیست و این جاده پایانی ندارد و  هیچ ثمری برای ایران ندارد.

جالب است با این اوضاع جناب روحانی می گوید اگر مسئوولیت کامل مذاکره به جناب عراقچی واگذار شده بود موضوع کاملا حل شده بود و ایشان با تیم جدید مذاکره کننده آمریکایی به توافق رسیده بود و توافقنامه امضا و ایشان با دست پر به کشور باز می گشتند و مردم ایران هم، دیگر از روز پس از توافق مشکلی نداشتند و زندگی برایشان گل و بلبل می شد! این حرف چقد آشنا به ذهن می رسد. این نحو صحبت در توافق برجامی با اوباما هم شنیده شد اما هیچ حاصل و دستاوردی برای مردم نداشت.

شش سال است مردم با وعده و وعید رییس جمهور روحانی انتظار بهبود اوضاع اقتصادی خود را دارند که با برجام گره خورده است اما اوضاع که بهتر نشده است بدتر هم گشته و این مردم روز به روز فقیرتر و ناچیزتر شده اند و با سیلی صورت خود را سرخ نگهداشته و شرمنده خانواده خود گشته اند، نه از درخت برجام گلابی چیده اند و نه از سیب آن استفاده کرده اند، این مردم فقط و فقط از شما حرف شنیده و خنده های بیجا دیده و دردشان بیشتر و بیشتر شده و آبروی خود را در کف دست گرفتند تا آبروی خانواده هایشان را حفظ کنند که آن هم به انتها رسیده و دیده بر زمین دوخته اند! پاسخ این همه جفا و بی وفایی را شما باید بدهید. درست است در 14 مرداد شما مسند را ترک کرده و آن را به رییس جمهور منتخب تحویل خواهید داد اما باید بخاطر قصور و کوتاهی های خود در طول مدت مسئولیت خود پاسخگو باشید تا هرکسی به راحتی این گونه مسئولیت ها را نپذیرد و به گردن نگیرد.

 این ملت در دوران مسئولیت شما همه چیز خود را از دست داده اما برای ایران و انقلاب آبرو داری کرده تا دشمنان ایران شادی نکنند و ایران را انگشت نما ننمایند. این مردم با خوش خیالی و ساده باوری شما در عرصه مدیریت کشور فقیرتر گشت، خرد شد، آب شد، خم شد، سیلی خورد، گرانی افسارگسیخته و تورم و رکود و بیکاری بی سابقه تمام دوران انقلاب و بلکه دوران قبل از انقلاب را تحمل کرد و دردش را کشید و همه را به جان خرید تا ایران دشمن شاد نشود. در عوض شما و کابینه اشرافی شما چی کرد؟ بیچارگی این مردم و ملت و البته فقر و بدبختی هدیه شما به آنان است. دست مریزاد! خسته نباشید! بر خود ببالید!

حق مردم ایران در 8 سال مسئولیت شما این نبود. هربار که با این مردم از روی غرور و تکبر و اشرافی گری سخن گفتید آنان را تحقیر کردید. هیچگاه از نزدیک با این مردم روبرو نشدید تا حرف دل آن ها را بشنوید و گاه با اظهار نظرات نسنجیده نیش تر به قلب آنان زدید، وقتی اظهار داشتید در داخل ماشین نشسته اید متوجه می شوید مردم شاد هستند یا غمگین و مشکل دارند، گویی بر سر مردم آوار آمده است، یا وقتی بنزین گران شد با خنده فرمودید من هم جمعه در جریان گرانی بنزین قرار گرفتم! و قس علهذا که اگر بخواهم سخنان و بیانات شما را برشمارم و مستندسازی کنم مثنوی هفتادمن کاغذ شود. بگذارم و بگذرم.

از شما برای این ملت آبی که گرم نشد هیچ؛ اما به جای آن  مصیبت پشت مصیبت برایشان نازل شد تا جایی که امید و شادابی از خانه و کاشانه آنان رخت بربست و افسردگی و اضطراب و پریشانی نه مهمان که میزبان ایشان در این 6سال اخیر گردید.

تعجب است که جناب روحانی با این همه سوابق سیاسی و امنیتی چگونه گرفتار بازی آمریکاییان و اروپاییان در موضوع برجام گردید و مذاکره با آنان را برای حل مشکلات کشور لازم و ضروری تشخیص داد و نتیجه آن شدآن چه که امروز مشاهده می کنیم؛ دل بستن به دشمنان و دل بریدن از توان ملی و داخلی.

 ای کاش جناب روحانی در موضوع  برجام و مذاکرات آن، این همه هزینه بر دوش ملت تحمیل نمی نمود و ای کاش با تجزیه و تحلیل بهنگام مواضع رییس جمهور جدید و تیم مذاکره کننده این رییس جمهور، مجددا به مذاکرات بی نتیجه و بی سرانجام چند ماهه اخیر از فروردین ماه سال جاری تا امروز دل خوش نمی کردند و اجازه فرصت سوزی و فرسایشی به آنان نمی دادند و با قاطعیت پایان مذاکرات را اعلام  می فرمودند و اجازه می دادند رییس جمهور منتخب در مردادماه با توان جدید با این موضوع روبرو  می گشتند تا بر دوش دولت سیزدهم باری تحمیل نکرده باشند.

در هرحال این همه اصرار و عقب نشینی نکردن جناب روحانی و تیم مذاکره کننده در پس پرده ابهام است و امید آن که در این زمینه روشنگری های لازم صورت پذیرد و ابهام زدایی گردد اما نگارنده به این روشنگری در زمان جناب روحانی خوش بین نمی باشد.

سه شنبه: 8 / 04 / 1400- 18 ذی القعده 1442- 29 ژوئن 2021

درباره روزجهانی مبارزه با موادمخدر

اسدالله افشار

26 ژوئن هرسال از سال 1987میلادی به بعد که مصادف با 5 تیرماه می باشد از سوي سازمان ملل متحد روز جهاني مبارزه با مواد مخدر نامگذاری شده است.[1] این روز در حقیقت نمادین بوده تا همه کشورهای جهان چه آنان با مواد مخدر درگیرهستند و یا آنان که در معرض این مواد افیونی قرار دارند؛ دعوت به همکاری و مبارزه با آن شده اند تا بتوانند با تلاش و پشتکار بین المللی، جهان را عاری از مواد مخدر سازند و جامعه بشری را نیز از اعتیاد به این افیون نجات و رهایی بخشند.

آیا واقعا در طی 34 سال گذشته با این همه تلاش و سیاستگذاری های صورت گرفته در سطح بین الملل؛ جامعه جهانی  در کنترل و پیشگیری این امر مهم توفیقی داشته است و اگر داشته است چرا هر ساله بر تعداد معتادان جهانی افزوده می شود و انواع مواد نیز متنوع و شیوع آن گسترش می یابد؟ کجای کار اشکال دارد و چرا جامعه جهانی با وجود سازمان ها و مجامع و مراکز متعدد پژوهشی، علمی، درمانی- بهداشتی و با صرف  هزینه های کلان مالی، در کنترل و پیشگیری عاجز مانده است و هرگاه آمار هرساله از سوی دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل ارائه می گردد، شاهد افزایش معتادان و تنوع انواع مواد افیونی هستیم؟ پاسخ مشخص است و آن  هم جنبه سیاسی دارد و هم جنبه اقتصادی و هردوی این دو موضوع نقش تعیین کننده در اوج گیری اعتیاد در سطح جهان دارد و تا قدرت های جهانی وجود دارند و تا دولت های وابسته خودکامه به این قدرت ها در جهان تکیه کرده اند؛ هرگز مشکل اعتیاد و مواد مخدر در جهان حل نخواهد شد و تلاش های اگر چه خوب و مثمرثمر می نماید اما به مثال ضرب المثل قدیمی است که در فرهنگ خود داریم می ماند و آن آب در هاون کوبیدن است!  

دفتر مقابله با جرم و مواد سازمان ملل با توجه به بررسی های صورت گرفته و تحلیل گزارش های سالانه خود؛ هرساله با شعار و نامگذاري ويژه‌اي به استقبال اين روز جهانی مي‌رود و امسال هم بنا بر سنت های گذشته، 26 ژوئن2021 - روز جهاني مبارزه با مواد مخدر- را به موضوع «براي نجات زندگي، حقايق درباره مواد مخدر را به اشتراك بگذاريم» اختصاص داده است و قطعا این اشتراک گذاری، حاوی پیام ها و پیامدهایی در سطوح فرهنگی، اجتماعی و سیاسی و اقتصادی در سطح جهان خواهد داشت که در صورت خیزش جهانی علیه این امر مذموم حمایت شده از سوی قدرت های پلید جهانی، شاهد آثار و تأثیرگذاری مثبت آن خواهیم بود.

اکنون با عنایت به موضوع یادداشت پیش رو، و اظهارات مسئولان ذی ربط و کارشناسان، به برخی از مسائل مرتبط با اعتیاد و مواد مخدر در ایران و جهان اشاراتی خواهیم داشت:

1-  طبق گزارش جهانی مواد مخدر دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد، در سال 2020، حدود 275 میلیون نفر مواد مخدر مصرف کردند و بیش از 36 میلیون نفر از اختلالات مصرف مواد مخدر رنج بردند. از نظر کارشناسان این آمار275 یا 280 میلیون نفر معتاد در کل دنیا، درست نیست. حداکثر در 30 کشور دنیا مثل سوئیس و استرالیا فقط می گویند معتاد بیمار است و مجرم نیست و رسماً اعلام می کنند. در آن کشورها، فرد معتاد می تواند بگوید معتاد است چون معتاد، بیمار است. می داند که دولت هم به او کار ندارد و کارفرمایش هم بداند او را اخراج نمی کند. در کشورهای دیگر حتی در آمریکا و خیلی از کشورهای عربی و آفریقایی، معتاد به عنوان مجرم شناخته می شود و وقتی معتاد، مجرم باشد او اعتیاد خودش را اعلام نمی کند. بنابراین، آمار معتادان دنیا باید خیلی بیش از 280 میلیون نفر اعلام شده باشد.

2- این گزارش همچنین به قدرت کانابیس[2] در 24 سال گذشته اشاره می کند که در بخش هایی از جهان به اندازه 4 برابر بیشتر شده است، و علی رغم شواهد موجود دال بر این که مصرف کانابیس، مخصوصا در کسانی که مصرف کننده طولانی مدت هستند، به سلامت آسیب می زند، از تعداد نوجوان هائی که این ماده را مضر می دانستند، 40 درصد کاسته شده است.

3- نادیده گرفتن خطرهای مصرف مواد با نرخ بالاتر مصرف مواد مرتبط است، و یافته های گزارش سالانه مواد مخدر 2021 دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد بر نیاز به پر کردن خلأ بین انگاشتن و واقعیت تأکید دارد تا بتوان آگاهی افراد جوان و حافظان سلامت جامعه را بالا برد.[3]

4- از نگاه خانم غادا والی، مدیر اجرائی دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل  "شعار امسال روز جهانی مبارزه با مصرف مواد و قاچاق غیر قانونی" بر اهمیت تقویت مبتنی بر شواهد آگاهی عمومی تأکید می کند، تا جامعه بین الملل، دولت ها، جامعه مدنی، خانواده ها، و جوانان بتوانند تصمیم های خود را از روی آگاهی بگیرند و بهتر بتوانند تلاش ها برای پیشگیری و درمان مصرف مواد را به ثمر برسانند و با چالش های جهانی   مواد مخدر دست و پنجه نرم کنند.

5- بر اساس این گزارش، بین سال های 2019-2002، درصد ماده اصلی روانگردان موجود در کانابیس در اروپا از 6 درصد به 11 درصد افزایش یافته است. این ماده در بین سال های 2019-1995 از 4 درصد به 16 در صد در آمریکا افزایش داشته است. این در حالی است که درصد نواجوان هائی که کانابیس را مضر می دانستند در آمریکا 40 درصد و در اروپا 25 درصد کم شده است.[4]

6- بین سال های 2019-2010، تعداد افرادی که مواد مصرف می کنند 22 درصد افزایش یافته است، که بخشی به دلیل افزایش جمعیت جهانی بوده است. بر اساس تغییرات جمعیتی، تصویر موجود نشان می دهد که تا سال 2030، تعداد افرادی که در جهان مواد مصرف می کنند، 11 درصد افزوده     می شود. و افزایش قابل توجه 40 درصدی در آفریقا، به دلیل رشد سریع و جوان جمعیت.

7- طبق برآوردهای اخیر جهانی، حدود 5/5 درصد جمعیت بین 15 تا 64 سال حداقل یک بار در سال گذشته مواد مصرف کرده اند، در حالی که 3/36 میلیون نفر، یا 13 درصد از کل تعداد افرادی که مواد مصرف می کنند، از اختلالات مصرف مواد مخدر رنج می برند.

8- برآورد شده است که بیش از 11 میلیون نفر در جهان مواد مخدر تزریق می کنند که نیمی از آنها به هپاتیت C مبتلا هستند. مواد شبه افیونی همچنان بیشترین بانی ابتلا به بیماری های مربوط به مصرف مواد هستند.

9- دو ماده شبه افیونی که بیشترین استفاده را برای درمان اختلالات مصرف مواد شبه افیونی دارند، متادون و بوپرونورفین، در دو دهه اخیر بیشتر در دسترس بوده اند. میزان در دسترس این مواد برای مصرف پزشکی از سال 1999، 6 برابر شده است، از 557 میلیون دوز در روز به 3317 میلیون تا سال 2019 رسیده است که نشان می دهد درمان داروئی مبتنی بر شواهد بیشتر از گذشته در دسترس است.

10- بازارهای مواد مخدر در شبکه تاریک(Dark Web) تنها در طول دهه گذشته ظهور کردند اما بازارهای اصلی هم اکنون حداقل 315 میلیون دلار ارزش دارند. اگرچه این تنها بخشی از بازار مواد مخدر است، این روند بین سال های 2011 تا اواسط 2017 و از اواسط 2017 تا 2020، چهار برابر افزایش داشته است.[5]

11- تعداد مواد روانگردان جدید نوظهور در بازارجهانی از 163 در سال 2013 به 71 در 2019 کاهش پیدا کرد. این نشان دهنده روند ها در آمریکای شمالی، اروپا و آسیا است.

یافته ها حاکی از آن است که سیستم های کنترل ملی و بین المللی در محدود ساختن مواد روانگردان جدید در کشورهای با درآمد بالا، جائی که این مواد در دهه گذشته پدیدار شدند، موفق بوده اند.

12- گزارش جدید نشان می دهد که بازارهای مواد مخدر توانستند بعد از اختلال اولیه به دلیل بروز همه گیری، سریع به کار خود ادامه دهند؛ طغیانی که باعث تحریک یا تسریع برخی از پویایی های قاچاق موجود در بازار جهانی مواد مخدر شده است. در این میان می توان به حمل و نقل چشمگیرتر مواد مخدر، افزایش در تناوب مسیرهای آبی و زمینی مورد استفاده برای قاچاق، استفاده بیشتر از هواپیماهای شخصی برای قاچاق مواد مخدر، و طغیان در مصرف روش های بیشمار برای انتقال مواد مخدر به مصرف کنندگان نهائی اشاره کرد.[6]

13- موادمخدر و تجارت آن، معضلی جهانی به حساب می آید. بیش از 170 کشور به طور جدی درگیراین پدیده شوم خانمانسوز هستند. درآمدهای ناشی از این تجارت که سالانه بیش از 1700 میلیارد دلار است، به اقتصاد بسیاری از این کشورها نفوذ کرده و بنیان اقتصادی آن ها را با فساد مواجه و  متلاشی نموده است.

14- بنا به اعلام مدیرکل دفتر تحقیقات و آموزش ستاد مبارزه با مواد مخدر؛ 2 میلیون و ۸۰۸ هزار نفر مصرف کننده مستمر مواد در کشور به ثبت رسیده است. البته این آمار ازسوی کارشناسان مورد تأیید نمی باشد! [7]

15- بنابر نظر کارشناسان؛ الگوی اعتیاد در ایران تغییر کرده و از مواد مخدر سنتی مثل «تریاک» و «هروئین»، به سمت مواد مخدر صنعتی مثل «شیشه» و «گُل» یا «حشیش» آمده است.[8]

16- کارشناسان می گویند: در جامعه ما چیزی حداقل بین 7 تا 8 درصد افراد بالای  15 سال یعنی حدود 4 میلیون نفر، مصرف کننده مواد مخدر هستند و این افراد، چیزی حدود10 میلیارد دلار و به پول امروز 29 هزار میلیارد تومان، به اقتصاد این کشور ضربه می زنند چه در خرید مواد مخدر، چه در سیبستم بهداشتی، چه در سیستم قضایی و چه موضوعات دیگر.

17- طی 10 ساله گذشته، تعداد معتادان زن دو برابر شده و از 5 درصد به 10 درصد افزایش پیدا کرده است. از نگاه کارشناسان، این عدد امروز می تواند تا 15 درصد که قابل قبول است افزایش یابد.

18- با توجه به آمار و ارقام در سال1396 و 1397:

-میزان شیوع مصرف مواد در دانش‌آموزان متوسطه دوم کشور ۲.۱ درصد است.

- میانگین شیوع مصرف مواد در میان کارگران کشور ۲۲.۳ درصد است.

- ۰.۶ درصد از جمعیت ۱۵-۶۴ سال زنان، معادل ۱۵۶ هزار نفر از زنان کشور به مصرف مواد گرایش دارند.

- از هر ۱۰ نفر مصرف‌کننده مواد مخدر یک نفر زن است و گرایش دختران و زنان نسبت به مصرف مواد مخدر در حال افزایش است.

- میزان تمایل به مصرف مواد در بین جمعیت ۱۵-۶۴ کشور حدود ۱۶.۸۱ درصد است.

- ۲۷.۵ درصد افراد جامعه نگرش مثبتی به مصرف مواد دارند. از این میان سهم زنان ۲۶.۴ درصد و سهم مردان ۲۹.۳ درصد است.[9]

- تریاک با8 /66درصد ، ماری جوآنا و مشتقات آن شامل ماری گل ، گراس ، علف با 9 / 11 درصد ، کراک افغانی و هروئین 6 / 10 و شیشه 1 / 8 درصد، نحوه شیوع مصرف مواد مخدر در میان ٢ میلیون و 808 هزار نفر مصرف کننده مستمر مواد مخدر در کشور است. با توجه به این آمار، مصرف تریاک همچنان در صدر مواد مخدر بوده و مصرف شیشه افت قابل توجه ای داشته است.[10]

- 600 نوع مواد مخدر صنعتي در كشور توليد مي شود! بیش از۷۰ باند قاچاق مواد مخدر متلاشی شده است.

- نرخ شیوع مصرف اوپیوئیدها در ایران در صدر جدول مصرف جهانی قرار دارد. علاوه بر این، بنا برآمار ستاد مبارزه با مواد مخدر، روزانه۷۰ نفر به تعداد معتادین درایران افزوده می‌شود. از این میان، تنها نیمی مصرف‌کننده تریاک هستند.[11]

- زنان در دهه دوم زندگی و از سن 15 تا 29 سال بیشتر به مصرف مواد مخدر گرایش پیدا کرده‌اند. اعتیاد زنان در سال 80، پنج درصد کل معتادان را تشکیل می دهند ودرسال 1390 این رقم به 9 درصد رسیده و درسال 1396 از مرز 10 درصد ازکل جمعیت معتادان کشور عبورکرده است.تریاک بیشترین ماده مصرفی در زنان است و پس از آن شیشه بوده و سوخته تریاک در رتبه سوم قرار دارند. به این ترتیب مصرف مواد مخدر سنتی در میان زنان در رتبه اول است. در حال حاضر40 مرکز ترک اعتیاد زنان در کشور  وجود دارد، هر یک حدود 40 تا 50 نفر را پوشش می‌دهند.[12]

- بنابر رصد اخبار و محاسبات انجام شده در سال 1396، روزانه درکشور حداقل 7 هزار کیلوگرم مواد مخدر مصرف  می گردید. گردش مالی تجارت مواد مخدر  در ایران بیش از 3 میلیارد دلار است. سالانه بیش از 30 تن دارو در حوزه درمان مواد مخدر مصرف می‌شود و بیش از 10 هزار میلیارد تومان به کشور خسارت وارد می‌شود. 3 هزار نفر در سال بر اثر سوء مصرف مواد مخدر می میرد یعنی هر 8 ساعت یک نفر در کشور فوت می‌کند ( چرا که اکنون ناخالصی‌ها در مواد مخدر افزوده شده و به تبع آن مرگ و میر نیز افزایش یافته است).

- در حال حاضر بيش از 60 درصد زندانيان ما به علت موادمخدر دستگير مي‌شوند يا به طور غيرمستقيم جرم موادمخدري دارند.

صاحب این قلم ضمن ارج نهادن به تلاش ها و زحمات مسئولان دلسوزستاد مبارزه با مواد مخدر در ابعاد مختلف؛ معتقد است باید ستاد با توجه به بودجه ای که در اختیار دارد؛آمار و اطلاعات صحیح اعتیاد را با استفاده از سرمایه انسانی متخصص، پژوهش‌های اساسی و بهره گیری از علم و تجربه تحلیلگران حرفه ای جامعه آماری، هرلحظه و هرآن به صورت منظم و با تأسیس و راه اندازی مرکز سنجش آمار و مانیتورینگ قوی؛ دائم تحولات جهانی، منطقه‌ای، ملی و استانی را دراین زمینه رصد نماید تا بتواند بهنگام سیاستگذاری و تصمیم سازی نماید و مانع از خسارات سنگین و جبران ناپذیر در سطح جامعه گردد.

سخن پایانی

کشورهای زیادی در 5قاره دنیا گرفتار موادمخدر هستند. مردمان زیادی دراین مسیر غلط زندگی خود را فنا کرده و برباد داده اند. آن چه بیان شد و تصویر گردید اندکی از بسیار است که مجال بحثش در این نوشتار مهیا نگردید. حکومت های جائر و نظام های استکباری سلطه گر برای استمرار مطامع استعماری خود در جهان، با استفاده از این مواد افیونی، نقش بسزایی در اضمحلال منابع و نیروی انسانی داشته و دارند.    

جهان بشریت شاهد و نظاره گر بحران و چالش ویرانگر گسترش مصرف انواع موادمخدر( چه سنتی و چه صنعتی و شیمیایی) از شرق قاره آفریقا گرفته تا  قاره آمریکا و اروپا ، خاورمیانه وآسیا است! این بحران؛ میلیون ها انسان را به بند کشیده و طوق بردگی برگردنش افکنده و او را هزاران فرسنگ از هویت خویش دور ساخته است و شخصیت والای مادی و معنوی او را دچار آسیب های روانی جدی نموده است! آیا با توجه به گسترش روزافزون جهانی مصرف انواع موادمخدر و با توجه به شعار امسال؛ «براي نجات زندگي، حقايق درباره مواد مخدر را به اشتراك بگذاريم»؛ می توان امیدوار بود روزی این انسان ها به دامن پاک خانواده و جامعه بازگردند؟ انتظار آن است که آن روز دور نباشد و با همت متولیان، متخصصان، خانواده ها و مهمتراز همه عزم و اراده مبتلایان به اعتیاد و مواد مخدر، این امرمهم و حیاتی تحقق یابد.

شنبه: 5 / 04 / 1400- 15 ذی القعده 1442- 26 ژوئن 2021

[1] - کنفرانس بين المللی مبارزه با اعتياد و قاچاق مواد مخدر از تاريخ 17 تا 26 ژوئن 1987 در شهر "وين" به منظور ابراز عزم سياسی ملت ها در امر مبارزه با پديده خانمان سوز و شوم مواد مخدر تشکيل شد و در آن سندی با عنوان C.M.O به تصويب کشورهای شرکت کننده رسيد. اين سند خط مشی همه جانبه اقدامات در امر کنترل مواد مخدر را از سوی کشورهای شرکت کننده مشخص و آنان را متعهد نموده است تا اقدامات بين المللی در خصوص مبارزه با قاچاق مواد مخدر را قاطعانه دنبال کنند. در اين کنفرانس سندی در چهار فصل تنظيم شد که بيش از 35 مورد اقدام عملی را همچون ارزيابی ميزان مصرف، پيشگيری از طريق آموزش، نقش رسانه ها در بازگشت معتادان به دامن اجتماع و معالجه آنان، ريشه کنی مزارع غير مجاز خشخاش، نابودی شبکه های عمده قاچاق مواد مخدر، همکاريهای حقوقی کشورها و غيره را در خود جای داده است. اين سند در 26 ژوئن مصادف با 5 تيرماه به اتفاق آراء مورد تأييد و تصويب کشورهای شرکت کننده قرار گرفت و سالروز تصويب اين سند به نام روز جهانی مبارزه با مواد مخدر اعلام شد.

[2] - «کانابیس» (شاهدانه) هم به گیاه کانابیس اشاره می‌کند و هم به محصولات مخدری که از این گیاه به دست می‌آید. محصولات مخدری که از این گیاه به دست می‌آید عبارتند از ماری‌جوانا و حشیش. اکثر مصرف‌کنندگان، کانابیس را به صورت «سیگاری» استعمال می‌کنند.

[3] - گفته خانم غادا والی، مدیر اجرائی دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل.

[4] - علاوه بر این، بیشتر کشورها افزایش در مصرف کانابیس در دوران همه گیری را گزارش کرده اند. در تحقیقی که بر متخصصین سلامت در 77 کشور انجام شد، 42 درصد اظهار کردند که مصرف کانابیس افزایش یافته است. افزایش در مصرف غیر پزشکی داروها هم در این دوران دیده شده است.

[5] - به نظر می رسد ابداع سریع تکنولوژی که با چابکی و سازگاری کسانی که از بسترهای جدید برای فروختن مواد مخدر و سایر مواد استفاده می کنند، ترکیب شده است، یک بازار جهانی را به وجود می آورد، جائی که تمام مواد مخدردر همه جا قابل دسترس تر هستند. طبق این گزارش، این امر، به نوبه خود، توانسته است تغییرات در الگو های مصرف مواد را تغییر دهد و پیامدهائی را برای سلامت عمومی به همراه داشته باشد.

[6] - مقاومت بازارهای مواد مخدر در طول همه گیری بار دیگر نشان داد که قاچاقچیان می توانند به سرعت با محیط ها و شرایط تغییر یافته سازگار شوند.

این گزارش همچنین متذکر می شود که زنجیره های عرضه کوکائین به اروپا متنوع هستند، که باعث پایین آمدن قیمت و بالا رفتن کیفیت، و در نتیجه به خطر انداختن اروپا با گسترش هر چه بیشتر بازار کوکائین می شوند. این امر آسیب های احتمالی ناشی از این ماده را در منطقه گسترش می دهد.

[7] - آمارهای مختلفی هم در همه سال های گذشته در مورد تعداد معتادان کشور اعلام شده  و اختلاف زیادی بین این آمارها وجود دارد. بر اساس برخی آمارهای رسمی، تعداد معتادان در ده سال اخیر دو برابر شده. در عین حال، برخی هم آمار غیر رسمی 10 میلیون نفر را اعلام می کنند.( گفت و گوی «55 آنلاین» با سعید صفاتیان؛ کارشناس و درمانگر اعتیاد- 9 مهر ماه 1399- کد خبر: 171082)

[8] - در مورد شیشه و گل می توان گفت که وقتی جوانان می خواهند این مواد را مصرف کنند، سن اعتیاد پایین می آید یعنی این مواد در افراد با سن 15 تا 25 سال مصرف می شود.

[9] - همشهری آنلاین: شنبه 5 اسفند1396 -کد مطلب: 399204.

[10] - نشست خبری پرویزافشار معاون کاهش تقاضا و توسعه مشارکت‌های مردمی ستاد مبارزه با موادمخدر، آرمان : شنبه 3 تير ماه 1396- شماره 3351.

[11] - سایت ستاد مبارزه با مواد مخدر، 20/9/1396.

[12] - آرمان : شنبه 3 تير ماه 1396- شماره  3351.  

مذاکرات وین و عناد آمریکاییان

اسدالله افشار

پس از شش دور مذاکرات وین؛ همچنان شاهد فرصت سوزی و اتلاف زمان از سوی  رییس جمهور جدید آمریکا در خصوص احیای کامل برجام هستیم. جو بایدن و تیم هسته ای او با اعلام مواضع تکراری چند ماهه اخیر شان ثابت کرده اند که در مسیرسیاست های فشار حداکثری ترامپ حرکت کرده و حاضر به انجام اقدامات ملموس در جهت رسیدن به یک توافق برد- برد با ایران نیستند و نباید انتظار داشت و خوش بین بود که احياي برجام فورا و به این زودی در دولت روحانی که رو به پایان است انجام و محقق خواهد شد.

نکته جالب در این شش دور مذاکرات آن است که هم رییس تیم هسته ای ما و هم طرف های باقی مانده در برجام  از کشورهای اروپایی گرفته تا روسیه و چین می گویند؛ روند پیشرفت مذاکرات خوب بوده اما با کندی جلو می رود و نیاز به زمان بیشتری وجود دارد تا مواضع آمریکا و مواضع ایران به یکدیگر نزدیک شود و همیشه هم در مذاکرات این چنینی به کلی گویی اکتفا کرده و شفاف و صریح اطلاع رسانی صورت نمی گیرد چه از ناحیه تیم هسته ای ایران و چه از سوی طرف های دیگر در گیر این موضوع مهم که الکی و بی خودی پیچیده گشته و تبدیل به معمای لاینحل شده تا محل جر و بحث های سیاسی بین المللی برای سیاست بازان بیکار و حراف لمپن جهانی باشد که از سیاست تنها حرف زدن را پیشه خود ساخته تا بتوانند چند صباحی به هر قیمت در عرصه سیاست حضور داشته باشند.

جالب است بدانید «سیدعباس عراقچی» رئیس هیأت مذاکره‌کننده ایرانی اعتقاد دارد در نشست دور ششم پیشرفت‌هایی به‌ویژه در مورد پیش‌نویس متون مذاکراتی صورت گرفته اما هنوز موضوعات مهم باقی‌مانده نیازمند تصمیم‌گیری‌های جدی در پایتخت‌ها خصوصا در کشورهای طرف مذاکره است. و باز ایشان با خوش بینی خاص خودش می گوید بیش از هر زمان دیگری به توافق نزدیک هستیم، و ابراز امیدواری می نماید که در دور آتی مذاکرات بتوانند به توافق دست یابند، و خنده دار وقتی است که ایشان با این صغری و کبری چیدن ها و با این همه تجربه اظهار می کند نمی‌توان آن را تضمین کرد!

از جناب عراقچی آیا نباید سئوال شود چرا آمریکایی که نمی خواهد از مواضع غیر اصولی خود کوتاه بیاید ما همچنان اصرار به بازگشت آمریکا به برجام را داریم؟ یا وقتی جوبایدن قصد ندارد به تعهدات حداقلی خود در توافق هسته‌ای بازگردد و مانع از حل‌ و فصل موارد اختلافی در مذاکرات شده است؛ سخن گفتن درباره متن و زمان رسیدن به توافق در وین، چه محلی از اعراب دارد و چرا باز می خواهیم آزموده را نه دوباره که چندباره بیازماییم و برای چندمین بار باز مجددا از همان سوراخ گزیده شویم! باید خود را فریب ندهیم؛ آمریکاییان نه رفع کامل تحریم ها را خواهند پذیرفت و نه زیر بار راستی آزمایی خواهند رفت، و لذا چرا  هیأت مذاکره‌کننده ایرانی متاسفانه به فرسایشی شدن مذاکرات تن داده است و  اعتنایی به منافع ملی ندارند؟

این آمریکا چه با ترامپ و چه با بایدن؛ دست از خوی استکباری خود برنداشته و همچنان با عطش سیری ناپذیری و زیاده خواهی خود، برجام را دستاویز قرار داده و به دنبال متوقف کردن پیشرفت های ایران  درحوزه های نظامی، تکنولوژی هسته ای، صنعت موشکی و دفاعی، و همچنین قدرت منطقه‌ای و فرا منطقه ای ایران هستند! بعید به نظر می رسد از مذاکرات وین با عناد آمریکاییان و عوامفریبی سه کشور اروپایی؛ شاهد دود سفید و تحولات جدید میدانی در این زمینه باشیم.

من با این سخن و اعلام موضع رییس جمهور منتخب جناب ابراهیم رئیسی که در نشست خبری روز دوشنبه 31 خرداد ماه سال جاری بیان شد و اظهار داشتند؛ «دنیا باید بداند که سیاست خارجی دولت ما از برجام شروع نمی‌شود، به برجام هم محدود نخواهد شد»[1]، موافقم. ایشان باز دراین مصاحبه رسانه ای تأکید و بیان داشتند: «  هر مذاکره‌ای که منافع ملی در آن تضمین شود، این مذاکره حتما مورد حمایت خواهد بود. وضعیت اقتصادی و شرایط مردم را به این مذاکرات گره نخواهیم زد و اجازه نخواهیم داد به ‌نحوی مذاکره برای مذاکره باشد، اجازه نخواهیم داد مذاکرات فرسایشی شکل بگیرد. بلکه هر نشستی باید همراه با نتیجه باشد.»[2]

جان کلام این که؛ وجود اختلافات در مذاکرات وین جدی است. تا آمریکاییان و تروئیکای اروپایی و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، از نگاه سیاسی خود در این زمینه دست بر ندارند، مذاکرات وین به بار نخواهد نشست. قطعا با سیاست یک بام و دوهوای آمریکا در مذاکرات وین و همچنین بازگشت بدون خاصیت آنان به برجام، برجام و توافق هسته ای احیا نخواهد شد.

با توجه به آن چه بیان شد  باید پذیرفت که نه آمریکای بایدن و نه متحدان اروپایی غرب، عزم جدی و واقعی برای بازگشت به توافق هسته ای را نداشته و ندارند که اگر اعتقادی به حل این مشکل داشتند هرگز مذاکرات را اهرم فشار بر ایران قرار نمی دادند تا بخواهند به مذاکرات فرا برجامی دست یابند.

جمعه: 4 / 04 / 1400- 14 ذی اقعده 1442- 25 ژوئن 2021

[1] - صبح نو: سه شنبه 1 تیر ماه 1400- شماره 1197.

[2] - صبح نو: سه شنبه 1 تیر ماه 1400- شماره 1197.